Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 644/24 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge due to institutional impartiality concerns regarding KRS composition under EU law.

Numero d'incarto III KK 644/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge A.B. from the cassation proceedings. The defense argued that the judge's appointment by the newly reformed National Council of the Judiciary (KRS) violated the principle of judicial independence under EU law. The court agreed, ruling that the specific institutional context of the KRS's composition created a legitimate doubt regarding the judge's impartiality.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 47 Karty Praw Podstawowych UE; Art. 6 ust. 1 EKPC: The court may exclude a judge if the specific circumstances of their appointment or the composition of the appointing body raise legitimate doubts about the independence and impartiality of the court as an institution, not merely the individual judge.

Parole chiave

Generato dall'IA
institutional impartiality KRS composition judicial independence EU law standards cassation proceedings exclusion of judge Art. 6 EKPC domanda di ricusazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
akt III KK 644/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.B.
Art. 42 § 4 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.B.
Art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
Art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art.
Art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust.
art. 41 § 1 k.p.k
akt III KK 644/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 41 k.p.k
akt III KK 644/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 644/24 POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron w sprawie M.B. i R.P. wniosków obrońców skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 644/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 644/24. UZASADNIENIEObrońcy skazanych wystąpili z wnioskami o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygnaturze akt III KK 644/24.

Uzasadniając wnioski obrońcy podnieśli, że powołanie wskazanego sędziego do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., w odniesieniu do sędziego objętego wnioskiem, aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie, ma – zdaniem obrony – charakter niewzruszalny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powody uwzględnienia wniosków o wyłączenie sędziego SN A.B. w tej sprawie są niewątpliwe. Przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Jak to zaznaczono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22, celowe może być posłużenie się przewidzianą przez ustawodawcę instytucją procesową minimalizującą, albo znoszącą takie zagrożenie w sprawie, która dopiero ma zostać rozpoznana przez sąd. Konsekwentnie, jak w tymże postanowieniu, również m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie tracąc z pola widzenia faktu wydania w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20, należy opowiedzieć się za aktualnością mającą moc zasady prawnej i wiążącą każdy skład Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (zob. także postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, i z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21). W jej pkt 1. stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3)”. Należy również, potwierdzając myśl o związaniu sądów krajowych interpretacją przyjętą przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, przywołać – podobnie jak we wspomnianych judykatach Sądu Najwyższego – wyrok tego Trybunału z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), w którym stwierdzono, że z uwagi na udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.

Celowe będzie nadmienić, że tak postanowienie V KO 37/22, jak i uchwałę I KZP 2/22 Sąd Najwyższy podjął po wydaniu w dniu 10 marcu 2022 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/21, dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 6 ust. 1 EKPC. W pkt 2. wymienionej uchwały zanegowano spełnianie standardu bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., a w uzasadnieniu wskazano, że „jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Wymaga podkreślenia, że obrońcy wątpliwości co do bezstronności sędziego A.B., powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, sygnalizują nie w aspekcie personalnym, ale w aspekcie instytucjonalnym, co trudno odrzucić, mając na uwadze wspomniany szeroki aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, powołane wcześniej (i to tylko przykładowo spośród innych) judykaty, jak też argumentację przedstawianą w piśmiennictwie prawniczym [m.in.

J. Giezek, Zarys modelowego ujęcia bezstronności sędziego w aspekcie instytucjonalnym; P. K., Instytucjonalne aspekty bezstronności sędziego. O proceduralnych podstawach i sposobach rozpoznawania wniosków dotyczących wyłączenia sędziego z uwagi na brak instytucjonalnych gwarancji bezstronności – oba opracowania (w:) P. Wiliński, R. Zawłocki (red.), Bezstronność sędziego w sprawach karnych w świetle zarzutu wadliwości jego powołania, Warszawa 2022]. Nie odrzucając argumentacji przedstawionej we wniosku, należało się odnieść ze zrozumieniem do starania obrońcy, by sprawę jego mandanta rozpoznał sąd instytucjonalnie bezstronny (podkreślenie – SN), za czym, jak wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego V KO 37/22, przemawiała też potrzeba zapobieżenia wystąpieniu skutków wyrażonych w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz ewentualnej skardze strony do ETPC, której wysoce prawdopodobne uwzględnienie stwarzałoby podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k., jak też prowadziłoby do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.

Ponadto kwestie wskazane powyżej zostały także zawarte w zarzutach kasacyjnych, a dotyczących ewentualnego ziszczenia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w toku procedowania w Sądzie II instancji.Kierując się powołanymi względami orzeczono jak w części dyspozytywnej. [WB][a.ł] ‎