Polish Supreme Court transfers criminal case to another district court due to perceived lack of judicial impartiality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland granted a request to transfer a criminal case to a different district court. The lower court argued that repeated challenges to its judges' impartiality, combined with the removal of most criminal division judges, created an objective risk of bias. The Supreme Court agreed, citing the need to maintain public confidence in the judiciary, and ordered the transfer to the district court in Tarnów.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 37 k.p.k.; Art. 17 ust. 1 k.k.: If circumstances create a reasonable doubt regarding the objective and impartial handling of a case by the competent court, the case must be transferred to another court to ensure the appearance of justice.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KO 106/23 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie M. K., córki M.; M. K.1, córki W.; A. K., oskarżonych o czyny z art. 190a § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 4 października 2023 r., wniosku Sądu Rejonowego w Dębicy, zawartego w postanowieniu z dnia 11 września 2023 r., sygn. II K 258/23, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r., sygn. II K 258/23, Sąd Rejonowy w Dębicy wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie przedmiotowej sprawy innemu Sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy wskazał, że w sprawie występują realnie okoliczności, które mogą zasadnie stwarzać przekonanie o braku warunków do jej obiektywnego rozpoznania przez Sąd właściwy miejscowo. Odwołał się do szeregu okoliczności, które oceniane sumarycznie, powinny jego zdaniem doprowadzić do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k.
Powołał się konkretnie na: fakt wielokrotnego kwestionowania przez oskarżonych w toku dotychczasowego procesu bezstronności sędziów Sądu Rejonowego w Dębicy; medialny charakter sprawy, w tym przywoływaną przez oskarżonych wypowiedź jednego z sędziów tego Sądu, pełniącego funkcję wiceprezesa sądu, o tym, że „sędziowie Sądu Rejonowego w Dębicy współczują pokrzywdzonej", to jest oskarżycielce posiłkowej B. W.; fakt zainicjowania przez jedną z oskarżonych postępowania karnego i dyscyplinarnego przeciwko jednemu z sędziów Sądu Rejonowego w Dębicy i zarzucanie mu przekroczenia uprawnień w związku z prowadzeniem innych spraw z jej udziałem, jak i pozostałych oskarżonych oraz pokrzywdzonej; fakt wyłączenia jednego z sędziów z uwagi na to, że jej mąż sprawował funkcję obrońcy oskarżonej M.
K., córki W., skutkujące wyłączeniem tej sędzi z mocy prawa od prowadzenia niniejszej sprawy; oświadczenie innej sędzi, która wskazała, iż bliski członek jej rodziny jest pacjentem M. K., córki W.; fakt, iż Sąd Rejonowy w Dębicy nie należy do dużych jednostek, a sędziowie w nim orzekający „tworzą niewielka społeczność”, co sprawia, iż wskazane dotychczas okoliczności „mogą w zewnętrznym odbiorze realnie powodować twierdzenia o braku zaistnienia warunków do bezstronnego rozpoznania przedmiotowej sprawy”. Sąd Rejonowy podkreślił ponadto, że przedmiotowa sprawa jest jedną z wielu toczących się z udziałem oskarżonych i pokrzywdzonej.
Od rozpoznania niniejszej sprawy wyłączonych zostało 6 sędziów orzekających w tym Sądzie, w tym wszyscy orzekający w Wydziale Karnym i Sekcji Wykonywania Orzeczeń Sądowych. Dodatkowo jeden z sędziów jest na długotrwałym zwolnieniu chorobowym, a kolejny orzeka w warunkach uprawniających do przejścia w stan spoczynku. W konsekwencji przedmiotowa sprawa może być rozpoznana wyłącznie przez czterech sędziów orzekających na co dzień w Wydziale I Cywilnym i jednego sędziego orzekającego w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich. Sąd Rejonowy zwrócił również uwagę, że w analogicznej sprawie, toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami, Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek w trybie art. 37 k.p.k. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2022 r., III KO 19/22).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2013 r., II KO 23/13; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 41/18). Toteż należy uwzględnić wniosek złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą uzasadnione podejrzenia, że postronny, ale i obiektywny obserwator określonego postępowania sądowego mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny w sądzie właściwym miejscowo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2021 r., IV KO 33/21).Do wniosku o możliwości powzięcia tego typu wątpliwości, o których mowa powyżej, przez postronnego obserwatora, prowadzi suma okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu postanowienia zawierającego wniosek w trybie art. 37 k.p.k.
Trafne jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w analogicznej sprawie, toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami, w ramach której uzasadniając wystąpienie w trybie art. 37 k.p.k. powołano w zasadzie tożsame okoliczności, że wobec ich charakteru i kumulacji, mogą one rodzić (tak u samych uczestników postępowania, jak i w opinii publicznej) przekonanie, iż Sąd Rejonowy w Dębicy nie może rozpoznać sprawy w sposób całkowicie bezstronny, wolny od uprzedzeń, czy nacisków (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2022 r., III KO 19/22).Niektóre z argumentów przedstawionych przez Sąd Rejonowy w Dębicy na poparcie tezy o potrzebie przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu były w przeszłości samodzielnymi podstawami uwzględnienia wniosku w trybie art. 37 k.p.k.
Sąd Najwyższy wskazywał bowiem, że w sytuacji gdy wyłączono od rozpoznania sprawy większość sędziów danego sądu, dla dobra wymiaru sprawiedliwości, rozumianego jako postulat kształtowania społecznego poczucia o bezstronnym i wolnym od wszelkich wpływów orzekaniu, sprawa powinna zostać rozpoznana przez inny, rzeczowo właściwy sąd (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2005 r., II KO 17/05). Zwłaszcza gdy, tak jak w tej sprawie, nie ma już możliwości, aby sprawę karną rozpoznał sędzia orzekający na co dzień w Wydziale Karnym, a jest to możliwe jedynie z udziałem sędziego orzekającego w sprawach cywilnych lub rodzinnych.Wskazując Sąd mający rozpoznać sprawę po przekazaniu, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że nie ma przeszkody w postaci zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, aby niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd Rejonowy w Tarnowie.Z uwagi na powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [SOP][ms]