Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III PK 76/15 Generato dall'IA

Supreme Court quashes dismissal for reinstatement due to employer's failure to specify redundancy reason in writing.

Numero d'incarto III PK 76/15
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's dismissal of the plaintiff's claim for reinstatement, ordering the case remanded for a new decision. The employer terminated the employee's contract citing 'reduction of employment linked to restructuring' without specifying the exact reasons or criteria used to select her for dismissal. The court held that under labor law, the employer must provide a precise and verifiable reason for termination, not a vague general statement, to satisfy statutory requirements. Consequently, the lower court erred in accepting the employer's generic explanation as sufficient grounds for termination.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 30 § 4 k.p.; Art. 45 § 1 k.p.: The employer's obligation to specify the reason for terminating an indefinite-term employment contract is not merely formal but substantive; the stated reason must be precise, understandable to the employee, and capable of judicial verification, rather than being a vague generalization such as 'reduction of employment'.

Parole chiave

Generato dall'IA
termination of employment contract reduction of employment specification of reason restructuring of company indefinite-term employment labor law procedure casation review

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 30 § 4 k.p.
45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p. i art.
Art. 45 § 1 k.p.
obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony ma zatem nie tylko charakter formalny, ale jest powiązany z oceną zasadności dokonanego (art. 45 § 1 k.p.) i właśnie z tego powodu przyczyna wypowiedzenia musi być skonkretyzowana.
Art. 398 § 1 k.p.c.
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych (którymi Sąd Najwyższy jest związany na mocy art. 39813 § 2 k.p.c.) zarzuty naruszenia art.
Art. 108 § 2 k.p.c.
oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na mocy art. 108 § 2 k.p.c. kc
art. 30 § 4 k.p
45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p.
art. 94 pkt 9 k.p
183a § 4 i art. 94 pkt 9 k.p.
art. 39813 § 2 k.p.c
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych (którymi Sąd Najwyższy jest związany na mocy art. 39813 § 2 k.p.c.) zarzuty naruszenia art.
art. 45 § 1 k.p
obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony ma zatem nie tylko charakter formalny, ale jest powiązany z oceną zasadności dokonanego (art. 45 § 1 k.p.) i właśnie z tego powodu przyczyna wypowiedzenia musi być skonkretyzowana.
art. 39815 § 1 k.p.c
94 pkt 9 k.p.).W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną powódki, wyrokując jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 108 § 2 k.p.c
oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na mocy art. 108 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III PK 76/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Dawid Miąsik‎SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie z powództwa A.K.‎przeciwko P.‎o przywrócenie do pracy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2016 r.,‎skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L.‎z dnia 18 grudnia 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r., Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w C. oddalił powództwo A. K. przeciwko P. Spółce Akcyjnej w R. o przywrócenie do pracy i orzekł o kosztach procesu.Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanej spółce na czas nieokreślony na podstawie umownego stosunku pracy i ostatnio zajmowała stanowisko konsultanta klienta w biurze terenowym spółki w C. W związku z zaplanowaną w spółce restrukturyzacją zatrudnienia (będącą skutkiem likwidacji niektórych biur terenowych) u pracodawcy wdrożono program dobrowolnych odejść z pracy, z którego skorzystało łącznie 34 pracowników.

Spośród wszystkich 5 pracowników, którzy w maju 2012 r. świadczyli pracę w biurze terenowym w C., powódka (podobnie jak druga pracownica tam zatrudniona – A. G.) nie była objęta gwarancjami ochrony trwałości zatrudnienia (obowiązującymi do 2016 r.), jakie przewidywała umowa społeczna z dnia 1 czerwca 2005 r. Zakresy obowiązków służbowych powódki oraz A. G. były takie same. Z danych wygenerowanych w systemie informatycznym prowadzonym przez spółkę wynikało, że w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 maja 2012 r. powódka zawarła na rzecz pracodawcy 1.290 umów z klientami, podczas gdy liczba takich umów zawartych przez A.

G. wynosiła 2.093. Ponadto w tym samym czasie powódka wykonała 7.770 innych czynności i zrealizowała 39 ofert sezonowych sprzedaży energii, zaś A. G. zrealizowała odpowiednio 16.174 czynności i 91 ofert sezonowych. W ocenie kierowniczki biura terenowego w C., A.G. była pracownicą „wydajniejszą i sprawniejszą” niż powódka. W dniu 25 maja 2012 r. powódka otrzymała pisemne oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, w którym jako przyczynę wypowiedzenia wskazano „redukcję zatrudnienia związaną z restrukturyzacją P. S.A.”.

Umowa o pracę łącząca strony rozwiązała się w dniu 31 sierpnia 2012 r.Na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że powództwo nie jest zasadne. Według tego Sądu, oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę spełniało wymagania formalne, bo zostało dokonane na piśmie, w którym pracodawca wskazał przyczynę rozwiązania stosunku pracy. Przyczyna wypowiedzenia, jaka została powódce przedstawiona pisemnie przez spółkę („redukcja zatrudnienia związana z restrukturyzacją oddziału w Z.”) była konkretna i rzeczywista (prawdziwa), co oznacza, że rozwiązanie stosunku pracy z powódką miało uzasadnienie.

Pracodawca określił jasne i konkretne „kryteria weryfikacji”, które poddawały się kontroli i które w efekcie zadecydowały o rozwiązaniu umowy o pracę z powódką. Z uwagi na konieczność redukcji personelu pozwany pracodawca miał pełne prawo do tego, aby spośród wszystkich pracowników zatrudnionych w biurze terenowym w C., do zwolnienia z pracy, wytypować właśnie powódkę, a ten wybór był o tyle trafny, że powódka nie była objęta szczególną ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy, zaś pracodawca z przyczyn obiektywnych nie mógł powierzyć powódce innych zadań, które odpowiadałyby jej wykształceniu i doświadczeniu zawodowemu.Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r., Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. oddalił apelację powódki od wyroku Sądu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy podtrzymał ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i uznał je za własne. W zakresie rozważań prawnych Sąd Okręgowy wywiódł, że w pozwanej spółce przeprowadzono restrukturyzację zatrudnienia w sposób, który miał na celu dobro zakładu pracy przy uwzględnieniu sytuacji osobistej i zawodowej poszczególnych pracowników. Zgodnie z przyjętymi przez pracodawcę regułami zwolnień planowana redukcja personelu miała dotyczyć pracowników nieobjętych postanowieniami umowy społecznej, a powódka zaliczała się do tej grupy.

Ostatecznie okazało się, że spośród wszystkich osób zatrudnionych w biurze terenowym w C., pracodawca mógł rozwiązać umowę o pracę tylko z dwiema pracownicami, w tym z powódką. Dokonany w tym zakresie przez pracodawcę wybór między powódką i A. G. opierał się na czytelnym kryterium „całościowej oceny pracy danego pracownika, jego predyspozycji, wydajności i efektywności pracy”. Skoro praca wykonywana przez obie pracownice była na bieżąco rejestrowana w systemie informatycznym pracodawcy, to trudno o bardziej obiektywny miernik wydajności pracy niż zastosowany przez spółkę.

Zdaniem Sądu Okręgowego, przyczyna wypowiedzenia wskazana powódce w pisemnym oświadczeniu sporządzonym przez pracodawcę była wystarczająco konkretna, pozbawiona cech dowolności, w pełni obiektywna i w żadnej mierze nie nosiła znamion o charakterze dyskryminującym. W tych okolicznościach powództwo nie mogło być uwzględnione.Od wyroku Sądu Okręgowego powódka wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie:

1) art. 45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p. i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników - przez uznanie, że pozwany pracodawca nie naruszył przepisów o wypowiadaniu umów o pracę „w zakresie podania konkretnej przyczyny wypowiedzenia, mimo że w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę nie zostały wskazane żadne kryteria wyboru powódki do zwolnienia”;

2) art. 45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p. - w wyniku przyjęcia, że wskazanie na etapie postępowania sądowego kryteriów doboru powódki do zwolnienia przez pracodawcę jest zgodne z prawem;

3) art. 45 § 1 w związku z art. 183a § 4 i art. 94 pkt 9 k.p. - wskutek uznania kryteriów doboru powódki do zwolnienia, ujawnionych w toku postępowania sądowego, za obiektywne. Według powódki, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w kontekście naruszenia przez Sąd odwoławczy wskazanych przepisów prawa materialnego. Oświadczenie pozwanej spółki o wypowiedzeniu powódce umowy o pracę wskazujące przyczynę rozwiązania stosunku pracy („redukcja zatrudnienia związana z restrukturyzacją”) nie spełnia bowiem warunków w zakresie koniecznego przedstawienia pracownikowi kryteriów doboru do zwolnień już w treści pisma rozwiązującego umowę o pracę.

Strona pozwana dopiero w trakcie procesu ujawniła kryteria, jakimi kierowała się typując powódkę do zwolnienia z pracy. Skarżąca ponadto wywiodła, że w biurze, w którym pracowała przed ustaniem stosunku pracy, wcale nie doszło do zmniejszenia stanu zatrudnienia. Świadczy to o tym, że przyczyna wskazana powódce w wypowiedzeniu umowy o pracę jest nieprawdziwa (pozorna) i stanowi „dowód dyskryminacji” powódki. Z tych względów powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również uchylenie w całości wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, a w razie rozpoznania skargi, o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Skarga kasacyjna powołuje się na usprawiedliwione podstawy, gdyż zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego został wydany z naruszeniem przepisów dotyczących wypowiadania umów o pracę. W świetle poczynionych ustaleń faktycznych (którymi Sąd Najwyższy jest związany na mocy art. 39813 § 2 k.p.c.) zarzuty naruszenia art. 45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p. należy ocenić jako uzasadnione. Pracodawca powódki dla określenia na piśmie przyczyny rozwiązania stosunku pracy z pracownicą powołał się bowiem na „redukcję zatrudnienia związaną z restrukturyzacją P. Obrót S.A. w R”.

Takie sformułowanie przyczyny wypowiedzenia stosunku pracy nie odpowiada wymaganiom ustawowym stawianym pracodawcy, który zamierza rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem zatrudnionym na czas nieokreślony. Powódka trafnie podnosi, że w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że pracodawca, który przy dokonywaniu redukcji zatrudnienia z przyczyn niedotyczących pracowników stosuje określone zasady (kryteria) doboru pracowników do zwolnienia, powinien nawiązać do tych kryteriów, wskazując przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony (wyrok z dnia 25 stycznia 2013 r., I PK 172/12, OSNP 2014 nr 4, poz. 52).

Z tego obowiązku pracodawca jest zwolniony tylko wtedy, gdy przyczyna wyboru pracownika do zwolnienia z pracy (kryterium doboru) jest oczywista lub znana pracownikowi na podstawie innych źródeł, najpóźniej w chwili złożenia mu przez pracodawcę oświadczenia o wypowiedzeniu (wyroki z dnia 10 września 2013 r., I PK 61/13, OSNP 2014 nr 12, poz. 166; LEX nr 1427709; z dnia 1 kwietnia 2014 r., I PK 244/13, LEX nr 1498580 i z dnia 30 września 2014 r., I PK 33/14, LEX nr 1537263). Innymi słowy, kryteria wyboru pracownika do zwolnienia - co do zasady - muszą być przedstawione pracownikowi w piśmie wypowiadającym umowę o pracę (art. 30 § 4 k.p.), a nie dopiero ujawniane lub poznawane w postępowaniu sądowym (wyrok z dnia 18 września 2013 r., II PK 5/13, LEX nr 1376065).

Taką wykładnię (którą skład orzekający w pełni aprobuje) należy uznać za utrwaloną.Obowiązek pracodawcy, o którym mowa w art. 30 § 4 k.p. (w związku z art. 45 § 1 k.p.), wynika z tego, że ewentualne pozbawienie pracownika możliwości dokonania oceny w zakresie, czy zastosowane względem niego kryteria doboru do zwolnienia, były słuszne i właściwe, „wymuszałoby” na pracowniku wszczęcie procesu sądowego w celu poznania konkretnej i rzeczywistej przyczyny, która uzasadniała wypowiedzenie umowy o pracę (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2014 r., III PK 11/14, LEX nr 1652400).

Jeśli więc pracodawca, decydując się na wypowiedzenie umowy o pracę konkretnemu pracownikowi - w razie konieczności wyboru spośród większej liczby zatrudnionych - nie wykona obowiązku polegającego na wskazaniu w oświadczeniu o wypowiedzeniu także przyczyny wyboru pracownika do zwolnienia z pracy (kryterium doboru) i ograniczy się do przytoczenia ogólnikowych zwrotów bądź do powtórzenia wyrażeń ustawowych, to wówczas dopuszcza się naruszenia art. 30 § 4 k.p., bo wskazana w taki sposób przyczyna wypowiedzenia jest niepełna, niedostatecznie skonkretyzowana, a przez to niezrozumiała dla pracownika i nieweryfikowalna (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1999 r., I PKN 645/98, OSNAPiUS 2000 nr 11, poz. 420; z dnia 21 marca 2001 r., I PKN 311/00, OSNAPiUS 2002 nr 24, poz. 595 i z dnia 2 października 2002 r., I PKN 586/01, LEX nr 577447).

Spoczywający na pracodawcy z mocy art. 30 § 4 k.p. obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony ma zatem nie tylko charakter formalny, ale jest powiązany z oceną zasadności dokonanego (art. 45 § 1 k.p.) i właśnie z tego powodu przyczyna wypowiedzenia musi być skonkretyzowana. Z kolei konkretność przyczyny wypowiedzenia polega nie tyle na jej opisaniu w sposób szczegółowy (drobiazgowy), co na precyzyjnym (bez potrzeby snucia domysłów) wskazaniu takich okoliczności, które w rzeczywistości stanowią przyczynę wypowiedzenia.

W przypadku ewentualnej kontroli sądowej to właśnie tak skonkretyzowana przyczyna będzie przedmiotem analizy, czy wypowiedzenie było uzasadnione (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2015 r., I PK 140/14, LEX nr 1653739). Dlatego w orzecznictwie został wyrażony trafny pogląd, że oczywiście wadliwe przy formułowaniu na piśmie przyczyny wypowiedzenia (nazbyt ogólnikowe), jest użycie przez pracodawcę zwrotu „zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych, zmiany organizacyjne”, bo takie sformułowanie „wymusza” na pracowniku wytoczenie powództwa celem poznania konkretnej i rzeczywistej przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2008 r., I PK 86/08, LEX nr 497682).W ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, Sąd Okręgowy (w ślad za Sądem Rejonowym) błędnie uznał, że wskazanie powódce przyczyny wypowiedzenia w piśmie o rozwiązaniu stosunku pracy było prawidłowe (zgodne z art. 30 § 4 k.p.).

Tymczasem określenie przyczyny wypowiedzenia jako „redukcji zatrudnienia związanej z restrukturyzacją P.” jest nazbyt ogólne (mało konkretne), ponieważ dotyczy całej struktury pracodawcy, a nie jednostki organizacyjnej, w której powódka była zatrudniona. Pozwana w piśmie rozwiązującym umowę o pracę nie sprecyzowała też, że reorganizacja i „redukcja zatrudnienia” oznacza likwidację stanowiska pracy zajmowanego przez powódkę oraz nie przedstawiła przesłanek (kryteriów) wytypowania powódki do zwolnienia z pracy. Pozwany pracodawca w pisemnym oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę nie przedstawił więc powódce konkretnej i zrozumiałej dla niej przyczyny rozwiązania stosunku pracy, która poddawałaby się weryfikacji w postępowaniu sądowym.

To zaś powoduje, że usprawiedliwione są dwa pierwsze z powołanych w skardze zarzutów kasacyjnych (obrazy art. 45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p.). Z tego względu zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania Sądowi odwoławczemu sprawy do ponownego rozpoznania (co uwalnia Sąd Najwyższy z obowiązku badania zasadności trzeciego zarzutu naruszenia art. 45 § 1 w związku z art. 183a § 4 i art. 94 pkt 9 k.p.).W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną powódki, wyrokując jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na mocy art. 108 § 2 k.p.c. kc