Supreme Court allows retrial request due to improper service and premature procedural summons while client was imprisoned.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's refusal to accept a retrial request, finding the lower court violated procedural rules. The appellant argued he could not receive the formal notice because he was imprisoned, and the court noted the summons to fix formal defects was issued prematurely before addressing his request for a state-appointed lawyer. Consequently, the court ordered the retrial to be remanded to the appellate court for proper handling of these procedural errors.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 120 § 1, 2 k.p.k.; Art. 139 § 1 k.p.k.: A seven-day period for removing formal defects does not begin until the party is properly notified; premature issuance of a summons to correct defects without first resolving requests for a state-appointed lawyer violates the principle of equality of arms and constitutes a procedural error warranting retrial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KZ 41/13 POSTANOWIENIE Dnia 9 lipca 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie S. S.skazanego z art. 212 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2013 r., zażalenia ukaranego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w […]z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt II AKo […], o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Sądowi Apelacyjnemu w […] w celu kontynuowania czynności postępowania wznowieniowego.
UZASADNIENIEW dniu 28 lutego 2013 r. do Sądu Apelacyjnego w […] wpłynął wniosek S. S. o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Rejonowego w O. VII Zamiejscowy Wydział Karny w M. o sygn. VII K […], zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w E. z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt VI Ka […], w której to sprawie wyżej wymieniony skazany został za czyny z art. 212 § 1 k.k. na karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł.Zarządzeniem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II AKo […], w trybie art. 120 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 2 k.p.k., wezwano wnioskodawcę do usunięcia braku formalnego wniosku o wznowienie postępowania przez jego sporządzenie i podpisanie przez adwokata lub radcę prawnego w terminie 7 dni pod rygorem odmowy jego przyjęcia.
Wezwanie uznane zostało za doręczone w trybie art. 139 § 1 k.p.k. z dniem 10 kwietnia 2013 r., ponieważ pomimo dwukrotnego awizowania (pierwsze w dniu 25 marca 2013 r., drugie w dniu 3 kwietnia 2013 r.) S. S. wezwania tego nie odebrał (k. 9). Zarządzeniem z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt II AKo […], na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k., odmówiono przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego wniosku osobiści sporządzonego przez skazanego (art. 120 § 2 k.p.k.).Zarządzenie to zaskarżył w terminie S. S..
W złożonym zażaleniu, nie formułując konkretnego wniosku końcowego, podniósł, że nie otrzymał wezwania do usunięcia braku formalnego swojego wniosku o wznowienie postępowania, a osobiste odebranie przez niego zarządzenia, wydanego w oparciu o przepis art. 120 § 1 k.p.k., było obiektywnie niemożliwe ponieważ w okresie od dnia 29 marca 2013 r. do dnia 23 maja 2013 r. był pozbawiony wolności i przebywał w Zakładzie Karnym w D.. Wskazał ponadto na fakt nierozpoznania zgłoszonych przez niego, w ramach wniosku o wznowienie postępowania, wniosków o ustanowienie obrońcy z urzędu do podpisania wniosku oraz wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zażalenie jest zasadne.Trafnie w szczególności podniesiono w nim, odczytując intencję skarżącego przy zastosowaniu art. 118 § 1 i 2 k.p.k., zarzut naruszenia art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z art. 139 § 1 k.p.k.W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że uznanie pisma za doręczone w oparciu o przepis art. 139 § 1 k.p.k., a tak uczyniono w niniejszej sprawie, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem.
Doręczenie przewidziane w trybie określonym w art. 139 § 1 k.p.k. nie ma natomiast zastosowania do sytuacji, w której oskarżony (skazany) został pozbawiony wolności i nie powiadomił o tym sądu, gdyż przebywanie w zakładzie karnym nie może być traktowane na równi ze zmianą miejsca zamieszkania, które jest następstwem swobodnie podjętej decyzji strony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2009 r., I KZP 16/09, OSNKW 2009, z. 11, poz. 94 oraz wyroki: z dnia 21 lipca 2011 r., III KK 126/11, LEX nr 860608; z dnia 24 sierpnia 2011 r., III KK 222/11, LEX nr 955024; z dnia 2 kwietnia 2012 r., V KK 374/11, LEX nr 1163983; z dnia 31 stycznia 2013 r., II KK 72/12, LEX nr 1277719).
Wprawdzie S. S. pozbawiony został wolności dopiero w dniu 29 marca 2013 r., a więc po terminie pierwszego awizowania (25 marca 2013 r.), nie ulega jednak wątpliwości, że zastosowanie art. 139 § 1 k.p.k., wchodzi w grę wyłącznie wtedy, gdy czynność zawiadomienia zostanie powtórzona stosownie do regulacji art. 133 § 2 k.p.k., to natomiast miało miejsce w okresie, kiedy ukarany przebywał już w Zakładzie Karnym w D.. W takiej sytuacji – przy braku skutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braku formalnego pisma – niewątpliwe z kolei jest, że określony w art. 120 § 1 k.p.k. siedmiodniowy termin nie rozpoczął swojego biegu, a tym samym nie było możliwe uznanie pisma za bezskuteczne w oparciu o przepis art. 120 § 2 k.p.k.
Wprawdzie sam fakt pozbawienia ukaranego wolności pozostawał poza wiedzą Sądu Apelacyjnego, jednak w świetle ujawnionej i bezspornej okoliczności pobytu wymienionego w zakładzie karnym w okresie podejmowania czynności związanych z doręczeniem zastępczym, postąpienie tego sądu bezspornie obraziło przepis art. 139 § 1 k.p.k., a w konsekwencji skutkowało również naruszeniem art. 120 § 2 k.p.k. Oczywiste jest przy tym i to, że stwierdzona obraza prawa procesowego, z uwagi na konsekwencje prawne dla S. S., niewątpliwie miała wpływ na treść poddanego kontroli instancyjnej zarządzenia.Nie było to niestety jedyne uchybienie, którym dotknięte zostało prowadzone w tej sprawie postępowanie wznowieniowe.
O ile wskazana wyżej obraza przepisów procedury nie została przez wydającego zarządzenie zawiniona, o tyle odmiennie potraktować należy samą wcześniejszą czynność wezwania ukaranego do usunięcia braku formalnego wniosku o wznowienie w trybie art. 120 § 1 k.p.k. Było to bez wątpienia działanie przedwczesne. Z treści osobiście sporządzonego i podpisanego przez S. S. wniosku o wznowienie wynika, że ukarany wnioskował w pierwszym rzędzie, poza samym meritum, m.in. o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie obrońcy z urzędu.
O ile kwestia kosztów sądowych (opłaty od wniosku o wznowienie) na tym etapie postępowanie nie była jeszcze aktualna – wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty wznowieniowej wniesiony przed złożeniem samego wniosku o wznowienie postępowania (a za taki nie może być uznany wniosek niespełniający wymogu art. 545 § 2 k.p.k.) podlega rozpoznaniu po złożeniu takiego wniosku (zob., stosując odpowiednio do postępowania wznowieniowego, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2004 r., II KZ 45/04, OSNKW 2004, z. 11-12, poz. 105) – to wobec treści zgłoszonego przez skarżącego żądania wyznaczenia obrońcy z urzędu, to właśnie zagadnienie winno się stać jako pierwsze przedmiotem odpowiedniej decyzji procesowej.
Jeżeli taki wniosek nie czynił zadość wymogom formalnym (niezamożność uzasadniająca przyznanie stronie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania, z odpowiednim udokumentowaniem sytuacji materialnej i osobistej, musi być wykazana przez stronę występującą z wnioskiem o wyznaczenie obrońcy), właśnie w powyższym zakresie należało postąpić po myśli art. 120 § 1 k.p.k. Zaniechanie wskazanych wyżej czynności i wezwanie ukaranego do przedstawienia wniosku o wznowienie sporządzonego i podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego przez organ kompetentny do podjęcia wcześniejszej decyzji w kwestii wyznaczenia obrońcy z urzędu było tym samym w sposób oczywisty wadliwe (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2009 r., III KZ 74/10, R-OSNKW 2010, poz. 2120).Uwzględniając całokształt poczynionych wyżej rozważań zaskarżone zarządzenie należało uchylić, zaś sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu w celu podjęcia wymaganych przepisami, a wskazanych wyżej, czynności procesowych. aw