Supreme Court dismisses appeal, allowing judge exclusion due to conflict of interest in own appointment procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appeal regarding the exclusion of Judge Anna Dziergawka from ruling on the exclusion of Judge Stanisław Stankiewicz. Defense lawyers argued that both judges were appointed via a controversial procedure violating independence guarantees under EU and ECHR case law. The court ruled that having a judge rule on the exclusion of a colleague appointed through the same flawed process creates an objective conflict of interest and improper composition of the bench.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 i 4 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 KPPC: A judge's participation in ruling on the exclusion of a colleague appointed via a procedurally flawed mechanism constitutes an objective conflict of interest, violating the right to an impartial court.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 557/25 POSTANOWIENIE Dnia 24 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie N. J. i R. A. skazanych z art. 191 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 kwietnia 2026 r. wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie III KK 557/25, na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędzię Annę Dziergawkę od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie III KK 557/25.
UZASADNIENIE
W sprawie zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III KK 557/25 przedmiotem rozpoznania jest kasacja wniesiona przez obrońcę skazanych N. J. i R. A. . Jednym z zawartych w tej kasacji zarzutów jest wskazanie na uchybienie, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związane z udziałem w składzie orzekającym Sądu odwoławczego osoby powołanej na urząd sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Tarnobrzegu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.)Po wyłączeniu, na wnioski obrońcy skazanych, do udziału w tej sprawie sędziów Ryszarda Witkowskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2025 r., KRI 1374) i Pawła Kołodziejskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2026 r., KRI 1465), sprawa przydzielona została, zarządzeniem osoby sprawującej funkcję Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracami Izby Karnej, sędziemu Stanisławowi Stankiewiczowi.Obrońca skazanych złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KK 557/25 również sędziego Stanisława Stankiewicza.
Wniosek ten został przydzielony do rozpoznania sędzi Annie Dziergawce, co do której również złożono wniosek o wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w spawie III KK 557/25 zarejestrowany w Kontrolce Rozstrzygnięć Incydentalnych pod nr 1684. Wszystkie składane w toku tego postępowania obrońcę skazanych wnioski o wyłączenie związane były z faktem powoływania objętych nimi sędziów na urząd sędziego Sądu Najwyższego w procedurze określonej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., tj. w procedurze wielokrotnie kwestionowanej zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz), jako naruszającej wymogi niezależności i bezstronności sądu.Tożsamą podstawę żądania wyłączenia zawiera również wniosek o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki.
Nadto, zdaniem obrońcy, rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza przez sędziego powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego w takiej samej procedurze, generuje potencjalny konflikt interesów, albowiem sędzia Anna Dziergawka decydując w przedmiocie wyłączenia sędziego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania sprawy, de facto wypowiadałaby się na temat własnego statusu jako sędziego Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 557/25 jest zasadny w sposób oczywisty.Nie ulega wątpliwości, że zarówno sędzia Anna Dziergawka, jak i sędzia Stanisław Stankiewicz powołani zostali na urzędy sędziów Sądu Najwyższego w tej samej procedurze, która w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (uchwała połączonych Izby:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 [OSNK 2020, z. 2, poz. 7] oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 [OSNK 2022, z. 6, poz. 22]), ETPCz (wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce, skarga 43572/18; z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21) oraz TSUE (wyroki: z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19; z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21; z dnia 4 września 2025 r., C-225/22), nie gwarantuje stronom prawa do sądu niezależnego i bezstronnego ustanowionego na mocy prawa.
Co więcej, na gruncie prawa krajowego ich udział w składach orzekających Sądu Najwyższego skutkuje również wystąpieniem nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Trafnie też zauważa wnioskodawca, że rozpoznanie przez sędzię Annę Dziergawkę wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza rodziłoby po jej stronie potencjalny konflikt interesu. Zdaniem Sądu Najwyższego w tym składzie w takim wypadku doszłoby wręcz do naruszenia fundamentalnej zasady określającej zakaz bycia sędzią we własnej sprawie, powodując w odbiorze postronnego, obiektywnego obserwatora uzasadnione przekonanie, że sprawa, w której taki sędzia orzekał, pomimo wystąpienia przesłanki do jego wyłączenia ex lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., została rozpoznana bez zapewnienia stronie gwarancji bezstronności i niezawisłości oraz prawa do sądu ustanowionego ustawą.Trudno nie postrzegać takiej sytuacji jako wręcz destrukcyjnej dla sprawowania wymiaru sprawiedliwości, skoro zarówno osoby pełniące kierownicze funkcje w Sądzie Najwyższym, w Izbie Karnej czy też w Wydziałach tej Izby, a także sami sędziowie objęci wnioskami, pomimo zgłaszanych przez strony postępowania postulatów o niewyznaczanie ich do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziów, których powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego dotknięte jest tożsamą wadą, nie podejmują z urzędu działań, o jakich mowa w art. 42 § 2 k.p.k.Uwzględniając powyższe oraz podzielając w całej rozciągłości argumentację przedstawioną we wnioskach obrońcy o wyłączenie, zarówno w obecnym jak i wcześniejszych, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.][a.ł]