Supreme Court excludes judge from appeal due to impartiality doubts regarding her appointment by the Judicial Council.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense lawyer requested the exclusion of Judge Małgorzata Bednarek from the Supreme Court's criminal appeal proceedings, citing concerns about her impartiality. The court granted this request, noting that her appointment by the Judicial Council, which is perceived as politically influenced, creates reasonable doubts about her neutrality. Consequently, the judge was removed to ensure the proceedings comply with constitutional standards of judicial independence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.; A judge must be excluded if circumstances raise reasonable doubts about their impartiality, particularly when their appointment process involves political influence or systemic issues undermining judicial independence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 608/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie M. S. skazanego za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 maja 2024 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego Małgorzaty Bednarek, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KK 608/23.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego M. S. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt IV Ka 69/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Sulęcinie z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt II K 459/21. Kasacja obrońcy skazanego została zarejestrowana w repertorium pod sygn. III KK 608/23 i zgodnie z kolejnością wpływu zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 18 grudnia 2023 r. sprawę przydzielono SSN Ryszardowi Witkowskiemu, który na wniosek obrońcy skazanego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2024 r. (KRI 341) został wyłączony od udziału w sprawie.
Następnie zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2024 r. sprawę przydzielono SSN Igorowi Zgolińskiemu, który na wniosek obrońcy skazanego postanowieniem z dnia 7 marca 2024 r. (KRI 378) został wyłączony od udziału w sprawie. Kolejnym zarządzeniem z dnia 11 marca 2024 r. sprawę przydzielono do referatu SSN Małgorzaty Bednarek. We wniosku z dnia 19 marca 2024 r. obrońca skazanego, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy. Uzasadniając wniosek obrońca wskazał, że zarówno ukształtowanie procedury powołania SSN Małgorzaty Bednarek na pełnione stanowisko na podstawie rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jak również okoliczności towarzyszące sposobowi wykonywania jej funkcji, implikują uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w przedmiotowym postępowaniu, które uniemożliwają obiektywne rozpoznanie sprawy i wywołują ryzyko wystąpienia uchybienia w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Wniosek ten w Izbie Karnej został zarejestrowany pod sygn. KRI 441 i zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2024 r. przydzielony do rozpoznania SSN Pawłowi Wilińskemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy skazanego M. S., oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21).
Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]).Złożony przez obrońcę wniosek opiera się głównie na okolicznościach związanych z powołaniem Małgorzaty Bednarek na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3), ale również sposobu jej postępowania po uzyskaniu awansu, który wskazuje na wysoki stopień zbliżenia z aktualnie urzędującymi organami władzy wykonawczej. Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).Należy przy tym dodać, na co trafnie zwrócił uwagę także wnioskodawca, że brak gwarancji zachowania minimum standardu niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania dotyczy w szczególny sposób sędziów byłej Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, a zatem również Małgorzaty Bednarek (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21).
Należy jedynie zasygnalizować, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał Izbę Dyscyplinarną za zależną od władzy politycznej, a tym samym przyjął, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, przeciwko Polsce). W czasie orzekania w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego sędziowie okazywali lekceważenie wobec wiążącego polskie sądy orzecznictwa europejskiego (chociażby poprzez rozpoznawanie spraw w okresie zawieszenia przez TSUE funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej – SSN Małgorzata Bednarek np. w dniu 15 grudnia 2021 r. w sprawie I DO 16/21).
Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć sędzię Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KK 608/23. [PGW][ms]