Supreme Court quashes appeal judgment for improper combined sentencing due to procedural errors and incomplete factual review.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal court's judgment in its entirety and remanded the case for retrial. The lower courts failed to properly evaluate evidence and ignored significant changes in the defendant's criminal record, leading to an incorrect calculation of combined sentences. Consequently, the Supreme Court ruled that the appeal judgment was flawed procedurally and ordered a complete re-examination by the district court.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 410 k.p.k.; Art. 535 § 5 k.p.k.: The appeal court must conduct a thorough evaluation of evidence and consider all relevant changes in the defendant's criminal record; failure to do so constitutes a procedural error requiring the quashing of the judgment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 633/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący)SSN Tomasz ArtymiukSSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) w sprawie G. B. w przedmiocie wydania wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 4 lutego 2025 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej – na korzyść – przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt IV Ka 334/24, zmieniającego w części wyrok łączny Sądu Rejonowego Szczecin -Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt V K 104/23 1/ uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2/ obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [J.J.] Tomasz Artymiuk Piotr Mirek Jerzy Grubba
UZASADNIENIE
Orzekając w przedmiocie wyroku łącznego w dniu 7 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt V K 104/23, Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie uwzględnił następujące prawomocne wyroki zapadłe wobec G. B.:1. Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 08 listopada 2019 r., sygn. akt. V K 945/19, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 9 września 2019 r., za które skazano go na karę 60 stawek dziennych grzywny po 20 złotych każda,2. Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 06 marca 2020 r., sygn. akt.
IV K 1260/19, za dwa przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnione w okresie od dnia 28 września 2019 r. do dnia 08 listopada 2019r, za które skazano go na karę 1 roku ograniczenia wolności, zamienioną orzeczeniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. na karę 180 dni zastępczej kary pozbawienia wolności,3. Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt. IV K 260/20, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 21 lutego 2021 r., za które skazano go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat, którą to karę zarządzono do wykonania orzeczeniem z dnia 5 lipca 2021 r.,4.
Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt. V K 860/20, za ciąg przestępstw z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych w okresie od dnia 2 maja 2020 r. do dnia 23 czerwca 2020 r., za które skazano go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat oraz grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych po 10 złotych; karę pozbawienia wolności zarządzono do wykonania orzeczeniem z dnia 27 stycznia 2022 r.,5. Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 15 lutego 2021 r., sygn. akt.
IV K 680/20, za ciąg dwóch przestępstw z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych od dnia 15 maja 2020 r. do dnia 29 maja 2020 r., za które skazano go na karę 7 miesięcy ograniczenia wolności, zamienioną orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2022 r. na karę 105 dni zastępczej kary pozbawienia wolności,6. Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 17 maja 2021 r., sygn. akt. IV K 1183/20 za przestępstwo z art. 278 § 3 k.k., popełnione dnia 7 maja 2020 r., za które skazano go na karę 5 miesięcy ograniczenia wolności, zamienioną orzeczeniem z dnia 9 marca 2022 r. na karę 73 dni zastępczej kary pozbawienia wolności,7.
Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt. IV K 233/21, za ciąg trzech przestępstw z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych od dnia 24 listopada 2020 r. do dnia 5 grudnia 2020 r., za które skazano go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności,8. Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt. IV K 196/21 za ciąg dwóch przestępstw z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych w okresie od dnia 28 stycznia 2021 r. do dnia 5 lutego 2021 r., za które skazano go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności,9.
Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt. IV K 677/21, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., popełnione w dniu 21 czerwca 2021 r., za które skazano go na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności,10. Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt. VII K 217/21, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 13 stycznia 2021 r., za które skazano go na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności,11. Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt V K 956/21, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 29 marca 2021 r., za które skazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,12.
Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt. IV K 249/21, za ciąg dwóch przestępstw z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych od dnia 23 grudnia 2020 r. do dnia 18 marca 2021 r., za które skazano go na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Na podstawie art. 86 § 1 k.k., art. 91 § 2 k.k. i art. 87 § 1 k.k. Sąd Rejonowy połączył jednostkowe kary ograniczenia wolności i pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt 2 i 3 i wymierzył G. B. karę łączną 7 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I sentencji wyroku), jednostkowe kary ograniczenia wolności i pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt 4, 5, 6, 7, 8 i 10 i wymierzył skazanemu karę łączną 3 lat pozbawienia wolności (pkt II sentencji wyroku), a także, na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt 9, 11 i 12 i wymierzył G.
B. karę łączną roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności (pkt III sentencji wyroku). Sąd dokonał stosownych zaliczeń na poczet wymierzonych kar łącznych okresów rzeczywistego pozbawienia wolności skazanego w poszczególnych sprawach, stwierdził, że pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniach opisanych wyżej w pkt od 2 do 11 podlegają odrębnemu wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt IV i VI sentencji wyroku). Ponadto Sąd, na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego co do wyroku opisanego wyżej w pkt 1 (pkt V sentencji wyroku).Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł obrońca skazanego, podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących oceny okoliczności przemawiających na korzyść i niekorzyść skazanego i w konsekwencji wymierzenie w punktach II i III wyroku kar jawiących się jako rażąco surowe.
Podniósł on także, że Sąd nie wziął pod uwagę warunków osobistych skazanego. Stawiając powyższy zarzut apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie II i III i wymierzenie w miejsca orzeczonych kar odpowiednio kary łącznej w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności oraz roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności.W wyniku postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt IV Ka 334/24, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uzupełnił jego część wstępną o punkt 13 w brzmieniu „Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 12 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt IV K 1044/22 za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w dniu 2 stycznia 2021 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności”, uchylił karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wobec skazanego w punkcie II jego części dyspozytywnej i na podstawie art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 87 § 1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczone wyrokami opisanymi powyżej w punktach 4, 5, 6, 7, 8, 10 i 13 i wymierzył skazanemu G.
B. karę łączoną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I sentencji wyroku), w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II sentencji wyroku), a także orzekł o kosztach postępowania odwoławczego (pkt III i IV sentencji wyroku).Obecnie kasację od tego wyroku – na korzyść skazanego – wywiódł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości i stawiając zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 czerwca 2020 r. oraz art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 572 k.p.k., polegającego na:- dokonaniu przez Sąd Okręgowy w Szczecinie nieprawidłowej oceny prawomocnych wyroków skazujących wydanych wobec G.
B. i rozstrzygnięć z nimi związanych, stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia w punkcie II zaskarżonego wyroku łącznego, w kontekście istnienia warunków do orzeczenia nowej kary łącznej w wyroku łącznym i w konsekwencji objęciu węzłem kształtowanej na nowo kary łącznej, jako jednej z kar jednostkowych, nieistniejącej w dacie wyrokowania przez Sąd odwoławczy kary 5 miesięcy ograniczenia wolności, orzeczonej wobec G. B. wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 17 maja 2021 r., sygn. akt IV K 1183/20, albowiem kara ta, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt IV Ko 1982/23, została zamieniona, w oparciu o przepis art. 2a § 2 k.w., na karę miesiąca ograniczenia wolności, co mogło mieć istotny wpływ na wymiar orzekanej przez Sąd ad quem po raz pierwszy w wyniku postępowania odwoławczego kary łącznej 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, uwzględniającej jako jeden z elementów podlegających łączeniu, karę 75 dni pozbawienia wolności, stanowiącą zgodnie z art. 87 § 1 k.k., odpowiednik (przelicznik) kary ograniczenia wolności orzeczonej w sprawie IV K 1183/20,- zaniechaniu przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy w Szczecinie w sposób rzetelny i odpowiednio pogłębiony - w ramach podniesionego w apelacji wniesionej na korzyść skazanego zarzutu rażącej niewspółmierności (surowości) kary łącznej roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności - kontroli odwoławczej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie III zaskarżonego wyroku łącznego, w następstwie nieprzeprowadzenia w sposób prawidłowy oceny zgromadzonych w toku postępowania odwoławczego dowodów i nieuwzględnienia wydanych w postępowaniu wykonawczym w sprawach Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie o sygn. akt IV K 677/21 oraz V K 956/21 prawomocnych rozstrzygnięć w przedmiocie kontrawencjonalizacji orzeczonych w tych sprawach kar pozbawienia wolności, zamienionych w oparciu o przepis art. 2a § 2 k.w. na kary po 30 dni aresztu, które to kary, jako kary innego rodzaju niż kara pozbawienia wolności i jednocześnie niepodlegające łączeniu w świetle przepisów ustawy Kodeks karny, nie mogły stanowić - w myśl wymogów określonych w art. 85 § 1 k.k. - podstawy orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności, co skutkowało niezasadnym utrzymaniem w mocy rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie o połączeniu kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec G.
B. wyrokami: Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt IV K 677/21, Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt V K 956/21 oraz Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt IV K 249/21 i orzeczeniu wobec tego skazanego kary łącznej roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy poczynienie prawidłowych ustaleń w powyższym zakresie winno było skutkować uchyleniem w tej części zaskarżonego wyroku i umorzeniem, w świetle art. 572 k.p.k., postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego w oparciu o stwierdzenie braku podstaw materialnych do orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności i jednocześnie doprowadziłoby do wykonywania wobec skazanego zamiast kary łącznej roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności, kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej w sprawie o sygn. akt IV K 249/21 oraz dwóch kar 30 dni aresztu w sprawach o sygn. akt IV K 677/21 i V K 956/21.Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535 § 5 k.p.k.Przed rozpoczęciem rozważań co do meritum poruszonej w kasacji problematyki zauważenia wymaga, że skarżący postawił w niej nieprawidłowy zarzut naruszenia przez Sąd Odwoławczy art. 433 § 2 k.p.k.
Przedmiotem zarzutu kasacyjnego nie jest wszak prawidłowość dokonania kontroli odwoławczej zarzutu podniesionego przez obronę w apelacji (skierowany on został wyłącznie przeciwko wymiarowi kar łącznych wymierzonych skazanemu w pkt II i III orzeczenia Sądu I instancji i poczynienia – wyłącznie w tym zakresie – nieprawidłowych ustaleń co do okoliczności przemawiających na korzyść i niekorzyść skazanego). Prawidłowo sformułowany zarzut kasacyjny, w przestrzeni procesowej, winien zatem wskazywać na naruszenie przez Sąd Odwoławczy art. 440 k.p.k., nie zaś art. 433 § 2 k.p.k.Wskazanie w zarzucie kasacji na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 410 k.p.k. oraz art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k., w powiązaniu z treścią uzasadnienia tego nadzwyczajnego środka odwoławczego oraz, co istotne, kierunkiem zaskarżenia, pozwoliło jednak na merytoryczne jego rozpoznanie.
I tak analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w istocie w trzech prawomocnie zakończonych wobec G. B. postępowaniach doszło do kontrawencjonalizacji i zamiany, w trybie art. 2a § 1 k.w., dwóch orzeczonych wobec niego kar jednostkowych pozbawienia wolności na kary aresztu. Powyższe dotyczyło postępowania w sprawie o sygn. akt IV K 677/21 - prawomocnym postanowieniem z dnia 20 października 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV Ko 1882/23, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, zamienił karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 5 października 2021 r. na karę 30 dni aresztu (k. 69 akt głównych sprawy IV K 677/21) oraz w sprawie V K 956/21 – prawomocnym postanowieniem z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt V Ko 1739/23, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, zamienił karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2022 r. na karę 30 dni aresztu (k. 219, 223 akt głównych sprawy V K 956/21).
Kary jednostkowe wymierzone w wymienionych sprawach, które uległy zamianie w trybie art. 2a § 1 k.w., stanowiły podstawę kary łącznej orzeczonej przez Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w punkcie III wyroku z dnia 7 września 2023 r. (sygn. akt V K 104/23). Sąd Okręgowy powyższego nie dostrzegł, mimo iż dysponował kartą karna skazanego oraz opinią o skazanym, w których widniały informacje o zaistniałych zmianach, mających miejsce na przestrzeni postępowania międzyinstancyjnego.Z kolei kara 5 miesięcy ograniczenia wolności wymierzona w sprawie o sygn. akt IV K 1183/20, która została objęta węzłem kary łącznej w wyroku Sądu I instancji wydanym w niniejszym postępowaniu (w jego pkt II) została zamieniona na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt IV Ko 1982/23, na karę miesiąca ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym.
Również tej okoliczności nie dostrzegł Sąd Odwoławczy, mimo iż dokonał zmiany orzeczenia Sądu I instancji w tej części, tj. uchylił je w zakresie pkt II, przyjmując, iż wobec skazanego zapadł kolejny wyrok skazujący, który winien być objęty wyrokiem łącznym wraz z uwzględnionymi już przez Sąd Rejonowy skazaniami i na nowo połączył kary jednostkowe orzeczone w tych sprawach, w tym, nieprawidłowo, karę wymierzoną w sprawie IV K 1183/20.Tym samym uznać należy, że zarówno rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego zmieniające orzeczenie Sądu I instancji, jak również to dotyczące utrzymania w mocy wyroku w pozostałym zakresie, były obarczone uchybieniami natury procesowej, tj. art. 410 k.p.k.Zaniechanie przeprowadzenia przez Sąd Odwoławczy należytej i odpowiednio pogłębionej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności w sytuacji uzupełnienia na etapie postępowania odwoławczego materiału dowodowego i podjęcia decyzji o konieczności dokonania zmiany zaskarżonego orzeczenia oraz nieujawnienie dokonanych w poszczególnych postępowaniach wykonawczych istotnych zmian w przestrzeni wymierzonych wobec G.
B. kar jednostkowych doprowadziło z kolei do podjęcia nieprawidłowej decyzji w kontekście istnienia materialnych przesłanek do orzeczenia kary łącznej oraz utrzymania w mocy nieprawidłowego, na moment rozpoznawania sprawy przez Sąd Odwoławczy, orzeczenia Sądu I instancji w pozostałym zakresie.Na tym tle omówienia wymaga jeszcze jedna problematyka.Zaskarżając orzeczenie Sądu Odwoławczego w całości i formułując w kasacji wniosek o jego uchylenie w całości, Prokurator Generalny w istocie sformułował zarzuty kasacyjne wyłącznie co do rozstrzygnięć Sądu Okręgowego dotyczących kar łącznych orzeczonych przez Sąd Rejonowy w pkt II i III sentencji wyroku.
W oparciu o treść uzasadnienia kasacji należy jednak wnioskować, że skarżący dostrzegł analogiczną problematykę w odniesieniu do orzeczenia Sądu Odwoławczego utrzymującego w mocy punkt I wyroku Sądu I instancji, w którym połączono kary jednostkowe wymierzone wyrokami Sądu Rejonowego Szczecin -Centrum w Szczecinie z dnia 6 marca 2020 r., w sprawie o sygn. akt. IV K 1260/19 oraz Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 13 lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt. IV K 260/20. Zauważyć bowiem należy, że Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże w Szczecinie postanowieniem z dnia 8 lutego 2024 r. (sygn. akt IV Ko 292/24) dokonał zamiany w trybie art. 2a § 1 k.w. kary 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie IV K 260/20 na karę 30 dni aresztu (k. 131 akt głównych sprawy IV K 260/20).
W związku z powyższym należało uwzględnić wniosek Prokuratora Generalnego, tak jak został on faktycznie sformułowany i uchylić wyrok Sądu Odwoławczego w całości, uznając kasację za oczywiście zasadną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy, mając na względzie uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu, winien ponownie rozpoznać sprawę z należytą starannością, dokładnie analizując akta poszczególnych spraw dotyczących G. B. , uwzględniając jak najbardziej aktualną sytuację prawnokarną skazanego.Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [J.J.]r.g.
Tomasz Artymiuk Piotr Mirek Jerzy Grubba