Supreme Court allows appeal request when formal defect prevents filing appeal without appointed counsel.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned a lower court order declaring a request to restore a deadline for filing an appeal ineffective due to a formal defect. The applicant, unable to file the appeal personally without counsel, had requested free legal representation, which was denied because the appeal deadline had already passed. The Court ruled that declaring the restoration request ineffective in this scenario would create an absurd procedural deadlock, thus requiring a functional interpretation of the law to allow the request to proceed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 459 § 1 w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.; art. 126 § 1 k.p.k.; art. 526 § 2 k.p.k.: When a party requests restoration of a deadline to perform a procedural act subject to mandatory legal representation, and the act cannot be performed without such representation, the failure to perform the act does not render the restoration request ineffective.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
POSTANOWIENIE Z DNIA 28 MAJA 2009 R.
III KZ 29/09
1. Zarządzenie o uznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji za bezskuteczny, jako blokujące możliwość wniesienia kasacji z uwagi na nierozpoznanie tego wniosku, zamyka drogę do wydania wyroku i w związku z tym podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych (art.
459 § 1 w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.).
2. Jeżeli określona czynność procesowa objęta jest tzw. przymusem
adwokacko-radcowskim i strona twierdzi, że nie jest w stanie tego braku
formalnego usunąć bez wyznaczenia jej obrońcy lub pełnomocnika z urzędu, a jednocześnie wnosi o przywrócenie terminu do samego dokonania tej
czynności procesowej, wówczas brak formalny polegający na osobistym
dokonaniu czynności przez stronę (a więc na niespełnieniu wymogu przymusu adwokacko-radcowskiego) nie może powodować bezskuteczności
wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.
W takiej sytuacji zarówno ewentualne wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika z urzędu, jak i – w wypadku odmowy przyznania pomocy prawnej z urzędu – wezwanie do usunięcia braku formalnego samej czynności
zasadniczej staje się aktualne dopiero w wypadku uwzględnienia wniosku
o przywrócenie terminu do dokonania czynności zasadniczej.
Przewodniczący: sędzia SN D. Świecki.
Sąd Najwyższy w sprawie Stanisława K., po rozpoznaniu w Izbie
Karnej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2009 r., zażalenia wniesionego
przez Stanisława K. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału
Karnego Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 19 marca 2009 r., w przedmiocie
uznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji za bezskuteczny
p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę p r z e k a z a ć
do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 2 lutego 2009 r. wnioskodawca Stanisław K.
wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia i podpisania kasacji, zwolnienie od opłaty od kasacji oraz przywrócenie terminu do
jej wniesienia w razie uchybienia terminowi. Zarządzeniem z dnia 20 lutego
2009 r. zastępca Przewodniczącego Wydziału Sądu Apelacyjnego w L. nie
uwzględnił wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, stwierdzając że
został złożony po upływie terminu do wniesienia kasacji, który minął w dniu
29 stycznia 2009 r., co spowodowało, że postępowanie przedkasacyjne
zostało zakończone, a zatem wyznaczenie pełnomocnika jest zbędne. W
związku z tym zarządzeniem wnioskodawca został wezwany w trybie art.
120 § 1 k.p.k. do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji, przez jej dołączenie do wniosku, po uprzednim
sporządzeniu i podpisaniu przez pełnomocnika w terminie 7 dni pod rygorem uznania wniosku za bezskuteczny. Wobec nieusunięcia wskazanego
braku, zarządzeniem z dnia 19 marca 2009 r. zastępca Przewodniczącego
Wydziału Sądu Apelacyjnego w L., na podstawie art. 120 § 2 w zw. art. 126
§ 1 k.p.k. i art. 526 § 2 k.p.k., uznał wniosek o przywrócenie terminu za
bezskuteczny. Na to zarządzenie zażalenie wniósł wnioskodawca, doma-
gając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do wniesienia kasacji oraz
wyznaczenia pełnomocnika z urzędu do jej sporządzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy dopuszczalne jest
zażalenie na zarządzenie o uznaniu wniosku o przywrócenie terminu do
wniesienia kasacji za bezskuteczny, wydane w trybie art. 120 k.p.k., skoro
nie przysługuje zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia kasacji (art. 528 § 1 pkt 3 k.p.k.). Jednakże to postanowienie podlega w sposób pośredni kontroli instancyjnej (art. 528 § 2
k.p.k.), gdyż konsekwencją jego wydania będzie wydanie zarządzenia o
odmowie przyjęcia kasacji złożonej po terminie, na które przysługuje zażalenie (art. 530 § 3 k.p.k.). Skoro więc zarządzenie o uznaniu wniosku o
przywrócenie terminu do wniesienia kasacji za bezskuteczny blokuje możliwość wniesienia kasacji, z uwagi na nierozpoznanie tego wniosku, to tym
samym zamyka drogę do wydania wyroku. Takie zarządzenie podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych (art. 459 § 1 w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.).
Przechodząc do zażalenia trzeba uznać, że jest ono zasadne, gdyż
słusznie skarżący domaga się ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji. Stwierdzić
bowiem należy, że z uwagi na sposób procedowania w tej kwestii, w zaistniałym układzie procesowym, wnioskodawca został pozbawiony możliwości
skutecznego ubiegania się o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji.
Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k. warunkiem rozpoznania tego wniosku było
dopełnienie czynności, która miała być w terminie wykonana, a więc złożenie kasacji, z tym, że z uwagi na przymus adwokacko – radcowski (art. 526
§ 2 k.p.k.), powinna ona zostać sporządzona i podpisana przez adwokata
albo radcę prawnego. W sytuacji więc, gdy wnioskodawca, jak twierdzi, nie
ma środków finansowych na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, to zastosowany sposób procedowania zablokował mu drogę do przywrócenia
terminu do wniesienia kasacji, gdyż jego wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie został uwzględniony dlatego, że upłynął termin do
wniesienia kasacji, zaś jego przywrócenie nie jest możliwe z przyczyn formalnych, bo wnioskodawca nie złożył kasacji odpowiadającej wymogom
art. 526 § 2 k.p.k. Tworzy się wówczas przysłowiowa „kwadratura koła”.
Oczywiste jest, że przy tak ukształtowanym układzie procesowym, strona
zostaje pozbawiona uprawnienia do wniesienia kasacji, z którego przecież,
także nie ze swojej winy, nie mogła skorzystać, np. gdy zachodzą podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia kasacji oraz do wyznaczenia w
tym celu przedstawiciela procesowego z urzędu (art. 78 § 1 w zw. z art.
526 § 2 k.p.k.). W takiej sytuacji procesowej literalne odczytanie treści art.
126 § 1 k.p.k. prowadzi do absurdalnych, z punktu widzenia procesowego,
konsekwencji. Jest to więc wystarczający powód do odstąpienia od wykładni językowej tego przepisu na rzecz wykładni funkcjonalnej. Dlatego też
trzeba przyjąć, że zawarty w art. 126 § 1 k.p.k. warunek formalny wniosku
o przywrócenie terminu, przez dokonanie czynności, która powinna być w
terminie wykonana, w wypadku gdy ta czynność obarczona jest dodatkowym wymogiem formalnym niemożliwym do spełnienia przez samą stronę,
to jego niespełnienie nie może powodować bezskuteczności wniosku o
przywrócenie terminu do jej dokonania. W takiej sytuacji, wezwanie do
uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu, przez dokonanie tej czynności, staje się aktualne dopiero w wypadku uwzględnienia
wniosku o przywrócenie terminu. Tak więc, w wypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji bez jej złożenia zgodnie z wymogiem
art. 526 § 2 k.p.k., należy wezwać stronę do uzupełnienia tego braku formalnego wniosku, a w wypadku niewykonania wezwania, uznać wniosek
za bezskuteczny. Jednakże, gdy strona w związku z tym wezwaniem złoży
wniosek o wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i podpisania kasacji lub wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu
złoży taki wniosek, to wówczas należy rozpoznać wniosek o przywrócenie
terminu do wniesienia kasacji. Odmowa przywrócenia terminu spowoduje,
że wniosek o wyznaczenie przedstawiciela procesowego z urzędu stanie
się bezprzedmiotowy. Jednakże, w takiej sytuacji na odmowę przywrócenia
terminu do wniesienia kasacji stronie nie będzie przysługiwało zażalenie
(art. 528 § 1 pkt 3 k.p.k.). W konsekwencji, w takim układzie procesowym
nie będzie też możliwa kontrola instancyjna tego postanowienia, gdyż wobec braku kasacji, nie zapadnie decyzja o odmowie jej przyjęcia (art. 530 §
3 i art. 528 § 2 k.p.k.). Natomiast, w razie przywrócenia terminu do wniesienia kasacji, wniosek o wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika z urzędu
stanie się aktualny i należy go rozpoznać. W wypadku jego nieuwzględnienia strona będzie miała jednak otwarty termin do wniesienia kasacji przez
przedstawiciela procesowego ustanowionego z wyboru.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Przy ponownym
rozpoznawaniu sprawy przedstawione zapatrywanie prawne będzie dla organu procesowego wiążące (art. 442 § 3 k.p.k.).
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.