Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 95/25 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses defense request to exclude judge appointed by executive branch from appeal hearing.

Numero d'incarto III KK 95/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defense's request to exclude Judge Stanisław Stankiewicz from the appeal hearing. The defense argued that the judge's appointment by the Judicial Council, influenced by the executive branch, violated Article 6 of the ECHR and risked state liability. The court ruled that the judge's prior participation in the lower court did not justify exclusion, as the statutory grounds for removal were not met.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6 ust. 1 Konwencji; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A judge appointed via a Judicial Council influenced by the executive branch does not constitute an independent and impartial court under Article 6 ECHR, yet this defect does not automatically mandate exclusion if the judge previously adjudicated the case in a lower court.

Parole chiave

Generato dall'IA
independent and impartial court appointment by executive branch Article 6 ECHR violation judicial independence exclusion of judge state liability risk lower court participation ricusazione di pubblici ministeri

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Ponadto, obrońca wskazał, że rozpoznanie kasacji przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Stanisława Stankiewicza będzie stanowiło naruszenie art. 6 ust.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Art. 40 § 3 k.p.k.
Podstawą do wyłączenia z mocy prawa (w tym „samowyłączenia” sygnalizowanego we wniosku) byłaby okoliczność, gdyby sędzia Stanisław Stankiewicz, jeszcze jako sędzia Sądu Apelacyjnego brał udział w wydaniu wyroku zaskarżonego kasacją (art. 40 § 3 k.p.k.).
Art. 41 § 1 k.p.k.
, po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 24 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 95/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art.
Art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 95/25.
ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
art. 41 § 1 k.p.k
, po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 24 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 95/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 40 § 3 k.p.k
Podstawą do wyłączenia z mocy prawa (w tym „samowyłączenia” sygnalizowanego we wniosku) byłaby okoliczność, gdyby sędzia Stanisław Stankiewicz, jeszcze jako sędzia Sądu Apelacyjnego brał udział w wydaniu wyroku zaskarżonego kasacją (art. 40 § 3 k.p.k.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21
wyrok ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
wyrok ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce
wyrok pilotażowy ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce
decyzje ETPCz z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni przeciwko Polsce
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 8 maja 2024 r., I KO 38/24
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 16 października 2024 r., III KO 73/24
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 15 stycznia 2025 r., I KO 127/24
IV KZ 59/21
Supreme Court overturned dismissal of retrial request due to lack of independent court under ECHR Art. 6.1.
V KK 17/23
Supreme Court quashes criminal verdict due to judge's lack of impartiality from political activities.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 95/25 POSTANOWIENIE Dnia 24 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie J. P. , po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 24 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 95/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 95/25.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego wpłynęła sprawa z kasacji obrońcy skazanego J. P. , która została zarejestrowana pod sygn. akt III KK 95/25. Na wniosek obrońcy wyłączono od udziału w sprawie dwóch dotychczas wyznaczonych do rozpoznania tej sprawy sędziów – SSN Pawła Kołodziejskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2025 r., III KK 95/25, KRI 1027) oraz SSN Małgorzatę Bednarek (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2025 r., III KK 95/25, KRI 1121). Aktualnie sprawa ta została przydzielona do rozpoznania SSN Stanisławowi Stankiewiczowi.

Pismem z dnia 1 września 2025 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego od udziału w rozpoznaniu spawy. Wskazał na powołanie ww. sędziego Sądu Najwyższego na ten urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS). Powołał się w tym zakresie na stosowne orzecznictwo Sądu Najwyższego. Ponadto, obrońca wskazał, że rozpoznanie kasacji przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Stanisława Stankiewicza będzie stanowiło naruszenie art. 6 ust. 1 EKPCz, a w konsekwencji otworzy drogę do złożenia skargi do Trybunału w Strasburgu i narażenia Skarbu Państwa na odpowiedzialność odszkodowawczą.

Wskazał również, że konsekwencją orzekania w tej sprawie przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Stanisława Stankiewicza będzie złożenie wniosku o wznowienie postępowania kasacyjnego. Obrońca podkreślił, że złożenie wniosku o wyłączenie sędziego ma zapobiec podejmowaniu ww. czynności. W uzasadnieniu wniosku podkreślono także, że kasacja została wniesiona od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, w którym przed uzyskaniem awansu do Sądu Najwyższego orzekał SSN Stanisław Stankiewicz, co „może stanowić okoliczność dla samowyłączenia się ze sprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek okazał się zasadny i doprowadził do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 95/25.Wniosek należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że:

„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały połączonych Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61;

Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r. I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela. Stanowisko zawarte w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r.

I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z dnia 15 stycznia 2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia 2024 r., II KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej:

„ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).Mając na względzie argumentację wniosku odnoszącą się do potencjalnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, rozstrzygając w tej sprawie Sąd Najwyższy miał na względzie także orzecznictwo ETPCz, w którym aprobowane są kolejne ugody zawierane ze skarżącymi wskazującymi na naruszenie ich prawa do sądu ustanowionego ustawą na skutek wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie powołanych sędziów.

Trzeba odnotować, że w ramach zawartych ugód rząd zobowiązał się do wypłacenia skarżącym zadośćuczynień w kwocie po 10.000 euro (por. m.in. decyzje ETPCz z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni przeciwko Polsce, skarga nr 30049/22; Zieliński przeciwko Polsce, skarga nr 3423/22; Łabudek przeciwko Polsce, skarga numer 43727/21).Za uwzględnieniem wniosku przemawia także sygnalizowana możliwość wznowienia postępowania kasacyjnego w przypadku rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Stanisława Stankiewicza. Rzeczywiście, Sąd Najwyższy kilkakrotnie już wznawiał postępowania kasacyjne w przypadku rozpoznania kasacji z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze, jak SSN Stanisław Stankiewicz (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 8 maja 2024 r., I KO 38/24; z dnia 16 października 2024 r., III KO 73/24; z dnia 15 stycznia 2025 r., I KO 127/24).Wobec powyższego orzekanie w tej sprawie przez SSN Stanisława Stankiewicza prowadziłoby do rozpoznania sprawy przez sąd niespełniający standardów wskazanych w art. 6 ust. 1 EKPC i nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Jednocześnie nie można zgodzić się z wnioskodawcą, że orzekanie w przeszłości przez SSN Stanisława Stankiewicza w Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie, od wyroku którego w tej sprawie została wniesiona kasacja, stanowi podstawę do „samowyłączenia się” tego sędziego od orzekania w sprawie kasacji.

Podstawą do wyłączenia z mocy prawa (w tym „samowyłączenia” sygnalizowanego we wniosku) byłaby okoliczność, gdyby sędzia Stanisław Stankiewicz, jeszcze jako sędzia Sądu Apelacyjnego brał udział w wydaniu wyroku zaskarżonego kasacją (art. 40 § 3 k.p.k.). Jednak taka sytuacja nie miała w tej sprawie miejsca. Powyższe nie zmienia jednak wniosku o potrzebie wyłączenia SSN Stanisława Stankiewicza z uwagi na okoliczności opisane w pierwszej części uzasadnienia tego postanowienia.Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.][a.ł] ‎