Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KO 113/16 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed retrial request as constitutional ruling did not enable new conviction under different legal qualification.

Numero d'incarto III KO 113/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected the defendant's request for a retrial based on a Constitutional Tribunal ruling declaring the Criminal Code provision unconstitutional. The defense argued that the unconstitutionality required a new trial to avoid a double jeopardy violation, while the court noted the law was replaced by an identical provision. The court held that a retrial would either reconvict under the old law or risk violating the principle of non-retroactivity, thus finding no legal basis for the request.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 540 § 2 k.p.k.; Art. 218 § 1 k.k.; A request for retrial based on a constitutional ruling declaring a criminal provision unconstitutional is inadmissible if the provision was replaced by an identical one, as a new trial would either reconvict under the old law or violate the principle of non-retroactivity.

Parole chiave

Generato dall'IA
wznowienie postępowania niezgodność konstytucyjna nullum crimen sine lege poenali anteriori zasada ne bis in idem art. 218 k.k. wyrok Trybunału Konstytucyjnego reiterazione di reati penali

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 540 § 2 k.p.k.
12 k.k.” Jako podstawę wniosku wskazano przepis art. 540 § 2 k.p.k. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09, w którym orzeczono, że art.
art. 218 § 1 k.k.
skazanego z art. 218 § 1 k.k. w zb.
art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
przez to, że dopuszczają wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, odpowiedzialność za przestępstwo i dodatkową opłatę, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, są niezgodne z art.
art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z art.
art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego dnia 22 listopada 1984 r.
art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych
w Strasburgu oraz z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych; wyrok wszedł w życie w dniu 31 maja 2012 r.
ustawa z dnia 10 maja 2012 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
art. 218 § 1 k.k
skazanego z art. 218 § 1 k.k.
art. 219 k.k
art. 12 k.k
z art. 12 k.k., za który wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09
i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09, w którym orzeczono, że art.
postanowienie SN z dnia 21 lutego 2013 r., IV KK 369/12
też postanowienie SN z dnia 21 lutego 2013 r., IV KK 369/12, OSNKW 2013, nr 6, poz.
IV KK 369/12
Supreme Court allows prosecutor appeal, ruling old and new criminal law provisions lost and gained force simultaneously.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III KO 113/16 POSTANOWIENIE Dnia 23 maja 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)‎SSN Piotr Mirek w sprawie A.Z. skazanego z art. 218 § 1 k.k. w zb. z art. 219 k.k. w zw. z art. 12 i in. k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 maja 2017 r. wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 9 listopada 2010 r., II AKa ../10, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 maja 2010 r., II K ../09, postanowił:

1. oddalić wniosek, 2. zwolnić skazanego A.Z. od ponoszenia kosztów sądowych postępowania wznowieniowego. UZASADNIENIEWyrokiem z dnia z dnia 18 maja 2010 r., II K …/09, Sąd Okręgowy w [...] uznał A.Z. winnym szeregu przestępstw, m.in. czynu z art. 218 § 1 k.k. w zb. z art. 219 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za który wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r., II AKa …/10, Sąd Apelacyjny w [...] częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego, jednak w zakresie przedmiotowego skazania za czyn z art. 218 § 1 k.k. w zb. z art. 219 k.k. w zw. z art. 12 k.k. wyrok utrzymano w mocy.

Obrońca skazanego wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] częściowo zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 18 maja 2010 r., II K 81/09, „w części dotyczącej kwalifikacji prawnej przypisanego skazanemu A.Z. w pkt 1 myślnik trzeci wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 18 maja 2010 r., II K 81/09, tj. czynu kwalifikowanego z art. 218 § 1 k.k. w zb. z art. 219 k.k. w zw. z art. 12 k.k.” Jako podstawę wniosku wskazano przepis art. 540 § 2 k.p.k. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09, w którym orzeczono, że art. 218 § 1 k.k. oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.

U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 i Nr 218, poz. 1690 oraz z 2010 r. Nr 105, poz. 668) przez to, że dopuszczają wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, odpowiedzialność za przestępstwo i dodatkową opłatę, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego dnia 22 listopada 1984 r. w Strasburgu oraz z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych; wyrok wszedł w życie w dniu 31 maja 2012 r.

We wniosku obrońca zauważyła, że stwierdzona przez TK niezgodność art. 218 § 1 k.k. z Konstytucją jest wystarczającą przesłanką wznowienia z art. 540 § 2 k.p.k., ponieważ w porządku prawnym nie może ostać się wyrok, w którym podstawą skazania i wymiaru kary stanowi przepis niezgodny z ustawą zasadniczą i aktami prawa międzynarodowego. Zdaniem obrońcy bez wpływu na zasadność wznowienia pozostaje okoliczność, że zachowanie określone w art. 218 § 1 k.k. nie uległo depenalizacji, skutkiem dodania z dniem 31 maja 2012 r. przepisu art. 218 § 1a k.k. o treści identycznej z zakwestionowanym przez TK przepisem art. 218 § 1 k.k. W konkluzji wniosku obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w G. oraz utrzymanego nim częściowo w mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 18 maja 2010 r., II K …/09, „w części co do kwalifikacji prawnej przypisanego skazanemu A.Z. czynu z art. 218 § 1 k.k. w zb. z art. 219 k.k. w zw. z art. 12 k.k.” oraz wymiaru kary za ten czyn”.W pisemnej odpowiedzi na wniosek prokurator wniósł o oddalenie wniosku.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek nie mógł zostać uwzględniony.

Przede wszystkim zauważyć trzeba, że choć wniosek obrońcy formalnie znajduje wymagane przez art. 540 § 2 k.p.k. oparcie w rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, tj. w wyroku TK z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09, dotyczącym zgodności z Konstytucją przepisu art. 218 § 1 k.k., to w istocie nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania propter decreta. Należy zwrócić uwagę skarżącej, że przywołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, nie zakwestionowało zgodności z Konstytucją samej li tylko normy zawartej w przepisie art. 218 § 1 k.k., penalizującej zachowania polegające na złośliwym lub uporczywym naruszaniu praw pracownika wynikających ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego.

Jak wynika jasno z uzasadnienia tego wyroku TK, kontrolowane przepisy prawne, tj. art. 218 § 1 k.k. i art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyby były oceniane pojedynczo, bez związku z kontekstem normatywnym, nie budziłyby wątpliwości konstytucyjnych. Powodem stwierdzenia niezgodności z konstytucyjną zasadą ne bis in idem było jednoczesne obowiązywanie tych norm prawnych, co tworzyło „mechanizm prawny, który może wywołać skutki niekonstytucyjne” (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09).

W tym świetle jasne jest, że samo li tylko skazanie osoby fizycznej za przestępstwo określone w zakwestionowanym art. 218 § 1 k.k. nie narusza standardów konstytucyjnych, a dopiero jednoczesne zastosowanie względem osoby fizycznej obu przedmiotowych instrumentów prawnych, tj. kary za przestępstwo z art. 218 § 1 k.k. oraz dodatkowej opłaty z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skutkowało powstaniem sytuacji niezgodnej z ustawą zasadniczą.Tymczasem w niniejszej sprawie do powstania takich „skutków niekonstytucyjnych” nie doszło.

Z akt postępowania przeciwko skazanemu A.Z. nie wynika by organy ZUS wydały decyzję o wymierzeniu mu opłaty dodatkowej z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Co więcej, trzeba zauważyć, że podmiotem, który mógłby być obciążony taką dodatkową opłatą nie był skazany, jako osoba fizyczna, lecz prowadzona przez niego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. W konsekwencji, zastosowanie względem skazanego przepisu art. 218 § 1 k.k. nie naruszyło zasady ne bis in idem, co oznacza, że nie zaktualizowała się sytuacja, do której odnosił się przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego.Jak można przypuszczać, skarżąca zdaje sobie sprawę z tej specyfiki powołanego we wniosku wyroku TK, gdyż pochodzący od niej wniosek o wznowienie nie kwestionuje konstytucyjności samego skazania A.Z. za czyn spełniający znamiona określone w art. 218 § 1 k.k. Wniosek o wznowienie odnosi się do prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego – cytując treść wniosku dosłownie – „w części dotyczącej kwalifikacji prawnej przypisanego skazanemu” czynu; także we wniosku wznowieniowym obrońca wskazała, że domaga się uchylenia wyroków obu Sądów „w części co do kwalifikacji prawnej przypisanego skazanemu A.Z. czynu z art. 218 § 1 k.k. w zb. z art. 219 k.k. w zw. z art. 12 k.k.” oraz wymiaru kary za ten czyn”.

Skarżąca nie traci też z pola widzenia okoliczności, że mimo utraty mocy obowiązującej przez art. 218 § 1 k.k. skutkiem wejścia w życie wymienionego wyroku TK, nie doszło do depenalizacji zachowań opisanych w tym przepisie, gdyż mocą ustawy z dnia 10 maja 2012 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 611) z dniem 31 maja 2012 r. dodany został przepis art. 218 § 1a k.k., w swym brzmieniu identyczny z brzmieniem art. 218 § 1 k.k. (zob. też postanowienie SN z dnia 21 lutego 2013 r., IV KK 369/12, OSNKW 2013, nr 6, poz. 48).

Przytoczone wyżej żądanie wniosku o wznowienie w zestawieniu z utrzymaniem penalizacji zachowań stypizowanych w art. 218 § 1 k.k., także po dacie utraty mocy przez ten przepis, prowadzi do stwierdzenia, że celem rozpoznawanego wniosku o wznowienie jest doprowadzenie do ponownego osądzenia A.Z. za przypisany mu czyn, lecz pod kątem innej - tzn. zgodnej z Konstytucją – kwalifikacji prawnej. Cel ten nie może być jednak osiągnięty, bowiem w ewentualnym ponownym rozpoznaniu zastosowanie znów musiałby znaleźć przepis art. 218 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed 31 maja 2012 r.

Po pierwsze dlatego, że przepis art. 218 § 1 k.k. jako samodzielna podstawa pociągania do odpowiedzialności karnej nie został – jak wyżej wywiedziono – uznany za niezgodny z Konstytucją, nie ma więc przeszkód by stał się podstawą ponownego ustalenia odpowiedzialności karnej za czyn skazanego. Po drugie zaś, ponowne osądzenie A.Z. za popełniony przezeń czyn, lecz tym razem z zastosowaniem przepisu art. 218 § 1a k.k., mogłoby budzić wątpliwości co do zgodności z zasadą nullum crimen sine lege poenali anteriori – wszak przepis art. 218 § 1a k.k. nie obowiązywał w czasie popełnienia tego czynu skazanego.

Względy te prowadzą do wniosku, że ponowne postępowanie o przedmiotowy czyn po ewentualnym wznowieniu toczyć musiałoby się w tych samych uwarunkowaniach normatywnych, co postępowanie, które doprowadziło do prawomocnego skazania A.Z., a zatem decyzja o wznowieniu postępowania rozminęłaby się z ratio legis tej instytucji procesowej. Z oczywistych powodów, celem wznowienia propter decreta nie może być samo li tylko stworzenie okazji do uzyskania przez skazanego niższego wymiaru kary za przypisane mu przestępstwo.Z powyższych względów orzeczono jak w części rozstrzygającej. kc