Supreme Court reversed prosecutor's retirement date to effective service date, ruling status change requires future effect unless special circumstances exist.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially revoked the Chief Prosecutor's Council decision regarding the effective date of a prosecutor's retirement. The prosecutor argued that the status change should only take effect upon receipt of the ruling, whereas the Council had set the date as the day the medical certification was issued. The Court held that the legal status change generally occurs only upon the actual realization of the Council's decision, not retroactively, unless specific circumstances justify immediate effect.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze; art. 70 § 1 ust. 1 Prawo o ustroju sądów powszechnych: The legal status change of a prosecutor to retirement occurs upon the realization of the Council's decision, not retroactively, unless exceptional circumstances warrant immediate effect to protect the prosecutor's interests.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III PO 2/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 marca 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Halina Kiryło
SSN Maciej Pacuda
w sprawie z odwołania M. Z.-N.
od uchwały nr … Krajowej Rady Prokuratury z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie
przeniesienia w stan spoczynku z powodu uznania przez lekarza orzecznika
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolną do pełnienia obowiązków
prokuratora,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2012 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę w części określającej datę
przeniesienia odwołującej się w stan spoczynku i w tym zakresie
przekazuje sprawę Krajowej Radzie Prokuratury do ponownego
rozpoznania.
UZASADNIENIE
Uchwałą z dnia 1 grudnia 2011 r. Krajowa Rada Prokuratury przeniosła z
dniem 9 sierpnia 2011 r. w stan spoczynku prokuratora Prokuratury Rejonowej /…/
M. Z.-N. W podstawie prawnej uchwały powołano przepisy art. 62a ust. 1 ustawy z
dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.) w
związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej jako: “usp”).
Krajowa Rada Prokuratury ustaliła, że M. Z.-N. została powołana na
stanowisko prokuratora z dniem 1 listopada 1999 r. W związku z jej problemami
zdrowotnymi, które ujawniły się w toku służby Prokurator Okręgowy /…/, w dniu 27
czerwca 2011 r. zwrócił się w trybie art. 70 usp w związku z art. 211 pkt 5 k.p. i art.
62a ust. 1 i art. 118 ustawy o prokuraturze o przeprowadzenie przez lekarza
orzecznika
badania
lekarskiego.
Lekarz
orzecznik
Zakładu
Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 9 sierpnia 2011 r. orzekł o trwałej niezdolności do pełnienia
obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty sił przez M. Z.-N. W związku
z tym Prokurator Okręgowy wystąpił do Krajowej Rady Prokuratury z wnioskiem o
przeniesienie M. Z.-N. w stan spoczynku.
Krajowa Rada Prokuratury – oceniając przytoczone okoliczności faktyczne –
uznała, że przeniesienie w stan spoczynku M. Z.-N. stało się możliwe od dnia
wydania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, to jest od dnia 9 sierpnia 2011 r.
Powyższą uchwałę Krajowej Rady Prokuratury – w części dotyczącej
określenia daty przeniesienia w stan spoczynku – zaskarżyła odwołaniem do Sądu
Najwyższego prokurator M. Z.-N.. Odwołująca się zarzuciła błędną wykładnię art.
70 § 1 u.s.p. oraz art. 62 a ust. 1 ustawy o prokuraturze przez przyjęcie, że
przeniesienie w stan spoczynku nastąpiło już z dniem 9 sierpnia 2011 r. W ocenie
odwołującej się prawidłowa interpretacja powołanych przepisów powinna prowadzić
do stwierdzenia, że przejście w stan spoczynku nastąpiło dopiero z datą doręczenia
jej zaskarżonej uchwały (tj. w dniu 13 grudnia 2011 r.).
Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w części
dotyczącej określenia daty przeniesienia jej w stan spoczynku i w tej części
przekazanie sprawy Krajowej Radzie Prokuratury do ponownego rozpoznania.
W
uzasadnieniu
odwołania
wskazano,
że
uchwała
Krajowej
Rady
Prokuratury miała charakter retroaktywny, ponieważ bez podstawy prawnej
ukształtowała status prawny odwołującej się z datą wsteczną. Przeniesienie w stan
spoczynku z datą wsteczną spowodowało utratę części wynagrodzenia oraz
zaniżenie wysokości miesięcznego uposażenia w stanie spoczynku (w dniu 1
września 2011 r. wzrastał bowiem o kolejny procent dodatek za wysługę lat), a
także spowodowało zaniżenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop,
wysokości jednorazowej odprawy oraz “trzynastej pensji”. Odwołująca się
podkreśliła, że będąc prokuratorem przebywała nieprzerwanie od 4 stycznia 2011 r.
do 10 stycznia 2012 r. na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym przeniesienie jej
w stan spoczynku z mocą wsteczną spowodowało “sytuację kuriozalną”, gdyż od 9
sierpnia 2011 r. do 13 grudnia 2011 r., czyli w okresie, w którym - według treści
uchwały – nie była już czynna zawodowo, uzyskiwała zwolnienie z pracy na
podstawie zwolnień lekarskich.
Odwołująca się podkreśliła, że uchwała Krajowej Rady Prokuratury oprócz
pozbawienia jej możliwości wykonywania czynności prokuratorskich, wywołała
istotny skutek w postaci zakończenia stosunku pracy łączącego odwołującą jako
prokuratora, z jednostką organizacyjną prokuratury w której pełniła służbę. Do tej
ostatniej sytuacji powinny mieć odpowiednie zastosowanie zasady dotyczące
składania jednostronnych oświadczeń woli (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10
maja 2006 r., III PO 2/06 – OSNP 2007/11-12/178), co prowadzi do wniosku, że
przeniesienie prokuratora w stan spoczynku, powinno nastąpić z chwilą, gdy
zainteresowany uzyskał rzeczywistą możliwość zapoznania się z treścią uchwały
(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2007 r., III KRS 6/06 – OSNP 2008/34/52).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 70 § 1
usp, prokuratora przenosi się w stan spoczynku na jego wniosek albo na wniosek
właściwego prokuratora przełożonego, jeżeli z powodu choroby lub utraty sił
uznany został przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za
trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków prokuratora. W rozpoznawanej
sprawie Krajowa Rada Prokuratury wydała – zgodnie z orzeczeniem lekarza
orzecznika ZUS z dnia 9 sierpnia 2011 r. – uchwałę po upływie czterech miesięcy
od daty tego orzeczenia. Przeniesienie w stan spoczynku prokuratora M. Z.-N.
miałoby zatem wywoływać skutki w okresie poprzedzającym podjętą uchwałę. Na
tym tle powstaje wynikający z odwołania problem braku podstaw “wstecznej mocy”
uchwały. Rozstrzygające znaczenie ma to, że realizacja przez Krajową Radę
Prokuratury należącej do niej kompetencji w zakresie przeniesienia prokuratora w
stan spoczynku konstytutywnie ukształtowała sytuację prawną, powodując
zasadniczą zmianę statusu prawnego prokuratora. Zmiana ta dotyczy dwóch
aspektów, pozbawienia prokuratora jego praw (zobowiązań) o charakterze
publicznoprawnym; oraz zakończenia stosunku pracy łączącego prokuratora z
jednostką organizacyjną prokuratury, w której pełnił służbę. W każdym z tych
aspektów dopuszczalne jest ukształtowanie zmienionego statusu prokuratora
dopiero na przyszłość.
Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do pełnienia
obowiązków prokuratora stanowi materialnoprawną przesłankę Krajowej Rady
Prokuratury do przeniesienia prokuratora w stan spoczynku. Dopiero w następstwie
realizacji kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa, a nie na skutek orzeczenia
lekarskiego
–
urzeczywistnia
się
nowy
status
prawny
prokuratora
(por.
uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2003 r., III KRS 3/03 –
OSNP 2004/12/217).
W praktyce orzeczniczej dotyczącej przeniesienia prokuratora w stan
spoczynku ujawnione zostały wyjątkowe sytuacje, w których możliwe stało się
odstąpienie od zasady nowego, a więc tylko na przyszłość określenia statusu
prokuratora. W każdym takim wyjątkowym przypadku chodziło o uzgodnienie
przekształcenia statusu prokuratora z jego uzasadnionym interesem. Dotyczyło to
długotrwałej niezdolności prokuratora (sędziego) do wykonywania obowiązków
służbowych z powodu choroby, trwającej dłużej niż 1 rok, po upływie którego
prokurator pomimo pozostawania na stanowisku nie otrzymywał wynagrodzenia za
pracę. W takiej sytuacji uwzględnienie wniosku zainteresowanego prokuratora o
wsteczne przeniesienie w stan spoczynku umożliwiało zachowanie ciągłości
świadczeń wynikających ze stosunku służbowego - wynagrodzenia za pracę i
uposażenia w stanie spoczynku (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego
2009 r., III PO 7/08 – OSNP 2010/17 – 18/222 i z dnia 14 lutego 2007 r., III KRS
7/06 – OSNP 2008/5–6/86). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi wyjątkowy stan
rzeczy, który usprawiedliwiałby “wsteczne” przeniesienie prokuratora w stan
spoczynku. Okoliczności sprawy, powołane w odwołaniu wskazują na szereg
niekorzystnych
dla
zainteresowanej
następstw
niezachowania
zasady
przekształcenia prokuratora dopiero na przyszłość, w tym spowodowania przez
zaskarżoną uchwałę wstecznego określenia utraty prawa do wynagrodzenia za
pracę w okresie niezdolności do pracy.
Ma także rację odwołująca się wskazując, na prawne konsekwencje
przeniesienia prokuratora w stan spoczynku w odniesieniu do podstawy
zakończenia stosunku pracy łączącego prokuratora z jednostką organizacyjną,
prokuratury, w której pełni służbę. Sąd Najwyższy miał już okazję wyjaśnić, że
uchwały Kajowej Rady Prokuratury o przeniesieniu prokuratora w stan spoczynku
należy traktować – w zakresie stosunku pracy – z uwzględnieniem zasad
skuteczności jednostronnych oświadczeń woli (por. uzasadnienie wyroku Sądu
Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III PO 2/06, OSNP 2007/11-12/178, z dnia 19
lutego 2009 r., III PO 7/08 – OSNP 2010/17-18/222). Skuteczność złożenia takiego
swoistego oświadczenia woli rozpatrywana z uwzględnieniem art. 61 § 1 k.c.,
prowadzi do wniosku, że przeniesienie prokuratora w stan spoczynku powinno
nastąpić z chwilą, gdy zainteresowany uzyskał rzeczywistą możliwość zapoznania
się z treścią uchwały. Co do zasady dopiero z chwilą wydania (i doręczenia odpisu
zainteresowanemu prokuratorowi) decyzji o przeniesieniu w stan spoczynku
powstaje nowy stan prawny w odniesieniu do stosunku pracy prokuratora
przeniesionego w stan spoczynku, stan ustania stosunku pracy.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.