Supreme Court held civil judgment under Art. 415 k.p.k. is not a probation obligation under Art. 75 k.k.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Regional Court's order to execute a suspended prison sentence based on the defendant's failure to pay civil damages. The defendant argued that non-payment of the civil judgment constituted a violation of probation obligations, but the Court ruled that such civil rulings are distinct from criminal probation duties. Consequently, the execution proceedings were terminated because the statutory grounds for enforcing the sentence were not met.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 75 § 2 k.k.; Art. 415 § 1 k.p.k.: The concept of 'obligation' under Art. 75 § 2 k.k. does not include civil court judgments rendered pursuant to Art. 415 § 1 k.p.k.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
POSTANOWIENIE Z DNIA 1 KWIETNIA 2011 R.
III KK 58/11
„Obowiązkiem” w rozumieniu art. 75 § 2 k.k. nie jest rozstrzygnięcie
uwzględniające powództwo cywilne, o którym mowa w art. 415 § 1 k.p.k.
Przewodniczący: sędzia SN D. Rysińska.
Sędziowie SN: R. Malarski (sprawozdawca), Z. Puszkarski.
Sąd Najwyższy w sprawie Zdzisława R., skazanego z art. 284 § 2 k.k. i
in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 kwietnia 2011 r.
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Rejonowego w E. z dnia 12 listopada 2009 r.,
u c h y l i ł zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. u m o r z y ł postępowanie wykonawcze w przedmiocie zarządzenia wykonania kary
pozbawienia wolności, obciążając w tym zakresie kosztami procesu Skarb
Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w E., wyrokiem z dnia 5 czerwca 2006 r., m.in. wymierzył
Zdzisławowi R. karę łączną roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat, oraz na podstawie art. 415
§ 1 k.p.k. zasądził od niego i pozostałych dwóch współoskarżonych solidarnie
na rzecz PZU S.A. kwotę 199 959 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4
kwietnia 2002 r. do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy w E., wyrokiem z 14 grudnia
2006 r., utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy w E., na
podstawie art. 75 § 2 k.k., zarządził wykonanie kary łącznej pozbawienia wolności, wskazując w uzasadnieniu, że Zdzisław R. nie uiścił na rzecz zakładu
ubezpieczeń zasądzonej sumy, co było „aktem złej woli, ponieważ obiektywnie
oceniając sytuację finansową skazanego miał on możliwość do wywiązania się
z obowiązku zapłaty”.
Wniosek skazanego o uchylenie postanowienia o zarządzeniu wykonania kary w trybie art. 24 § 1 k.k.w. spotkał się w dniu 3 września 2010 r. z odmową sądu właściwego. Złożone przez obrońcę skazanego zażalenie na to
postanowienie nie zostało uwzględnione w dniu 26 października 2010 r. przez
Sąd Okręgowy w E., który podkreślił, że Zdzisław R. nie wywiązał się z ciążącego na nim „obowiązku zapłaty określonej kwoty na rzecz pokrzywdzonego”.
Kasację od prawomocnego postanowienia z dnia 12 listopada 2009 r.
wniósł na korzyść skazanego w trybie art. 521 k.p.k. Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 75 § 2 k.k., przez błędne uznanie, że niezapłacenie zasądzonej na
mocy art. 415 § 1 k.p.k. kwoty stanowi niewykonanie nałożonego „obowiązku”
w rozumieniu wskazanego przepisu prawa materialnego, wniósł o uchylenie
zaskarżonego postanowienia i na mocy art. 15 § 1 k.k.w. umorzenie postępowania wykonawczego w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja, jako w oczywistym stopniu zasadna, zasługiwała w całości na
uwzględnienie.
Rozpocząć wypada od przypomnienia stypizowanych w art. 75 § 2 k.k.
fakultatywnych podstaw zarządzenia wykonania kary ze względu na zachowanie skazanego w okresie próby. Podstawami tymi są: rażące naruszenie
porządku prawnego, uchylanie się od uiszczenia grzywny, od dozoru, od wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty i jakiekolwiek próby jego uzupełnienia czy też rozszerzającej wykładni poszczególnych przesłanek, prowadzące
do poszerzenia zakresu instytucji odwołania dobrodziejstwa warunkowego
zawieszenia wykonania kary, uznać należy za niedopuszczalne. W świetle poczynionej uwagi trzeba przyjąć, że pod pojęciem „nałożonych obowiązków”
rozumieć trzeba obowiązki probacyjne, które stosowane są wobec skazanego
w okresie próby w celu wychowawczego oddziaływania, w szczególności zapobieżenia popełnienia przez niego ponownie przestępstwa (art. 72 k.k.). Takiego charakteru, poniekąd represyjnego, nie mają z całą pewnością orzeczenia sądów karnych, zapadłe w procesie adhezyjnym na podstawie art. 415 § 1
k.p.k. Mają one charakter wybitnie cywilnoprawny, a do procedowania w zakresie powództwa cywilnego co do zasady stosuje się przepisy postępowania
cywilnego (art. 70 k.p.k.).
Sumując, należy stwierdzić: „obowiązkiem” w rozumieniu art. 75 § 2 k.k.
nie jest rozstrzygnięcie uwzględniające powództwo cywilne, o którym mowa w
art. 415 § 1 k.p.k.
W tej sytuacji, skoro orzeczenie o zasądzeniu na podstawie art. 415 § 1
k.p.k. kwoty 199 959 zł na rzecz zakładu ubezpieczeń nie stanowiło „obowiązku” w znaczeniu, o którym mowa w art. 75 § 2 k.k., to zarządzenie przez sąd
właściwy wykonania kary tylko z tej racji, że skazany, kierując się „złą wolą”,
nie uiścił na rzecz uprawnionego podmiotu zasądzonej sumy pieniężnej z tytu-
łu odszkodowania, należało potraktować jako rażące i mające istotny wpływ
na treść rozstrzygnięcia naruszenie prawa.
Skutkiem przedstawionej konstatacji stało się uchylenie zaskarżonego
postanowienia i – na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. – umorzenie postępowania
wykonawczego w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, bowiem upłynęło już 6 miesięcy od zakończenia okresu próby (art. 75 §
4 k.k.).
O kosztach procesu orzeczono po myśli art. 632 pkt 2 k.p.k.