Supreme Court dismisses appeal, granting judge recusal due to flawed nomination by executive-influenced council.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense's request to recuse Judge A.D. from the cassation proceedings. The defense argued that the judge's appointment by the National Council of the Judiciary, established under the 2017 Act, violated independence standards. The court ruled that this specific nomination procedure creates a legitimate doubt regarding the judge's impartiality, necessitating recusal to protect the right to a fair trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC; Art. 45 ust. 1 K.R. – A judge appointed by the National Council of the Judiciary established under the 2017 Act is subject to recusal if their appointment raises legitimate doubts about judicial independence and impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
III KK 550/24 POSTANOWIENIE Dnia 10 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek w sprawie A.K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 lipca 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., postanowił wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.D. od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 550/24. UZASADNIENIEObrońca skazanego A.K. wniósł o wyłączenie sędziego A.D. od rozpoznania kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III Ka 1/21.W uzasadnieniu wniosku podniesiono m.in. udział sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3).Podnosząc tę okoliczność, obrońca odwołał się do dotyczącego tej kwestii orzecznictwa Sądu Najwyższego – a w szczególności uchwały połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 oraz uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, a także zbieżnego z poglądem wyrażonym w tych uchwałach orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.Wniosek jest zasadny.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Mając w polu widzenia okoliczności podniesione we wniosku stwierdzić trzeba, że sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem, że wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd.
Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Podkreśla się też, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 marca 2024 r., IV KK 566/23; z dnia 5 marca 2024 r., III KK 437/23; z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22).Nie budzi wątpliwości, że sędzia A.D. na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego została powołana na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym przywołaną wcześniej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Na wadliwość procedury nominacyjnej prowadzonej na podstawie znowelizowanej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w tym w wymienionej we wniosku obrońcy uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, z której wynika, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.Podzielając pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zauważyć trzeba, że „zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard «niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą» w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC” (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2024 r., III KK 568/23; zob. też np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 marca 2024 r., III KK 437/23; z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 393/23; z dnia 4 października 2023 r., II KK 483/22).Skoro zatem strona, kierując się powyższym, dostrzega wady w procedurze powołania sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie na urząd sędziego Sądu Najwyższego, które mogą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, a w konsekwencji również ryzyko uznania w przyszłości, że w jej sprawie wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej ze względu na nieprawidłową obsadę sądu, należało uznać złożony wniosek o wyłączenie sędziego za zasadny.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [WB][a.ł]