Supreme Court dismissed appeal, ruling severance applies only to employees fired after the law's effective date.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal against a lower court that had granted severance pay to an employee terminated in July 2000. The plaintiff argued that the law covering commercialization and restructuring of Polish Railways should apply retroactively to all terminations in 2000. The court rejected this, holding that the statutory rights are tied to the restructuring process which legally began only after the law's effective date in October 2000.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 48 ust. 1; Art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe": The right to a one-time severance payment under these provisions applies exclusively to employees whose employment contracts were terminated after the law's entry into force.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III PK 5/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 kwietnia 2004 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Katarzyna Gonera
SSN Andrzej Wróbel
Protokolant Halina Kurek
w sprawie z powództwa A. D.
przeciwko Polskim Kolejom Państwowym Zakładowi Taboru w L. w likwidacji
o odprawę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 1 kwietnia 2004 r.,
kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w L.
z dnia 8 października 2003 r.,
oddala kasację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 października 2003 r.,
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w L. uwzględnił apelację pozwanych Polskich Kolei
Państwowych Zakładu Taboru w L. w likwidacji od wyroku Sądu Rejonowego –
Sądu Pracy w P., który w sprawie z powództwa A. D. zasądził od strony pozwanej
na jego rzecz kwotę 20 848, 32 zł z ustawowymi odsetkami tytułem odprawy
wynikającej z przepisu art. 49 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji,
restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje
Państwowe” (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.). Rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu,
że powód był zatrudniony przez stronę pozwaną a jego stosunek pracy uległ
rozwiązaniu 31 lipca 2000 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Sąd pierwszej
instancji uznał, że skoro ustawa z dnia 8 września 2000 r. objęła swoją regulacją
pracowników zwalnianych w latach 2000-2002, to powód, jako zwolniony w tym
przedziale czasowym, jest uprawniony do odprawy, o jakiej mowa w art. 48 tej
ustawy, mimo że ustawa ta weszła w życie z dniem 27 października 2000 r. Sąd
drugiej instancji, przyjąwszy, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do zastosowania
przepisów art. 48 i 49 ustawy do pracowników, z którymi rozwiązano stosunki pracy
przed jej wejściem w życie, zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił.
Kasację od tego wyroku wniósł powód, który zarzucił naruszenie art. 48 i 49
ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. w związku z art. 3 k.c. przez przyjęcie, że
ustawa dotyczy jedynie pracowników PKP, z którymi rozwiązano stosunek pracy po
dniu 27 października 2000 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie ma uzasadnionych podstaw.
Kwestia objęcia prawem do jednorazowej odprawy, określonej w art. 48 i 49
ustawy z dnia 8 września 2000 r. pracowników, z którymi rozwiązano umowy o
pracę w roku 2000, jednakże przed dniem wejścia w życie wyżej wymienionej
ustawy, była przedmiotem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. W uchwale
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2004 r., III PZP 11/03
(jeszcze nieopublikowanej) Sąd Najwyższy stwierdził, że prawo do jednorazowej
odprawy pieniężnej określonej w art. 48 i 49 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
przysługuje tylko tym pracownikom, z którymi rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło
po dniu wejścia ustawy w życie. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy
zauważył, że za ewentualnym przyjęciem tezy, iż jednorazowa odprawa
przewidziana w art. 48 ustawy przysługuje każdemu pracownikowi zwolnionemu z
pracy w 2000 r. przemawiają wyłącznie argumenty językowe. Jednocześnie jednak
należy mieć na względzie, że art. 83 tej ustawy jednoznacznie stanowi, że ustawa
wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (poza wyjątkami nie
dotyczącymi jednak przepisu art. 48), a odmiennego stanowiska nie można
wyprowadzić z przepisu art. 3 k.c., który dotyczy sytuacji, w których ustawa określa
w przepisach przejściowych datę jej wejścia w życie wcześniejszą niż data
opublikowania aktu prawnego w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim, albo nie
określa jej w ogóle. Należy przy tym zauważyć, że w art. 48 i 49 ustawy chodzi nie
tyle o czas przeszły, ile o tryb dokonany. Zauważył też Sąd Najwyższy pewną
niekonsekwencję ustawodawcy w zakresie form gramatycznych i poprawności
merytorycznej i formalnej w redagowaniu przepisów rozdziału 8, co nie pozwala z
pełnym zaufaniem odnieść się do rezultatów wykładni tylko językowej. Natomiast
nie ulega wątpliwości, że uprawnienia przewidziane w rozdziale 8 ustawy łączą się
z komercjalizacją i restrukturyzacją PKP, przeto nie mogą przypadać na czas
poprzedzający te procesy ani też po ich zakończeniu. Przepis art. 3 ustawy
zakreśla termin komercjalizacji PKP (do 27 stycznia 2001 r.), po komercjalizacji
następuje
etap
restrukturyzacji
(organizacyjnej,
finansowej,
majątkowej
i
zatrudnienia), przy czym restrukturyzacja organizacyjna, polegająca na utworzeniu
spółek pracowniczych (art. 14) i spółki akcyjnej do prowadzenia działalności w
zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art. 15) ma być przeprowadzona w
terminie 6 miesięcy od jej wpisu do rejestru handlowego (art. 16), restrukturyzacja
majątkowa następuje z dniem wejścia w życie ustawy (art. 34 ust. 1). Zdaniem
Sądu Najwyższego, jeżeli powyższe działania mają nastąpić po wejściu w życie
ustawy, brak jest podstaw do przyjęcia, aby funkcjonalnie z nimi związana
restrukturyzacja zatrudnienia mogła je poprzedzać. Restrukturyzacja zatrudnienia
nie może być oderwana od celów ustawy, a brak jest podstaw do uznania, aby
celem regulacji rozdziału 8 ustawy było zagwarantowanie takich samych uprawnień
wszystkim pracownikom zwalnianym z PKP z przyczyn dotyczących pracodawcy i
wyrównanie poziomu osłon finansowych dla pracowników zwalnianych w różnych
okresach restrukturyzacji.
Zwolnienia z przyczyn ekonomicznych następowały w PKP także przed
wejściem w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r., a zatem bez związku z
komercjalizacją
i
prywatyzacją,
a
uprawnienia
zwalnianych
pracowników
kształtowały postanowienia kolejnych paktów gwarancji pracowniczych, czyniąc to
korzystniej od przepisów powszechnie obowiązujących. Ostatni pakt z 19 marca
1998 r. obowiązywał do dnia 26 października 2000 r. tj. do dnia poprzedzającego
wejście w życie ustawy, a przepisy tej ustawy zastępują jego postanowienia w
przedmiocie preferencyjnego ukształtowania prawa do świadczeń dla pracowników
zwolnionych z przyczyn dotyczących pracodawcy, co „stanowi istotny argument
przeciwko nadawaniu przepisom rozdziału 8 ustawy „mocy wstecznej’”. Zwrócił też
uwagę Sąd Najwyższy, że przepis art. 50 ust. 3 ustawy stanowi, że pracownikom,
którzy nabyli prawo do jednorazowej odprawy, nie przysługuje odprawa na
podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych, „ani żadne inne
świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu
pracy”. Przyjęcie zatem wcześniejszego prawa do odprawy niż data wejścia w życie
ustawy (27 października 2000 r.) spowodowałoby niczym nieusprawiedliwione
uprzywilejowanie pracowników, którzy zostali zwolnieni pomiędzy 1 stycznia a 26
października 2000 r. i otrzymali odprawy z art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach
grupowych, jak i na podstawie ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, a
jednocześnie dyskryminację pracowników zwolnionych po dniu 26 października
2000 r. (pozbawionych przez przepis art. 50 ust. 3 ustawy rekompensat i odpraw z
PUZP i z ustawy o zwolnieniach grupowych), jak i pracowników zwolnionych przed
1 stycznia 2000 r.
Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela te poglądy i dlatego kasacja
podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 k.p.c.