Supreme Court dismissed appeal against KRS decision stripping retired judge of pension due to false declaration.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed Alicja R.'s appeal against the National Council of the Judiciary's decision to revoke her retirement rights. The Council determined she lost these rights because a final court ruling established she made a false declaration regarding her work with security organs between 1944 and 1990. The Court rejected her arguments that the law did not apply to retired judges or lacked a procedural basis, ruling that the statutory provisions clearly covered her situation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 8 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych; Art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych; Art. 7 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych: The provision regarding the loss of retirement rights applies to all judges in retirement who made false declarations concerning work with security organs, regardless of whether the declaration was made before, after, or after retirement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 7 grudnia 2005 r.
III KRS 6/05
Przepis art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo
o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r.,
Nr 98, poz. 607 ze zm.) dotyczy wszystkich sędziów w stanie spoczynku, którzy
złożyli fałszywe oświadczenie dotyczące pracy, służby lub współpracy z organami, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu
pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w
latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (jednolity tekst: Dz.U. z
1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm.), niezależnie od tego, czy oświadczenia takie złożyli przed przejściem w stan spoczynku, po przejściu w stan spoczynku, czy
też po zakończeniu służby i uzyskaniu prawa do emerytury lub renty.
Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,
Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy
z odwołania Alicji R. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 20 lipca
2005 r., w przedmiocie stwierdzenia w stosunku do zainteresowanej okoliczności
powodujących utratę uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku
o d d a l i ł odwołanie.
Uzasadnienie
Krajowa Rada Sądownictwa, w wyniku postępowania wszczętego na wniosek
Ministra Sprawiedliwości (uchwała [...] Krajowej Rady Sądownictwa), na podstawie
art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o
ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r. Nr 98,
poz. 607 ze zm.), podjęła uchwałę [...] z dnia 20 lipca 2005 r., w której stwierdziła, że
„pani Alicja R. sędzia Sądu Rejonowego w S. w stanie spoczynku traci prawo do
stanu spoczynku i prawo do uposażenia w stanie spoczynku.” W uzasadnieniu powyższej uchwały [...] wskazała ona w szczególności na to, że „sędzia Sądu Rejonowego w S. w stanie spoczynku Pani Alicja R. utraciła prawo do stanu spoczynku i
uposażenia w stanie spoczynku w związku ze stwierdzeniem przez Sąd Apelacyjny
w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 r. [...], złożenia przez
nią fałszywego oświadczenia dotyczącego pracy, służby lub współpracy z organami
wskazanymi w art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby
w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990
osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U. z 1997 r. Nr 70, poz. 443 ze zm.)”, przy
czym obwieszczenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia
2005 r. informujące o powyższym wyroku zostało opublikowane w Monitorze Polskim
z 2005 r. Nr 25, poz. 360.
Alicja R. - sędzia Sądu Rejonowego w S. w stanie spoczynku wniosła - w trybie określonym w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082 ze zm.) - odwołanie od powyższej
uchwały [...] z dnia 20 lipca 2005 r., w którym zarzuciła: „1. wydanie rozstrzygnięcia w
wyniku postępowania wszczętego i prowadzonego bez podstawy prawnej, przez nieuprawniony do tego organ. Wskazując na powyższe wnoszę o: 1. Uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do
ponownego rozpoznania.” Natomiast w uzasadnieniu swego odwołania skarżąca
powtórzyła zarzuty, jakie uprzednio podniosła już w odpowiedzi na zawarte w
uchwale Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 19 maja 2005 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień na piśmie i wniosków dowodowych, w związku ze wszczęciem postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ - w jej opinii - w uzasadnieniu zaskarżonej obecnie uchwały [...] z dnia 20 lipca 2005 r. brak jest wyczerpującego ustosunkowania się do tych zarzutów. W tej sytuacji skarżąca zarzuciła, że:
Po pierwsze, zważywszy na przepisy art. 8 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt
1 - pkt 5 i art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o
ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, należy mieć na uwadze
to, iż „w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy nie zostało wyraźnie wskazane, że ma on
zastosowanie względem sędziów w stanie spoczynku. Należy zauważyć, że ustawodawca, określając skutki uprawomocnienia się wyroku Sądu Lustracyjnego w przedmiocie prawdziwości oświadczenia lustracyjnego złożonego przez sędziego w stanie
spoczynku, nie ustalił jednocześnie trybu, w jakim miałoby nastąpić pozbawienie sę-
dziego, którego dotyczy taki wyrok, prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie
spoczynku. Niniejsze postępowanie w sprawie pozbawienia skarżącej prawa do
stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku było zatem prowadzone i rozstrzygnięte bez podstawy prawnej.”
Po drugie, „postępowanie Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiotowej
sprawie było wszczęte i prowadzone w oparciu o przepis § 31 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowego
trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz postępowania przed Radą (Dz.U. z
2001 r. Nr 152, poz. 1725). W tytule Rozdziału V rozporządzenia wskazano, że przepisy w tym Rozdziale ujęte (włączając w to przepis § 31) dotyczą okoliczności wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy
- prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998
r. Nr 98, poz. 607 ze zm.). Natomiast okoliczności dotyczące sędziów, którzy złożyli
fałszywe oświadczenie dotyczące pracy, służby lub współpracy z organami wymienionymi w art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w
organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób
pełniących funkcje publiczne (Dz.U. Nr 70, poz. 443), wskazane zostały przepisem
art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy. Mając na względzie powyższe, a także analizę i konkluzje
zawarte w pkt 1 wskazuję, że Krajowa Rada Sądownictwa nie miała umocowania do
wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie utraty przez skarżącą prawa
do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku.”
Po trzecie, „analiza przepisów art. 8 ust. 4 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 17
grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział możliwość
prowadzenia tzw. postępowania lustracyjnego względem sędziów w stanie spoczynku, którzy oświadczeń lustracyjnych nie złożyli w ogóle, bądź złożyli je po zakończeniu okresu służby. Przepisy te nie stanowią jednak podstawy do wszczęcia przeciwko
sędziemu w stanie spoczynku, który złożył nieprawdziwe oświadczenie lustracyjne w
okresie służby, postępowania w przedmiocie utraty prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku.”
Po czwarte, „brak oparcia w obowiązujących przepisach prawa zarzucam zaskarżonemu orzeczeniu nadto w części, w jakiej pozbawia ono skarżącą prawa do
uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Dyspozycja przepisu art. 9 ust. 1 w.w.
ustawy wskazuje, że przepis ten - a w konsekwencji i przepis art. 9 ust. 3 ustawy -
zastosowanie ma do okoliczności przewidzianych w art. 7 ust. 4 oraz w art. 8 ust. 3 i
4. (...) przepisy art. 7 ust. 4 oraz art. 8 ust. 3 i 4 nie dotyczą sytuacji złożenia, w okresie służby, przez sędziego w stanie spoczynku fałszywego oświadczenia dotyczącego pracy, służby lub współpracy z organami wymienionymi w art. 2 ustawy z dnia 11
kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa
lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U.
Nr 70, poz. 443). Stwierdzam zatem, że przepisy art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17
grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (...) nie mogą stanowić podstawy ograniczenia kwoty wypłaty, a
następnie pozbawienia uposażenia w stanie spoczynku w przedmiotowej sprawie.”
Po piąte, zważywszy na dyspozycję art. 30 oraz dyspozycję art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje
publiczne również w tej ustawie „nie określono podstaw do pozbawienia mnie prawa
do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku.”
Ponadto, skarżąca zarzuciła również, że z kolei „do odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio, w oparciu o przepis
art. 104 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz.U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070), przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Wśród kar orzekanych przez sąd dyscyplinarny wymieniono (art. 104 § 3 pkt
4) pozbawienie prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Ograniczony jest jednakże czas, w jakim można wszcząć postępowanie dyscyplinarne.
Przepis art. 108 § 1 stanowi, że postępowania dyscyplinarnego nie można wszcząć
po upływie trzech lat od chwili czynu. Czyny, których dotyczy wydany względem mojej osoby wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2004 r. [...], miały
miejsce w okresie przed 1990 r., tj. ponad 15 lat temu. Uznać należy zatem, że nie
ma możności przeprowadzenia w odniesieniu do osoby skarżącej także postępowania dyscyplinarnego.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r.
Nr 98, poz. 607 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o zmianie ustawy - Prawo o
ustroju sądów powszechnych) stanowi, że sędziowie w stanie spoczynku i prokuratorzy w stanie spoczynku, którzy złożyli fałszywe oświadczenia dotyczące pracy,
służby lub współpracy z organami, o których mowa jest w art. 2 ustawy o ujawnieniu
pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach
1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne, tracą prawo do stanu spoczynku i
uposażenia w stanie spoczynku. Z przepisu tego wynika w sposób jednoznaczny i
nie budzący żadnych wątpliwości, że dotyczy on wszystkich „sędziów w stanie spoczynku”, którzy „złożyli fałszywe oświadczenia dotyczące pracy, służby lub współpracy z organami, o których mowa jest w art. 2 ustawy o ujawnieniu pracy lub służby w
organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób
pełniących funkcje publiczne” (lege non distinguente nec nostrum est distinguere), a
więc niezależnie od tego, czy oświadczenia takie składali oni przed (a) przejściem w
stan spoczynku, czy (b) po przejściu w stan spoczynku, czy też (c) po zakończeniu
służby i uzyskaniu prawa do emerytury lub renty (art. 7 ust. 6 tej ustawy), w nawiązaniu do którego uzyskali oni następnie stan spoczynku na podstawie art. 6 ustawy z
dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 782 ze zm.). Równocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, „okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się w trybie określonym w art. 7 ust. 4 i 5. Utrata uprawnień następuje z dniem wydania decyzji.” A z
kolei, stosownie do dyspozycji art. 7 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o
ustroju sądów powszechnych, okoliczności te „stwierdza Krajowa Rada Sądownictwa
w drodze decyzji (w danym wypadku podejmowanej w formie uchwały - dop.). Wniosek o wydanie decyzji może złożyć Minister Sprawiedliwości.”
W świetle powyższych regulacji ustawowych jest bezsporne, że wszystkie
podniesione w odwołaniu skarżącej wniesionym w niniejszej sprawie zarzuty, a w
szczególności (1) zarzut, że „utrata prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie
spoczynku”, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju
sądów powszechnych, nie dotyczy sędziów w stanie spoczynku; (2) zarzut, że ustawodawca nie ustalił trybu, w jakim miałoby nastąpić pozbawienie prawa do stanu
spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku sędziego, którego dotyczy wyrok Sądu
Apelacyjnego w Warszawie stwierdzający fakt złożenia przezeń fałszywego oświadczenia dotyczącego pracy, służby lub współpracy z organami, o których mowa jest w
art. 2 ustawy o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub
współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne, a w szczególności że nie regulują tej kwestii przepisy art. 8 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4
ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych; oraz związany z
nim (3) zarzut, że „Krajowa Rada Sądownictwa nie miała w niniejszej sprawie umocowania do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie utraty przez skarżącą prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku” - okazały się
oczywiście bezzasadne. Natomiast, bezprzedmiotowy dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie okazał się podniesiony w odwołaniu skarżącej zarzut dotyczący
niedopuszczalności pozbawienia jej prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie
spoczynku w trybie postępowania dyscyplinarnego. Biorąc powyższe pod uwagę,
Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 13 ust. 6 ustawy z
dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082 ze
zm.) orzekł jak w sentencji.