Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 77/26 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from ruling on his own recusal due to conflict of interest.

Numero d'incarto III KK 77/26
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The defense filed a request to exclude Supreme Court Judge Adam Rocha from ruling on his own recusal, citing concerns about impartiality regarding his appointment process. The court found the request valid, noting that the judge's involvement in the appointment of the Judicial Council created a conflict of interest. Consequently, the court ordered the judge's removal from the proceedings to uphold the constitutional right to a fair trial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.; A judge must be excluded from ruling on a request for their own recusal when the circumstances raising doubts about impartiality involve the judge's own appointment or status.

Parole chiave

Generato dall'IA
recusal of judge conflict of interest impartiality guarantee Supreme Court procedure Judicial Council appointment fair trial right self-recusal procedura di rivendicazione nel pignoramento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
akt III KK 77/26, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka w sprawie kasacyjnej o sygn.
Art. 42 § 4 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka w sprawie kasacyjnej o sygn.
Art. 4 § 1 k.p.k.
akt III KK 77/26, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Art. 29 of the Act on the Supreme Court
Wskazał, że obowiązujące przepisy art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym nie zapewniają stronie możliwości skutecznego zakwestionowania braku bezstronności lub niezawisłości sędziego, tym samym właściwa jest droga procesowa, określona w przepisach kodeksu postępowania karnego.
Art. 45 ust. 1 of the Constitution
1 EKPC oraz odpowiadającego im w tym zakresie art. 45 ust.
Art. 6 ust. 1 of the Convention
1 Konstytucji, art. 6 ust.
art. 41 § 1 k.p.k
akt III KK 77/26, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 4 § 1 k.p.k
W uzasadnieniu jako podstawę wniosku o wyłączenie w trybie art. 4 § 1 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
1 EKPC oraz odpowiadającego im w tym zakresie art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 77/26 POSTANOWIENIE Dnia 2 lipca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie G. J. , po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 2 lipca 2026 r., wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 77/26, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 77/26.

UZASADNIENIE

Obrońca skazanego złożył pismem z 7 kwietnia 2026 r. (data wpływu) wniosek o wyłączenie SSN Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od orzekania w sprawie III KK 77/26 z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. W uzasadnieniu jako podstawę wniosku o wyłączenie w trybie art. 4 § 1 k.p.k. obrońca wskazał istnienie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, ze względu na powołanie na stanowisko sędziego w Sądzie Najwyższym w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

W uzasadnieniu przytoczył szereg orzeczeń Sądu Najwyższego oraz innych organów, w tym sądów międzynarodowych wskazujących na brak dochowania przez sędziego objętego wnioskiem gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości. Wskazał, że obowiązujące przepisy art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym nie zapewniają stronie możliwości skutecznego zakwestionowania braku bezstronności lub niezawisłości sędziego, tym samym właściwa jest droga procesowa, określona w przepisach kodeksu postępowania karnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny, a powody jego uwzględnienia w tej sprawie są oczywiste.

Konieczność wyłączenia od orzekania SSN Adama Rocha w niniejszym postępowaniu nie ulega wątpliwości. Okoliczności na nią wskazujące wynikają z dokonanych przez Sąd Najwyższy przede wszystkim w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a w zakresie statusu Krajowej Rady Sądownictwa także w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22.

Zachowują one swoją aktualność także na gruncie niniejszej sprawy. W świetle powyższego stwierdzić zatem należy zasadność złożonego wniosku o wyłączenie Adama Rocha, albowiem zachodzą podstawy do wyłączenia tego sędziego od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka w sprawie prowadzonej w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą III KK 77/26, skoro sąd orzekający, w którego składzie by uczestniczył, mający rozpoznać wniosek, nie spełniałby w tej sytuacji kryteriów określonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, zaś postępowanie prowadzone przez taki sąd byłoby obciążone wadą traktowaną na gruncie wykładni przyjętej w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. jako bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Dopuszczalność i konieczność rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego wyznaczonego do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego członka składu mającego wydać rozstrzygnięcie w sprawie została utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sprzyjać ma zapewnieniu stronie prawa do bezstronnego sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji.Rację ma skarżący, że możliwości efektywnej weryfikacji bezstronności i niezależności sędziego nie zapewniają przepisy art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym, które ustanowione zostały w istocie dla uniemożliwienia stronom postępowania skutecznego kwestionowania wadliwego obsadzenia sądu, o ile wadliwość związana jest z procedurą ich powołania na urząd sędziowski.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w sprawie IV KK 333/22 „Jest to niewątpliwie tryb ułomny, o ograniczonym ustawowo zakresie zastosowania oraz tak ukształtowanej procedurze, że utrudnia ona sama w sobie egzekucję praw jednostki dla których ją ustanowiono. Jednocześnie jednak procedura ta, ze względu na własne ograniczenia (zakaz samoistnego kwestionowania bezstronności i niezawisłości sędziego SN w oparciu o okoliczności dotyczące jego powołania - art. 29 § 4 ustawy o SN) i wprowadzone dodatkowe wymogi zawężające zakres zastosowania tej instytucji (wykazanie, że w świetle okoliczności dotyczących powołania i postępowania po powołaniu „w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy” - art. 29 § 5 ustawy o SN) istotnie zawęża stronie możliwości weryfikacji stopnia w jakim zapewnione jest jej podmiotowe prawo do bezstronnego i niezawisłego sądu, wynikające z art. 6 ust. 1 EKPC oraz odpowiadającego im w tym zakresie art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Zmierzać się zdaje w ten sposób do celu sprzecznego z deklarowanym powodem jej utworzenia.” Efektywność takiego postępowania – co wynika z analizy orzecznictwa – jest w Sądzie Najwyższym znikoma.Warunkiem każdej konstytucyjnej i konwencyjnej gwarancji praw jednostki – w tym prawa do bezstronnego sądu – jest istnienie efektywnych instrumentów realizacji tych praw. Oznacza to między innymi obowiązek spoczywający na każdym sądzie - który jest nim z istoty a nie z nazwy, a zatem nie traci statusu organu niezależnego i niezawisłego - poszukiwania w obowiązującym systemie prawnym dostępnych instrumentów prawnych, które zapewniają realizację tych fundamentalnych gwarancji w sposób efektywny.

Skoro nadto sama konieczność zapewnienia stronie prawa do bezstronnego sądu nie jest kwestionowana, albowiem ma twarde podstawy normatywne wynikające wprost z Konstytucji RP (art. 45 ust.

1) i Konwencji (art. 6 ust. 1), a jednocześnie w orzecznictwie ETPC podkreśla się trafnie znaczenie tych samych gwarancji bezstronności i niezależności także w kontekście powołania na stanowisko sędziowskie (zob. wyroki ETPC: z 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz p-ko Polsce, z 1 grudnia 2020 r. Guðmundur Andri Ástráðsson p-ko Islandii), to wszystkie powyższe okoliczności samoistnie nakazują poszukiwanie w procedurze procesowego wyłączenia sędziego, w tym m.in. w trybie art. 41 i art. 42 k.p.k. instrumentu czyniącego prawo strony do weryfikacji bezstronności sędziego realnym, a nie fasadowym.

W tym świetle za niedopuszczalne i pozbawione podstaw w obowiązującym prawie uznać należy jakiekolwiek działania orzecznicze albo pozaorzecznicze o charakterze administracyjnym w Sądzie Najwyższym, które zmierzałyby do odmowy przyjmowania i rozpoznawania wniosków stron postępowania o wyłączenie sędziego, a wskazujących w swej podstawie w sposób prawidłowy m.in. na art. 41 k.p.k. jako podstawę wniosku, pod jakimkolwiek pozornym uzasadnieniem. Takie działania stanowiłyby nie tylko jaskrawe wykroczenie przeciwko prawu do bezstronnego sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, ale nadto rażące naruszenie prawa, w tym art. 41 k.p.k., pozbawione podstawy prawnej w obowiązujących przepisach, a więc działanie pozaprawne.

Także w tym kontekście podkreślić należy niedopuszczalność takiego, jak wskazano wyżej działania przez sędziego, którego zarzuty co do zachowania bezstronności i niezawisłości dotyczą w tym samym stopniu i zakresie, tj. wynikają z tych samych dokładnie okoliczności oraz wiążą się z tym samym faktem – powołaniem na stanowisko sędziowskie, co te objęte wnioskiem o wyłączenie. Wskazują nie w sposób dorozumiany, ale wprost na działanie niejako „we własnej sprawie”, czyli wbrew nakazowi bezstronności sędziowskiej.

Jasnym jest, że zbieżność zarzutów kwestionujących bezstronność sędziego prowadzić może w odbiorze zewnętrznym do przekonania, że sędzia orzeka w rzeczywistości we własnej sprawie i we własnym interesie (por. wyrok TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005/11, poz. 134; wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004/7, poz.

67) albo podejmując działania pozbawiające w inny sposób stronę prawa do bezstronnego sądu nadużywa swoich uprawnień. Tymczasem, jak stwierdzono w postanowieniu SN z 27 lipca 2021 r., sygn. akt II KO 36/21 „zakaz orzekania we własnej sprawie to fundamentalna gwarancja procesowa. Nikt nie może być sędzią we własnej sprawie. Znaczy ona tyle co zakaz orzekania o samym sobie i swoich sprawach. Choć odnosi się wprost do sędziego służy przecież nie jemu, a stronom prowadzonego przezeń postępowania. Stanowi istotny element szerszej gwarancji braku stronniczości, braku uprzedniego nastawienia i obiektywizmu.” Z tych powodów postanowiono jak w sentencji. [J.J.][a.ł]