Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 644/24 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from hearing disqualification request due to nomination procedure flaws under ECHR standards.

Numero d'incarto III KK 644/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge M.S. from hearing a disqualification motion against Judge A.R. The defense argued that Judge M.S.'s appointment involved systemic flaws in the Judicial Council's composition, violating fair trial rights. The court ruled that participation in proceedings with a compromised appointing body creates a legitimate doubt regarding judicial impartiality under Article 6 of the ECHR.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed through a nomination procedure involving a non-independent Judicial Council is excluded from hearing cases where that appointment process is the subject of litigation due to systemic impartiality concerns.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial impartiality nomination procedure flaws fair trial rights ECHR Article 6 systemic bias disqualification motion Judicial Council composition cancellazione dall'albo avvocati

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
akt III KK 644/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 k.p.k. od rozpoznania niniejszej sprawy.
Art. 42 § 4 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.S.
Art. 6 ust. 1 EKPC
Każdy polski sąd jest bowiem związany dokonaną przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust.
Art. 267 TFUE
art. 41 § 1 k.p.k
akt III KK 644/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.S.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
dotknięte są bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k
musiałby orzekać w sprawie, która dotyczy go bezpośrednio, co sprawia, że jest on w myśl art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
1 EKPCz, jak również standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).Złożony przez obrońcę wniosek opiera się na okolicznościach związanych z powołaniem sędziego M.S.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21
C.W. S.A i in., przeciwko Prezesowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów, C-326/23
Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21
wyroki: z dnia 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp.
Reczkowicz przeciwko Polsce, nr 43447/19
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, nr 49868/19 i 57511/19
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1469/20
BSA 1-4110-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7
uchwała Sądu Najwyższego w składzie 3 połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7; uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z.
I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22
7; uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 644/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 16 marca 2026 r. w sprawie skazanego M.B. i R.P. wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.S. od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN A.R. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KK 644/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.S. od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN A.R. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KK 644/24.

UZASADNIENIE

Obrońcy w/w skazanych wnieśli kasacje od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 85/23. W wyniku kolejnych wyłączeń sędziów Sądu Najwyższego wyznaczonych do rozpoznania niniejszej sprawy, do jej rozpoznania został wyznaczony w dniu 25 lutego 2026 r. SSN A.R. W dniu 26 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanych, adwokata J.M., o wyłączenie sędziego SN A.R. na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. od rozpoznania niniejszej sprawy. Do rozpoznania tego wniosku został wyznaczony SSN M.S. W dniu 5 marca 2026 r. wpłynął wniosek obrońcy skazanych o wyłączenie SSN M.S. od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN A.R. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KK 644/24.

W obszernym wniosku obrońca podniósł, że zachodzą wątpliwości co do instytucjonalnej bezstronności i niezawisłości sędziego M.S. z powodu powołania go na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przy udziale KRS ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Powołując się na obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stwierdził, że orzeczenia wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego na ten urząd w wyniku rekomendacji KRS ukształtowanej w trybie określonym ustawą z 2017 r. dotknięte są bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

W konkluzji obrońca podniósł dodatkowo – „Pan Sędzia Sądu Najwyższego M.S. powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy zainicjowanej wnioskiem obrońcy skazanych R.P. oraz M.B. o wyłączenie Pana Sędziego A.R., również dlatego, że podstawą wniosku o wyłączenie Pana Sędziego A.R. jest wada nominacyjna, która w jednakowym stopniu dotyczy także Pana Sędziego M.S. W istocie Pan Sędzia M.S. musiałby orzekać w sprawie, która dotyczy go bezpośrednio, co sprawia, że jest on w myśl art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie wniosku obrońcy o wyłączenie Pana Sędziego A.R. od rozpoznania sprawy wywołanej kasacją skazanych R.P. oraz M.B. (…)”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd Najwyższy badając w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosek o wyłączenie sędziego winien mieć na względzie także stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a w konsekwencji uwzględniać fakt, że orzeczenie wydane przez skład sądu z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., będzie obciążone wadą stanowiącą naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a na gruncie prawa polskiego, jako bezwzględna przyczyna odwoławcza w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Każdy polski sąd jest bowiem związany dokonaną przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 w/w Konwencji, a to nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz, jak również standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).Złożony przez obrońcę wniosek opiera się na okolicznościach związanych z powołaniem sędziego M.S. na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Pan sędzia M.S. został powołany przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Decyzją Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego został przeniesiony do orzekania w Izbie Karnej Sądu Najwyższego. Procedura powołania sędziego M.S. na urząd sędziego Sądu Najwyższego przebiegała z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na mocy w/w ustawy.Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swych orzeczeniach wskazywał konsekwentnie, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie stanowi sądu w rozumieniu art. 267 TFUE (por. wyroki TSUE z dnia: 21 grudnia 2023 r. w sprawie L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C- 718/21; 7 listopada 2024 r. w sprawie C.W.

S.A i in., przeciwko Prezesowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów, C-326/23). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. wyroki: z dnia 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).

W interesie systemu wymiaru sprawiedliwości jest nie tylko troska o rzeczywistą bezstronność sędziego, ale także zapobieganie powstaniu negatywnego odbioru społecznego w tym przedmiocie. Problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie SSN M.S. od udziału w przedmiotowej sprawie. Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej we wskazanym trybie prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. uchwała Sądu Najwyższego w składzie 3 połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7; uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).

Zgodnie z powyższym wyrokiem ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r., w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej, powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.

Problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.S. od udziału w przedmiotowej sprawie. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.[WB][r.g.] ‎