Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KS 22/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal for remand due to lack of private prosecution charges in second instance. The court held that the appellate court exceeded its authority by ordering a retrial for private prosecution crimes not raised in appeals. The decision clarifies that appellate courts cannot initiate new private prosecution charges absent specific statutory grounds. The ruling emphasizes strict adherence to the scope of appeals under criminal procedure law. This case establishes that remand for new private prosecution charges is procedurally impossible without proper legal basis. The judgment ensures procedural fairness by preventing courts from expanding the scope of private prosecutions arbitrarily.

Numero d'incarto III KS 22/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the Regional Court's appeal judgment and remanded the case for retrial. The appellant argued the lower court erred in fact-finding regarding domestic violence, while the prosecutor claimed the first instance judge incorrectly dismissed private prosecution charges. The Supreme Court ruled that the appellate court exceeded its authority by ordering a retrial for crimes (art. 216 and 217 of the Criminal Code) that were never raised in the appeals. The court held that without specific statutory grounds, an appellate court cannot initiate proceedings for private prosecution crimes not included in the scope of the appeal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 437 § 2 k.p.k.; Art. 454 § 1 k.p.k.; Art. 433 § 1 k.p.k. The appellate court may remand a case for retrial only within the scope of the appeal and cannot initiate proceedings for private prosecution crimes not raised in the appeals.

Parole chiave

Generato dall'IA
appellate court authority private prosecution charges scope of appeal criminal procedure law remand for retrial procedural fairness domestic violence case riattivazione del procedimento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 437 § 2 k.p.k.
539e k.p.k., zarzucającą obrazę przepisów postępowania, a to art. 437 § 2 k.p.k., poprzez uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji, gdy w ocenie oskarżonego brak było ku temu podstaw.
Art. 454 § 1 k.p.k.
Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.".
Art. 433 § 1 k.p.k.
Wynika to również z granic, w jakich orzekać może sąd odwoławczy, wyznaczonych treścią art. 433 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
Art. 539a § 3 k.p.k.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. w zw.
Art. 539e § 2 k.p.k.
z art. 539e § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy uchyla wyrok sądu odwoławczego, jeżeli podniesiony w skardze na ten wyrok zarzut naruszenia art.
Art. 14 k.p.k.
W żadnym miejscu uzasadnienia nie przedstawia nadto argumentacji, w jakim w istocie trybie powinien procedować Sąd I instancji w ponownym rozpoznaniu sprawy nieobjętej wnioskiem w rozumieniu art. 14 k.p.k.
art. 207 § 1 k.k
K.‎oskarżonego z art. 207 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2025 r.,‎skargi wniesionej przez obrońcę w trybie art.
art. 437 § 2 k.p.k
539e k.p.k., zarzucającą obrazę przepisów postępowania, a to art. 437 § 2 k.p.k., poprzez uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji, gdy w ocenie oskarżonego brak było ku temu podstaw.
art. 217 k.k
Wskazał również, że oskarżyciele nie podnosili zarzutu dotyczącego dopuszczenia się przez oskarżonego czynu z art. 217 k.k.
art. 454 § 1 k.p.k
Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.".
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KS 22/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński (przewodniczący)‎SSN Waldemar Płóciennik‎SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie T. K.‎oskarżonego z art. 207 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2025 r.,‎skargi wniesionej przez obrońcę w trybie art. 539a k.p.k.‎od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 12 listopada 2024 r. (sygn. akt IX Ka 425/24), 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

2) nakazuje zwrot T. K. uiszczonej opłaty od skargi. Waldemar Płóciennik Paweł Wiliński Włodzimierz Wróbel [PŁ] UZASADNIENIEWyrokiem Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 15 grudnia 2023 roku (sygn. akt II K 566/22) T. K. został uniewinniony od zarzucanego mu czynu znęcania się psychicznego i fizycznego nad żoną A. K. oraz synem M. K., kwalifikowanego z art. 207 § 1 k.k.Apelacje od powyższego wyroku wnieśli:- oskarżyciel posiłkowy M. K., zaskarżając wyrok na niekorzyść T. K. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżony nie dopuścił się przestępstwa znęcania fizycznego i psychicznego, mimo że zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na stosowanie przemocy.

M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;- pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej A. K. (adw. T. K.), zaskarżając wyrok na niekorzyść T. K. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżony nie dopuścił się przestępstwa fizycznego i psychicznego znęcania się nad pokrzywdzoną A. K., wskazując, że oskarżony stosował przemoc, która sparaliżowała życie rodzinne i nie miała charakteru wzajemnego. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;- prokurator Rejonowy w Jędrzejowie, zaskarżając wyrok na niekorzyść oskarżonego.

Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym poglądzie Sądu, że nie można przypisać T. K. przestępstwa znęcania z powodu niewiarygodności zeznań pokrzywdzonych, podczas gdy prawidłowa ocena zebranych dowodów prowadzi do wniosku, że oskarżony zrealizował znamiona zarzucanego mu czynu. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jędrzejowie.Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 12 listopada 2024 r. (sygn. akt IX Ka 425/24), po rozpoznaniu apelacji prokuratora, oskarżyciela posiłkowego M.

K. i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. K. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę T. K. do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jędrzejowie.Od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach wniesiono skargę w trybie art. 539e k.p.k., zarzucającą obrazę przepisów postępowania, a to art. 437 § 2 k.p.k., poprzez uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji, gdy w ocenie oskarżonego brak było ku temu podstaw. Obrońca oskarżonego podniósł, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy, co doprowadziło do wydania wyroku uniewinniającego, a Sąd II instancji podzielił argumentację Sądu I instancji w zakresie oceny dowodów.

Wskazał również, że oskarżyciele nie podnosili zarzutu dotyczącego dopuszczenia się przez oskarżonego czynu z art. 217 k.k. i 216 k.k., i te okoliczności nie powinny podlegać analizie przez Sąd odwoławczy. Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga okazała się zasadna. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18, które Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela "[m]ożliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k.

Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.". Oznacza to, że sąd odwoławczy zobligowany jest albo uzupełnić postępowanie dowodowe, by upewnić się, że rozstrzygnięcie uniewinniające jest niezasadne, lub wyraźnie uargumentować, iż na podstawie zgromadzonego w sposób prawidłowy materiału dowodowego nie ma możliwości wydania wyroku uniewinniającego.W niniejszej sprawie, z uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego niezbicie wynika, że Sąd ten uznał, iż choć wniesione apelacje dotyczące zarzutu z art. 207 § 1 k.k. nie były zasadne, to jednak zawarte w nich wnioski okazały się trafne.

Sąd drugiej instancji stwierdził bowiem, że brak jest podstaw do uniewinnienia oskarżonego, gdyż dotychczas zebrany materiał dowodowy wskazuje na popełnienie przez niego przestępstw znieważenia z art. 216 § 1 k.k. i naruszenia nietykalności cielesnej z art. 217 § 1 k.k. na szkodę A. K. Sąd odwoławczy stwierdził, że o ile należało zgodzić się z Sądem Rejonowym, że zachowanie oskarżonego nie wyczerpało znamion przestępstwa znęcania z art. 207 § 1 k.k., o tyle Sądowi pierwszej instancji umknęła okoliczność, że dotychczas zebrane dowody wskazują na popełnienie przez oskarżonego innych czynów zabronionych, kwalifikowanych z art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k., na szkodę A.

K.Niezależnie od tego, czy powyższe konstatacje od strony merytorycznej oceny materiału dowodowego są zasadne, uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania nie było uzasadnione z uwagi na uwarunkowania procesowe niniejszej sprawy, do których Sąd odwoławczy zupełnie się nie odniósł, a na które wskazuje zasadnie skarżący. Żaden z apelujących na niekorzyść T. K. nie podnieśli zarzutu naruszenia prawa procesowego, które wyrażałoby się w wadliwym uniewinnieniu od zarzutu popełnienia czynu z art. 216 k.k. lub art. 217 k.k., ze wskazaniem, że jednoznacznie oskarżyciel publiczny w trybie art. 60 § 1 k.p.k. wyraźnie objął ściganiem typy prywatnoskargowe.

Sąd odwoławczy, w uzasadnieniu wyroku przyznaje, że apelacje nie były zasadne, gdyż dotyczyły błędów w ustaleniach faktycznych wyłącznie w odniesieniu do zarzutu z art. 207 k.k. W żadnym miejscu uzasadnienia nie przedstawia nadto argumentacji, w jakim w istocie trybie powinien procedować Sąd I instancji w ponownym rozpoznaniu sprawy nieobjętej wnioskiem w rozumieniu art. 14 k.p.k. Trudno uznać (doszukując się racjonalizacji decyzji Sądu odwoławczego), że na gruncie procedury karnej można przyjąć milczące domniemanie, że oskarżyciel publiczny obejmując aktem oskarżenia przestępstwo ściągane z urzędu a fortiori obejmuje także wszelkie możliwe do powiązania ze zdarzeniem historycznym czyny ścigane z oskarżenia prywatnego.

W każdym razie, takiego twierdzenia nie można odnaleźć w uzasadnieniu wyroku kasatoryjnego Sądu odwoławczego. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. w zw. z art. 539e § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy uchyla wyrok sądu odwoławczego, jeżeli podniesiony w skardze na ten wyrok zarzut naruszenia art. 437 k.p.k. okaże się zasadny. Zgodnie z tym ostatnim przepisem Sąd odwoławczy może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania w przypadku wskazanym w art. 454 § 1 k.p.k. Na ten właśnie przypadek powołał się Sąd odwoławczy w zaskarżonym wyroku, stwierdzając, że „zebrane dowody wskazują na popełnienie przez oskarżonego przestępstwa z art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k.”.

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na to, że sąd pierwszej instancji niezasadnie uniewinnił oskarżonego, a zachodzi podstawa do jego skazania, czego nie może uczynić sąd drugiej instancji, może wszakże nastąpić wyłącznie wówczas, gdy w określonych realiach procesowych takie skazanie jest w ogóle dopuszczalne. Wynika to również z granic, w jakich orzekać może sąd odwoławczy, wyznaczonych treścią art. 433 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

W żadnej z wniesionych apelacji nie sformułowano zarzutu popełnienia przez oskarżonego czynów z art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. Apelacje kwestionowały wyłącznie ustalenia faktyczne, które doprowadziły sąd pierwszej instancji do wniosku, że oskarżony nie dopuścił się przestępstwa znęcania. Orzekając w granicach wyznaczonych przez podniesione w apelacjach zarzuty, brak było podstaw do dokonywania przez Sąd odwoławczy samodzielnej oceny czynu oskarżonego w perspektywie art. 216 § 1 k.k. czy art. 217 § 1 k.k. i formułowania oceny, że popełnił on przestępstwa opisane w tych przepisach Kodeksu karnego.

W apelacjach nie podniesiono bowiem zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie tych właśnie przepisów. W tej sytuacji nie zachodziła możliwość wydania wyroku skazującego, a to wykluczało skorzystanie przez Sąd odwoławczy z trybu przewidzianego w art. 437 § 2 in fine k.p.k.Rozpoznając ponownie apelacje oskarżycieli, Sąd odwoławczy zobowiązany będzie ocenić, czy na tym etapie postępowania możliwe jest procedowanie w odniesieniu do typów czynów z art. 216 k.k. i art. 217 k.k., mając na uwadze między innymi treść apelacji wniesionych w sprawie.

Waldemar Płóciennik Paweł Wiliński Włodzimierz Wróbel [PŁ][r.g.]