Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III PK 80/11 Generato dall'IA

Supreme Court allows pension severance claim by interpreting civil service work period to include general service years.

Numero d'incarto III PK 80/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially overturned the lower court's dismissal of a teacher's claim for pension severance and anniversary bonus. The court held that the statutory definition of 'work period in civil service' encompasses not only actual employment within the civil service but also general service years accumulated elsewhere. Consequently, the court ruled that the lower court erred by excluding periods of work outside the civil service from the calculation base.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 94 ust. 1, 2, 3 ustawy o służbie cywilnej z dnia 21 listopada 2008 r.: The period of work in civil service for calculating pension severance includes all general service years and other periods legally credited to the civil service work period.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension severance civil service law general service years statutory interpretation work period calculation pension entitlement supreme court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 94 ust. 1, 2, 3 ustawy o służbie cywilnej z dnia 21 listopada 2008 r.
Użyta w przepisie art. 94 ust.
Art. 90 ustawy o służbie cywilnej
2 i 3 regulację zamieszczono bowiem w art. 90 ustawy co do sposobu obliczania
Art. 82 ustawy o służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r.
odnośnie do tegoż dodatku – zawarte też były w przepisach art. 82 ustawy o
Art. 60 ustawy o służbie cywilnej z dnia 24 sierpnia 2006 r.
oraz w art. 60 ustawy o służbie cywilnej z
Art. 398 § 1 k.p.c.
art. 398¹⁵ § 1 oraz art.
Art. 108 § 2 k.p.c.
398¹⁵ § 1 oraz art. 108 § 2 w związku z art.
art. 92¹ § 1 k.p
Z literalnego brzmienia ustępu 1 tego artykułu (wzorowanego na art. 92¹ § 1

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III PK 80/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa M.B.

przeciwko Kuratorium Oświaty w W.

o odprawę emerytalną i nagrodę jubileuszową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R.

z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt […],

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I i przekazuje sprawę w

tej części Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w R. do ponownego rozpoznania i rozstrzygniecia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. wyrokiem z

dnia 22 listopada 2010 r. zasądził od pozwanego Kuratorium Oświaty w W.na rzecz

powódki M.B. kwotę 12.042 zł brutto z 13% od dnia 1 sierpnia 2010 r. tytułem

odprawy emerytalnej (nadając orzeczeniu w tej części nadał rygor natychmiastowej

wykonalności co do kwoty 4.014 zł brutto) i kwotę 6.021 zł brutto z 13% od dnia 1

sierpnia 2010 r. tytułem nagrody jubileuszowej, a w pozostałej części oddalił

powództwo przeciwko Kuratorium Oświaty w W. o odprawę emerytalną i nakazał

pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 904 zł tytułem opłaty

sądowej od pozwu, od której powódka była zwolniona oraz oddalił w całości

powództwo w stosunku do Zespołu Szkół Muzycznych im. […] w R..

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka M.B.

będąc z zawodu

nauczycielką, rozpoczęła pracę w 1980 r., pierwotnie w Szkole Podstawowej nr […]

w K., następnie w Szkole Podstawowej w S. […] i Publicznym Gimnazjum w tej

miejscowości, a z dniem 1 września 2003 r. została zatrudniona w charakterze

nauczyciela w Zespole Szkół Muzycznych im. […] w R. na podstawie umowy o

pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć. Od 1 stycznia 2008 r.

wynagrodzenie zasadnicze powódki wynosiło 2.380 zł plus dodatek motywacyjny w

wysokości 76,82 zł. Pismem z 17 lipca 2008 r. Mazowiecki Kurator Oświaty zwrócił

się do pracodawcy powódki o udzielenie jej urlopu bezpłatnego w związku z

planowanym zatrudnieniem w Kuratorium Oświaty w W. Delegatura w R. na

stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych. Dyrektor Zespołu Szkół

Muzycznych im. […] w R. udzielił M.B. urlopu bezpłatnego od 1 sierpnia 2008 r. na

czas zatrudnienia na tymże stanowisku. W trakcie przebywania na urlopie

bezpłatnym powódka była ujmowana w arkuszu organizacyjnym szkoły jako

pracownik oddelegowany do Kuratorium. W dniu 1 sierpnia 2008 r. pomiędzy

Kuratorium Oświaty w W. a M.B. została zawarta umowa o pracę na czas określony

do 31 lipca 2009 r., na podstawie której powierzono powódce stanowisko zastępcy

dyrektora delegatury Kuratorium Oświaty w R. W dniu 31 lipca 2009 r. strony

zawarły kolejną umowę o pracę na czas określony do 31 lipca 2010 r., na tym

samym stanowisku za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 3.345 zł płacy

zasadniczej plus dodatek stażowy w kwocie 669 zł i dodatek specjalny. W dniu 22

marca 2010 r. Mazowiecki Kurator Oświaty zaświadczył, iż powódka odbyła w

Kuratorium Oświaty w W. służbę przygotowawczą w służbie cywilnej, uzyskując

pozytywny wynik egzaminu. Pismem z 1 lipca 2010 r. M.B. zwróciła się do M.

Kuratora Oświaty w W. o przedłużenie umowy. W odpowiedzi M. Kurator Oświaty

wskazał, iż umowa o pracę z powódką ulegnie rozwiązaniem z upływem czasu, na

jaki została zawarta, tj. z dniem 31 lipca 2010 r. (z tą datą ustanie też urlop

bezpłatny udzielony jej przez dyrektora Zespołu Szkół Muzycznych w R.) i polecił

powódce wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w okresie od 21 lipca do 30 lipca

2010 r. Pismem z 29 lipca 2010 r. powódka wystąpiła do M. Kuratora Oświaty o

rozwiązanie z tym dniem umowy o pracę na mocy porozumienia stron – w związku

z przejściem na emeryturę. Skierowała też do Kuratora pisma z wnioskami o

wypłatę nagrody jubileuszowej za 30 lat pracy i odprawy emerytalnej. M. Kurator

Oświaty pismem z 2 sierpnia 2010 r. odmówił wypłaty nagrody jubileuszowej i

odprawy emerytalnej z uwagi na to, że umowa o pracę uległa rozwiązaniu wskutek

upływu czasu, na jaki była zawarta. W dniu 30 lipca 2010 r. Kuratorium Oświaty w

W. wystawiło powódce świadectwo pracy z adnotacją o rozwiązaniu umowy o pracę

z upływem czasu, na który była zawarta. Pismem z 30 lipca 2010 r. M.B. zwróciła

się do dyrektora Zespołu Szkół Muzycznych im. […] w R. o rozwiązaniu umowy o

pracę na podstawie porozumienia stron z dniem 31 lipca 2010 r. w związku z

przejściem na emeryturę. Dyrektor szkoły wyraził na to zgodę. W wydanym przez

szkołę świadectwie pracy wskazano, że łączący strony stosunek pracy ustał na

podstawie art. 23 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

(jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r., Nr 97, poz. 674 ze zm., dalej jako Karta

Nauczyciela) W dniu 22 lipca 2010 r. powódka złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w R. dokumenty w sprawie przyznania jej emerytury. Decyzją

z 21 września 2010 r. organ rentowy przyznał jej emeryturę od 1 sierpnia 2010 r., tj.

od dnia ustania zatrudnienia.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, iż powództwo

zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że rzeczywistym pracodawcą M.B. od chwili

zawarcia z nią umowy o pracę było Kuratorium Oświaty w W., a łączący strony

stosunek pracy ustał w związku z przejściem powódki na emeryturę, skoro jeszcze

przed zakończeniem umowy o pracę podjęła ona kroki mające na celu formalne

przyznanie jej przez organ rentowy tego uprawnienia. Użyta w przepisie art. 94 ust.

1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 ze

zm.; dalej jako ustawa o służbie cywilnej) formuła „ustanie stosunku pracy" winna

być rozumiana jako rozwiązanie stosunku pracy na skutek zgodnych oświadczeń

stron, ale również zdarzeń, z którymi Kodeks pracy wiąże następstwa w postaci

zakończenia stosunku pracy. Z tego punktu widzenia nie ma znaczenia, że

stosunek pracy między stronami ustał z dniem 31 lipca 2010 r., na skutek upływu

czasu, na jaki zawarto umowę o pracę. Nie ma prawnych podstaw do przyjęcia, iż

w formule „ustanie stosunku pracy", rozpatrywanej w kontekście uprawnienia do

odprawy emerytalnej, nie mieszczą się umowy terminowe. Nie jest więc istotne, że

M.B. podjęła działania związane z przejściem na emeryturę w ostatnim miesiącu

swego zatrudnienia w Kuratorium Oświaty w W. Sąd Rejonowy uznał, iż istnieje

związek przyczynowy pomiędzy rozwiązaniem łączącego strony stosunku pracy a

przejściem powódki na emeryturę, co w rezultacie uprawnia ją do domagania się od

pozwanego odprawy emerytalnej na podstawie przepisów ustawy o służbie cywilne.

Z uwagi na staż pracy M.B. w służbie cywilnej wysokości przedmiotowej odprawy

odpowiada trzymiesięcznemu wynagrodzeniu za pracę, natomiast roszczenia

przekraczające tę kwotę podlegają oddaleniu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji M.B. nabyła też z mocy art. 91 ust. 1 pkt 3

i ust. 2 ustawy o służbie cywilnej oraz § 6 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady

Ministrów z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych,

wymagających kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby

cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad

ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby

cywilnej (Dz.U. Nr 211, poz. 1630) prawo do nagrody jubileuszowej za 30 lat pracy

w wysokości 150% miesięcznego wynagrodzenia

Sąd Rejonowy nie uwzględnił natomiast powództwa o odprawę emerytalną i

nagrodę jubileuszową w stosunku od macierzystego pracodawcy M.B., tj. Zespołu

Szkół Muzycznych im. […] w R. W odniesieniu do tego pozwanego uprawnienie

powódki do odprawy emerytalnej wynikałoby z art. 87 ust. 2 Karty Nauczyciela,

przyznającego

trzymiesięcznego

nauczycielowi

tego

wynagrodzenia

rodzaju

ostatnio

świadczenie

pobieranego

w

w

wysokości

szkole

będącej

podstawowym miejscem pracy. Zważywszy jednak, że wynagrodzenie będące

podstawą obliczenia wysokości odprawy emerytalnej i nagrody jubileuszowej, które

powódka otrzymywała w Kuratorium Oświaty w W., było wyższe od tego, jakie

pobierała w Zespole Szkół im. […] w R., należało świadczenia te (mające charakter

jednorazowy) zasądzić od Kuratorium Oświaty w W. W przypadku bowiem zbiegu

praw do tychże świadczeń w stosunku do obu pracodawców, słuszne jest żądanie

zapłaty świadczenia korzystniejszego dla pracownika. W niniejszym przypadku dla

powódki korzystniejsze pod względem finansowym są uprawnienia mające

podstawę w ustawie o służbie cywilnej.

Od powyższego wyroku apelację wniosła zarówno powódka jak i pozwane

Kuratorium Oświaty w W. Powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku w

punkcie I i II przez zasądzenie od pozwanego Kuratorium Oświaty w W. na jej rzecz

tytułem odprawy emerytalnej kwoty 24.084 zł (zamiast 12.042 zł) oraz kosztów

postępowania za obie instancję. Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i

oddalenie powództwa w całości w stosunku do niego oraz o zasądzenie kosztów

procesu według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przy

uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy – Sad Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. wyrokiem z

dnia 14 kwietnia 2011 r. oddalił apelację powódki i także odrzucił apelację

pozwanego oraz uchylił punkt piąty zaskarżonego wyroku.

Sąd drugiej instancji wskazał, iż apelacja strony pozwanej złożona została po

terminie i nie wykazane zostało, aby opóźnienie w wystąpieniu z wnioskiem o

przywrócenie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika. Co się natomiast tyczy

zarzutów podniesionych w apelacji strony powodowej, Sąd Okręgowy uznał, że

stanowią one jedynie polemikę z wywodami Sądu pierwszej instancji i nie znajdują

potwierdzenia w prawnych i faktycznych realiach sprawy.

Sąd Okręgowy podzielił zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie wysokości

przyznanej powódce odprawy emerytalnej zauważając, że zgodnie z art. 94 ust. 1

ustawy o służbie cywilnej członkowi korpusu służby cywilnej, którego stosunek

pracy ustał w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub

emeryturę, przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości trzymiesięcznego

wynagrodzenia, a jeżeli członek korpusu służby cywilnej przepracował co najmniej

20 lat w służbie cywilnej, jednorazowa odprawa przysługuje w wysokości

sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Natomiast w myśl ustępu drugiego tego

artykułu do okresu pracy, o którym mowa w ustępie pierwszym, wlicza się

wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne udowodnione

okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu

pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Z literalnego brzmienia ustępu

pierwszego tego przepisu wynika zatem, że uprawnienie do jednorazowej odprawy

w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia przysługuje wyłącznie po

przepracowaniu co najmniej 20 lat w służbie cywilnej. Ustęp drugi powyższego

przepisu dotyczy jedynie sytuacji określonej w pierwszej części art. 94 ust. 1 ustawy

o służbie cywilnej. Ustawodawca wprost wskazał, w jakim wypadku przysługuje

jednorazowa odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, a

mianowicie po przepracowaniu 20 lat w służbie cywilnej. Gdyby ustawodawcy

chodziło o wliczanie okresów, o jakich mowa w ustępie 2, do stażu zatrudnienia

członków służby cywilnej, którzy nie przepracowali 20 lat w tej służbie i ten sposób

nabywaliby uprawnienia do odprawy emerytalnej w wysokości sześciomiesięcznego

wynagrodzenia, nie byłoby wówczas logiczne parcelowanie prawa do odpraw w

dwóch

rożnych

wysokościach

(trzymiesięcznego

i

sześciomiesięcznego

wynagrodzenia). Wszystkim członkom służby cywilnej przysługiwałyby bowiem

odprawy w jednakowej wysokości. Jeśli taki byłby zamiar ustawodawcy, to nie

gratyfikowałby osobno członków służby cywilnej, którzy przepracowali co najmniej

20 lat w tej służbie, odprawą w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia,

uprawniając jednocześnie – w wyniku zastosowania ustępu 2 powołanego przepisu

– do takiej samej odprawy osoby, które w służbie cywilnej były zatrudnione

przykładowo jeden rok. Konkludując Sąd drugiej instancji wskazał, iż niewątpliwie w

chwili ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę M.B. była

członkiem korpusu służby cywilnej i z tej racji na podstawie art. 94 ustęp 1 ustawy o

służbie cywilnej przysługuje jej jednorazowa odprawa emerytalna w wysokości

trzymiesięcznego wynagrodzenia, bowiem powódka nie przepracowała w służbie

cywilnej co najmniej 20 lat. Wliczenie do wymaganego stażu pracy innych okresów

zatrudnienia apelującej na podstawie ustępu 2 tego artykułu byłoby możliwe

dopiero wówczas, gdyby pracowała ona jako członek służby cywilnej co najmniej lat

20. Powyższy wyrok w części oddalającej apelację M.B.

został zaskarżony

skargą kasacyjną powódki. Skargę oparto na podstawie naruszenia prawa

materialnego, przez błędną wykładnię art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o służbie cywilnej.

Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi; ewentualnie o

uchylenie wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy przez

zmianę wyroku Sądu Rejonowego i zasądzenie od Kuratorium Oświaty w W. na

rzecz powódki kwoty 24.084,00 zł tytułem odprawy emerytalnej, a nadto o

zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym

kosztów adwokackich według przepisanych norm.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przyznano, że konstrukcja art. 94 ustawy

o służbie cywilnej nasuwa wątpliwości interpretacyjne, bowiem treść ustępu

drugiego odnosi się do całości ustępu pierwszego, w związku z czym brak

możliwości odczytania i prawidłowej interpretacji treści normy prawnej wynikającej z

tego przepisu wyłącznie na podstawie zasad literalnej wykładni ustępu pierwszego.

Treść art. 94

ustępu pierwszego powinna być wykładana w kontekście treści

ustępu drugiego oraz przepisów dotyczących ogólnych zasad obliczania stażu

pracy. Literalna wykładnia ustępu drugiego art. 94 oraz wykładnia systemowa

nakazują bowiem doliczenie do jedynego, wskazanego w treści ustępu pierwszego

okresu pracy, tj. okresu 20 lat przepracowanych w służbie cywilnej (innego okresu

ustęp pierwszy nie wymienia), wszystkich innych okresów zatrudnienia, poza

wymienionymi enumeratywnie w art. 94 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej. Za taką

interpretacją przepisu przemawiają również względy celowości. W doktrynie

podkreśla się bowiem fakt, że korpus służby cywilnej funkcjonuje w Polsce przez

okres krótszy niż 20 lat. Ustawodawcy nie chodziło więc o realne wykonywanie

przez członków korpusu służby cywilnej pracy w tej służbie przez okres co najmniej

20 lat, gdyż okres liczenia stażu pracy zaprzecza tej regulacji, a jedynie o

powszechny staż pracy. Przyjęta przez Sądy orzekające w sprawie wykładnia

wykluczałaby w ogóle zastosowanie sześciomiesięcznej odprawy dla członków

korpusu służby cywilnej, bowiem żaden z nich mimo spełnienia pozostałych

warunków do uzyskania świadczenia, nie legitymuje się okresem 20 lat

„przepracowanych" w służbie cywilnej. Sąd Okręgowy nie zwrócił też uwagi na fakt,

że przy przyjęciu odmiennej od przedstawionej przez powódkę interpretacji art. 94

ust. 2 ustawy o służbie cywilnej, ustęp ten utraciłby całkowicie praktyczne

znaczenie, bowiem w ustępie pierwszym brak innego - poza 20 letnim - okresu, do

którego ustęp drugi mógłby się odnosić.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o jej odrzucenie

lub oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem uzasadniony jest

zarzut naruszenia prawa materialnego przy ferowaniu zaskarżonego wyroku.

Inicjując rozważania w przedmiotowej sprawie warto podkreślić, że już

pierwsza ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 89, poz. 42 ze

zm.) stanowiła w art. 59, iż urzędnikowi służby cywilnej, którego stosunek pracy

ustał w związku z przejściem na rentę inwalidzką lub emeryturę, przysługuje

jednorazowa odprawa w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, a jeżeli

urzędnik przepracował co najmniej 20 lat w służbie cywilnej, jednorazowa odprawa

przysługuje w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, nie precyzując

jednak pojęcia stażu pracy w służbie cywilnej. Przepisy kolejnych ustaw o służbie

cywilnej zawierały już regulacje analogiczne do zamieszczonej w art. 94 obecnie

obowiązującej ustawy. I tak art. 87 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie

cywilnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 49, poz. 483 ze zm.) stanowił, że członkowi korpusu

służby cywilnej, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę z

tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, przysługuje jednorazowa odprawa w

wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, a jeżeli członek korpusu przepracował

co najmniej 20 lat w służbie cywilnej, jednorazowa odprawa przysługuje w

wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia (ust. 1). Do okresu pracy, o którym

mowa w ust. 1, wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia

oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one

wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (ust.2). Do

okresów pracy, o których mowa w ust. 2, nie wlicza się okresów zatrudnienia w

partii komunistycznej (Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii

Robotniczej), jak również w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2

ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach

bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób

pełniących funkcje publiczne (Dz.U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428) w okresie od dnia 22

lipca 1944 r. do dnia 1 lipca 1989 r. (ust.3). Odprawę, o której mowa w ust. 1,

oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy (ust.4). Podobnie art.

64 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze

zm.) otrzymał redakcję, zgodnie z którą członkowi korpusu służby cywilnej, którego

stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy

lub emeryturę, przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości trzymiesięcznego

wynagrodzenia, a jeżeli członek korpusu służby cywilnej przepracował co najmniej

20 lat w służbie cywilnej, jednorazowa odprawa przysługuje w wysokości

sześciomiesięcznego wynagrodzenia (ust.1). Do okresu pracy, o którym mowa w

ust. 1, wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne

udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu

do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (ust. 2). Do okresów

pracy, o których mowa w ust. 2, nie wlicza się okresów zatrudnienia w partii

komunistycznej

(Polskiej

Partii

Robotniczej

i

Polskiej

Zjednoczonej

Partii

Robotniczej), jak również w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2

ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach

organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów

(ust. 3). Odprawę, o której mowa w ust. 1, oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za

urlop wypoczynkowy (ust. 4). Artykuł ten posiadał zatem brzmienie tożsame z

obecnie obowiązującym art. 94 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie

cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 ze zm.). Wynikający z tego przepisu sposób

uregulowania przez ustawodawcę problematyki uprawnień członków korpusu

służby cywilnej do odprawy emerytalno – rentowej ma zatem długą tradycję, której

początki sięgają pierwszej ustawy o służbie cywilnej. Jednocześnie fakt, że sama

służba cywilna istnienie dopiero od 1996 roku, rzutuje na treść owych przepisów i

ich wykładnię, zwłaszcza odnośnie do stażu pracy predestynującego pracownika do

przedmiotowego świadczenia w wyższej wysokości.

Pozostaje więc przejść do wykładni językowej i systemowej art. 94 ustawy o

służbie cywilnej.

Z literalnego brzmienia ustępu 1 tego artykułu (wzorowanego na art. 92¹ § 1

k.p.) można wyprowadzić wniosek, że podmiotom uprawnionym do odprawy, tj.

osobom mającym status członka służby cywilnej, świadczenie to przysługuje w

razie spełnienia jednaj tylko przesłanki, czyli ustania stosunku pracy w związku z

przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę. Zaprezentowany

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sposób interpretacji pojęć „ustania stosunku

pracy” oraz „związku” tego zdarzenia z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do

pracy lub emeryturę nie budzi zastrzeżeń. Redakcja przepisu nie upoważnia

natomiast do postawienia tezy o zależności nabycia prawa do odprawy od

jakiegokolwiek stażu pracy (w służbie cywilnej czy poza tą służbą). Świadczenie

przysługuje każdemu członkowi służby cywilnej, którego stosunek pracy został

zakończony z powodu uzyskania statusu rencisty lub emeryta, bez względu na

długość okresu zatrudnienia tak w służbie cywilnej jak i poza nią. Staż ten rzutuje

natomiast na wysokość świadczenia w ten sposób, iż odprawa w podstawowej

wysokości,

odpowiadającej

trzymiesięcznemu

wynagrodzeniu,

podlega

podwyższeniu do kwoty sześciomiesięcznego wynagrodzenia w przypadku

legitymowania

się

przez

pracownika

co

najmniej

letnim

okresem

przepracowanym w służbie cywilnej. Jednocześnie przepis ustępu 1 nie precyzuje,

jak ów staż liczyć.

Zamieszczenie tego rodzaju regulacji w ustępie 2

komentowanego artykułu, wyraźnie nawiązującego w swym brzmieniu do ustępu 1

sprawia, że treść całego przepisu staje się przejrzysta i zarazem - w odniesieniu do

zasygnalizowanego problemu - pełna. Godzi się podkreślić, iż ze sformułowania ”do

okresu pracy, o którym mowa w ust. 1, wlicza się …” można wyprowadzić wniosek,

że ustawodawca nie przewidział w ustępie 1 przepisu różnych – co do sposobu

obliczania - okresów rzutujących na wysokość odprawy emerytalno – rentowej.

Rację ma skarżąca zauważając, iż jedynym okresem wymienionym w tym przepisie

jest właśnie okres przepracowany w służbie cywilnej. To od długości tego okresu

zależy wysokość przedmiotowej odprawy. Do niego też należy odnieść regulację

ustępu 2 i 3 tego artykułu, która pozwala na zaliczenie do tegoż okresu wszystkich

zakończonych okresów zatrudnienia (a więc tzw. ogólny, bezwarunkowy staż pracy,

obejmujący wszystkie okresy pracy w ramach stosunku pracy, bez względu na

podstawę prawną tego stosunku, sposób i przyczyny jego ustania oraz przerwy

między

zakończeniem

jednego

a

nawiązaniem

drugiego)

oraz

innych

udowodnionych okresów, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one

wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (czyli tzw.

powszechne okresy zaliczane, inne niż pozostawanie w stosunku pracy,

uwzględniane w zakresie uprawnień pracowniczych) poza okresami zatrudnienia w

partii komunistycznej i organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944 – 1990.

Do przyjęcia odmiennej treści normy prawnej zawartej w komentowanym przepisie

nie upoważnia ani wykładnia językowa ani systemowa. Jeśli bowiem wysokość

odprawy emerytalno - rentowej miałaby zależeć – jak sugerują Sądy obu instancji –

od długości okresu pracy w samej służbie cywilnej, to jaki byłby sens obliczania

(przy

zastosowaniu

unormowań

ustępu

i

3)

ogólnego

stażu

pracy

świadczeniobiorcy, skoro staż ten nie ma wpływu na powstanie prawa do

świadczenia ani na dalsze (poza wynikającym z ustępu 1zróżnicowaniem jego

wysokości). Prawdą jest, że przyjęty w art. 94 ustawy sposób ustalania stażu pracy

w służbie cywilnej sprawia, iż zwrotu tego nie należy rozumieć dosłownie, gdyż w

rzeczywistości chodzi nie o realny okres pracy w tej służbie, lecz z powszechny

staż pracy. Takie zdefiniowanie przez ustawodawcą pojęcia okresu pracy w służbie

cywilnej nie jest jednak odosobnione na gruncie ustawy. Analogiczną do art. 94 ust.

2 i 3 regulację zamieszczono bowiem w art. 90 ustawy co do sposobu obliczania

stażu pracy w służbie cywilnej, od którego zależy wysokość dodatku do

wynagrodzenia za wieloletnią pracę w tej służbie. Podobne unormowania –

odnośnie do tegoż dodatku – zawarte też były w przepisach art. 82 ustawy o

służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r. oraz w art. 60 ustawy o służbie cywilnej z

dnia 24 sierpnia 2006 r.

Reasumując wypada stwierdzić, że przez okres przepracowany w służbie

cywilnej, o jakim mowa w art. 94 ust.1 ustawy o służbie cywilnej z dnia 21 listopada

2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 ze zm.), od którego zależy

wysokość odprawy emerytalno – rentowej członka korpusu służby cywilnej, należy

rozumieć okresy pracy w tejże służbie wraz z okresami zaliczalnymi, wymienionymi

w ustępie 2 i 3 tego artykułu.

Wobec zasadności podstawy i zarzutu kasacyjnego, Sąd Najwyższy z mocy

art. 398¹⁵ § 1 oraz art. 108 § 2 w związku z art. 398²¹ k.p.c. orzekł jak w sentencji.

/tp/