Supreme Court dismissed appeal against refusal to accept prisoner's personal retrial request due to lack of lawyer.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court upheld the appellate court's order refusing the prisoner's request to retry the case. The prisoner submitted a personal retrial request but failed to comply with a formal requirement to have it drafted and signed by a chosen lawyer or legal advisor. The court rejected the argument that the lack of a court-appointed lawyer caused this procedural failure, noting the prisoner never formally requested such an appointment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 545 § 2 k.p.k.; Art. 78 § 1 k.p.k.: A party filing a retrial request personally cannot rely on the court's failure to appoint a lawyer unless they first demonstrated the statutory conditions for such appointment, which was not done here.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KZ 17/13 POSTANOWIENIE Dnia 26 kwietnia 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 26 kwietnia 2013 r., w sprawie W. M.zażalenia skazanego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 29 stycznia 2013 r., o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIEW toku postępowania przed Sądem Rejonowym w B. w sprawie o sygn. akt III Ko […] dotyczącej zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności uprzednio warunkowo zawieszonej, skazany złożył w dniu 23 października 2012 r. pisemny wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej przed tym Sądem o sygnaturze akt III K […].
Swoje stanowisko w tym zakresie podtrzymał w czasie posiedzenia przed Sądem Rejonowym w dniu 25 października 2012 r. We wniosku podał jedynie, że dysponuje nowymi dowodami, które uzasadniają twierdzenie, iż jest niewinny, przy czym w żaden sposób nie sprecyzował bliżej tego stanowiska. Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2012 r. skazany został wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. i art. 545 § 2 k.p.k. do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma braku formalnego poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku o wznowienie postępowania przez adwokata albo radcę prawnego, pod rygorem odmowy przyjęcia tego wniosku.
To wezwanie skazany odebrał osobiście w dniu 7 grudnia 2012 r. Nie usunął jednak w zakreślonym terminie powyższego braku formalnego, lecz nadesłał pismo z dnia 9 grudnia 2012 r. (które wpłynęło do Sądu Apelacyjnego 14 grudnia) informujące, że ponieważ nie ma ustanowionego z wyboru adwokata, wnosi osobisty wniosek o wznowienie postępowania i prosi o jego przyjęcie oraz uwzględnienie. W tej sytuacji, wobec nieusunięcia braku formalnego, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 29 stycznia 2013 r., na podstawie art.120 § 2 k.p.k. i art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. odmówiono przyjęcia wniosku skazanego W.
M. o wznowienie postępowania. Odpis zarządzenie doręczono skazanemu w dniu 11 lutego 2013 r. Zażalenie na to zarządzenie skazany złożył w dniu 17 lutego 2013 r., a wpłynęło ono do Sądu Apelacyjnego w dniu 26 lutego 2013 r. W zażaleniu skazany podniósł, że sporządził osobiście wniosek o wznowienie postępowania, gdyż nie ma ustanowionego z wyboru obrońcy, bo go na to nie stać, natomiast w Sądzie Apelacyjnym „nikt nie pomyślał”, aby wyznaczyć skazanemu obrońcę z urzędu, jeśli „jest to potrzebne”. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przyznanie mu obrońcy z urzędu przez Sąd Najwyższy – „jeśli jest taka potrzeba”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie skazanego nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że przepis art. 545 § 2 k.p.k. stwierdza jednoznacznie, że jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego. W doktrynie oraz orzecznictwie obowiązek ten określany jest powszechnie jako przymus adwokacki, chodzi bowiem o to, by przedmiotowy wniosek opracował podmiot fachowy. Użyte w tym przepisie sformułowanie „powinien” jest równoznaczne z bezwzględną koniecznością realizacji nakazu w nim zawartego.
A zatem złożenie wniosku o wznowienie postępowania sporządzonego osobiście przez samego wnioskodawcę (skazanego), jest czynnością prawnie bezskuteczną. (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 1153, postanowienia Sądu Najwyższego: z dn. 13 września 2012 r., III KZ 67/12, Lex Nr 1220908, z dn. 21 listopada 2012 r., IV KZ 65/12, Lex Nr 1228644, z dn. 30 września 1996 r., V KZ 47/96, OSNKW 1996, Nr 11 – 12, poz. 88). W tej sytuacji, w przedmiotowej sprawie skazany W. M. nie był uprawniony do sporządzenia osobiście wniosku o wznowienie postępowania.
Brak formalny wniosku polegający na niesporządzeniu i jego niepodpisaniu przez adwokata mógł być usunięty przez skazanego tylko poprzez ustanowienie przez niego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z wyboru, gdyż został prawidłowo do tego wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. Należy zauważyć, iż wezwanie do usunięcia braku formalnego zawiera wyczerpujące pouczenie, w tym również o konsekwencjach nieusunięcia tego braku. Co prawda w orzecznictwie przyjmuje się, że przy rozpoznawaniu zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na niedopełnienie wymogu związanego z przymusem adwokackim skarżący ma prawo powołać się na bezzasadną odmowę wyznaczenia mu obrońcy z urzędu, która spowodowała, iż nie mógł on dopełnić tego wymogu formalnego, czego z kolei konsekwencją było nieprzyjęcie wniosku, ale tylko wtedy, gdy odmowa ta nastąpiła pomimo wykazania istnienia warunków do wyznaczenia skazanemu takiego obrońcy, wymienionych w art. 78 § 1 k.p.k., a więc gdy była ona efektem wadliwego działania organu procesowego.
Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak nie wystąpiła (por.: postanowienia Sądu Najwyższego; z dnia 31 sierpnia 2010 r., V KZ 48/10, Lex Nr 844240, z dnia 29 października 2010 r., III KZ 74/10, Lex Nr 843571). Trzeba też podkreślić, iż strona występując z własnym wnioskiem o wznowienie nie może ograniczać się do ogólnikowego stwierdzenia, że doszło w jej sprawie do niesłusznego skazania, zaś ona obecnie dysponuje nowymi dowodami mającymi wykazać brak jej winy – bez jakiegokolwiek sprecyzowania tychże „nowych dowodów” - i z tego tytułu domagać się wyznaczenia obrońcy z urzędu dla wypełnienia wymogu przymusu adwokackiego.
Taka strona winna podać mieszczące się w ramach art. 540 k.p.k. okoliczności, które w jej ocenie stanowią podstawę do wznowienia postępowania i dopiero wtedy może także występować o ustanowienie obrońcy z urzędu. W niniejszej sprawie skazany formalnie nigdy nie wystąpił o przydzielenie mu obrońcy z urzędu błędnie domniemując, iż to Sąd winien niejako z góry, bez jakiejkolwiek inicjatywy skazanego w tym zakresie, poszukiwać okoliczności przemawiających za ewentualną potrzebą przyznania mu takiego obrońcy. Niezamożność uzasadniającą przyznanie stronie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania należy wykazać występując o takiego obrońcę, ze wskazaniem i odpowiednim udokumentowaniem sytuacji materialnej i osobistej.
Natomiast powoływanie się na okoliczności związane z tą sytuacją przy skarżeniu odmowy przyjęcia osobistego wniosku o wznowienie praktycznie już nie jest dopuszczalne. Należy zauważyć, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania na korzyść skazanego nie jest ograniczone żadnym terminem, zatem skazany może to uczynić po zebraniu odpowiednich środków i zleceniu sporządzenia wniosku ustanowionemu przez siebie adwokatowi, o ile obrońca uzna, że powody do wznowienia rzeczywiście zachodzą. Ponieważ jednak skazany mimo wezwania nie usunął braku formalnego, wydanie zaskarżonego zarządzenia stało się konieczne.
Zarządzenie to jest w pełni zasadne i jako takie należało utrzymać w mocy.