Supreme Court quashes appeal court verdict for failure to order expert opinion on traffic accident reconstruction.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal court's decision to uphold the lower court's conviction for a traffic violation. The appeal court failed to order a mandatory expert opinion on the accident reconstruction, relying instead on a flawed analysis of brake marks and witness statements. Consequently, the court found the evidence contained critical gaps preventing a legally sound determination of negligence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 193 § 1 k.p.k.; Art. 211 k.p.k.; The appeal court must order an expert opinion when the material evidence contains significant gaps regarding the accident's reconstruction, as a meroi decision is impossible without such specialized analysis.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 61/03
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2003 r.
Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na posiedzeniu w trybie art.
535 § 3 kpk w składzie następującym:
Przewodniczący: Prezes SN Lech Paprzycki
Sędziowie: SN Andrzej Konopka (spr.)
Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2003 r.
sprawy B. J. I.
oskarżonej z art. 86 § 1 kw
z powodu kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść
oskarżonej
od wyroku Sądu Okręgowego w S.
z dnia 23 maja 2002 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G.
z dnia 18 lutego 2002 r.,
uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu
Rejonowego w G. i sprawę przekazuje temu sądowi do ponownego
rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 18 lutego 2002 r. uznał B. I. za
winną tego, że: „w dniu 18 sierpnia 2002 r. około godz. 14 oo w miejscowości
D., gm. B., kierując samochodem osobowym marki Fiat Siena nr rej. […]
spowodowała kolizję drogową poprzez najechanie na idącą tą drogą D. K.” tj.
wykroczenia z art. 86 § 1 kw.
Za ten czyn Sąd Rejonowy w G. – na podstawie art. 86 § 1 kw wymierzył
oskarżonej karę grzywny w wysokości 500 zł.
Sąd Okręgowy w S. – po rozpoznaniu apelacji oskarżonej – wyrokiem z
dnia 23 maja 2002 r zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy (k. 64).
Orzeczenie Sądu odwoławczego nie zawiera uzasadnienia, bowiem
oskarżona nie złożyła wniosku o sporządzenie i doręczenie jej wyroku wraz z
uzasadnieniem.
Kasację od tego prawomocnego wyroku – na korzyść skazanej – wniósł
Rzecznik Praw Obywatelskich.
Zarzucił w niej „rażącą i mogącą mieć istotny wpływ na jego treść obrazę
art. 433 § 1 kpk (w powiązaniu z art. 109 § 2 kpw), polegającą na niedokonaniu
wszechstronnej kontroli odwoławczej, a w następstwie utrzymaniu w mocy
wyroku Sądu Rejonowego w G., pomimo że wydany został z rażącym
naruszeniem art. 4 kpk, art. 7 kpk (w powiązaniu z art. 8 kpw) i art. 366 § 1 kpk
(w związku z art. 70 § 5 kpw), polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich
istotnych okoliczności sprawy, nieuwzględnieniu okoliczności przemawiającej
na korzyść obwinionej, co w konsekwencji doprowadziło do dowolnej oceny
materiału dowodowego przez Sąd meriti”.
Podnosząc ten zarzut Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu odwoławczego oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu I
instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym.
Rażące naruszenie wymienionych w niej przepisów, które miało istotny
wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie, polegało przede wszystkim na tym, że
materiał dowodowy będący w dyspozycji sądu zawierał istotne luki, bez
wypełnienia których merytoryczne orzekanie było niemożliwe, a co najmniej
przedwczesne.
Sąd I instancji rozpoznając tę sprawę powinien mieć na względzie, że dla
odpowiedzialności z art. 86 kw konieczne jest ustalenie, że sprawca nie
zachował „należytej ostrożności”, a więc takiej, jaka była wymagana w danej
sytuacji. Każdy uczestnik ruchu drogowego jest obowiązany do zachowania
ostrożności, czyli do postępowania uważnego, przezornego, stosowania się do
sytuacji istniejącej na drodze. W niektórych sytuacjach ustawa wymaga jednak
od uczestnika ruchu drogowego ostrożności szczególnej, a więc większej, niż
zwykle wymagana. Taka szczególna ostrożność, to ostrożność polegająca na
zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestników ruchu do
warunków i sytuacji zmieniających się na drodze w stopniu umożliwiającym
odpowiednio szybkie reagowanie (por. art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 20 czerwca
1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.).
Z uzasadnienia wyroku wynika natomiast, że Sąd Rejonowy po
dokonaniu pobieżnej analizy dokumentacji technicznej zdarzenia oraz
pozostałych dowodów, w sposób dowolny, bez zasięgnięcia opinii biegłego z
dziedziny ruchu drogowego w celu ustalenia rzeczywistego przebiegu
zaistniałego zdarzenia, błędnie dokonał jego oceny. Przyjęta bowiem przez ten
Sąd rekonstrukcja tego wypadku nie uwzględnia wszystkich możliwych
uwarunkowań odnoszących się zarówno do skazanej jak i pokrzywdzonej.
Dlatego też poczynione ustalenia w tej sprawie można określić jako wyraz
subiektywnych opinii i odczuć, mało precyzyjnych wskazań, które bądź nie
miały uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, bądź prowadziły
do nielogicznych wniosków.
Powyższe zastrzeżenia wynikają m.in. z dowolnej analizy śladów
hamowania samochodu, zachowania się pokrzywdzonej, usytuowania pojazdu
po zaistniałym wypadku oraz powinności przewidywania zachowania się
pokrzywdzonej.
Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem Sądu w tej sprawie było
skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 193 § 1 kpk i zasięgnięcie
stosownej opinii biegłego z dziedziny ruchu drogowego, a nawet – w miarę
potrzeby, zgodnie z treścią art. 211 kpk zarządzenie sprawdzenia okoliczności
mających istotne znaczenie, poprzez odtworzenie, z udziałem biegłego
przebiegu
zdarzenia.
Opinia
biegłego
powinna
przedstawiać
–
z
uwzględnieniem wszelkich wariantów, które wynikają z zebranych w sprawie
dowodów, a więc tak przy założeniu prawdziwości wyjaśnień oskarżonej jak i
przy założeniu prawdziwości zeznań pokrzywdzonej – tzw. rozliczenie
czasowo-przestrzenne wypadku, tj. powinna wskazywać, jak – przy każdym z
wariantów przedstawiał się czas pozostający do dyspozycji oskarżonej do
wykonania tzw. manewru obronnego, i czy – przy należytej obserwacji jezdni,
oraz uwzględnieniu tzw. reakcji psychomotorycznej – czas ten wystarczał
do zapobieżenia zdarzeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada
1994 r., sygn. III KRN 157/94, OSNKW z. 11-12 z 1994 r., poz. 71).
Dodać należy, że Sąd I instancji, a w ślad za nim Sąd odwoławczy nie
dostrzegły ważkiej okoliczności a mianowicie, że potrącenie pokrzywdzonej
nastąpiło na jezdni, usytuowanej w terenie niezabudowanym (por. art. 11 pkt 1
in fine ustawy z 1997 r. Prawo o ruchu drogowym).
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych, można wyprowadzić
uzasadniony wniosek, że skoro pokrzywdzona zdecydowała się przejść na drugą
stronę jezdni w sytuacji gdy samochód skazanej znajdował się w bliskiej
odległości, to istnieją podstawy do przyjęcia,
ze pokrzywdzona albo nie
dostrzegła nadjeżdżającego pojazdu, albo niewłaściwie oceniła możliwość
bezpiecznego przejścia.
Mając te względy na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej niniejszego wyroku.
f/ak