Supreme Court dismisses RPO's cassation against a conviction for defamation of public officials, upholding the finding of victim status.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation filed by the Ombudsman for Citizens' Rights against a conviction for defamation of public officials. The lower courts had incorrectly identified specific individuals as victims of the crime, which led to unjust orders for apologies and compensation. The court ruled that the legal interest protected by this offense is the proper functioning of an institution, not the personal freedom or dignity of the individual official.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 224 § 2 k.k.; Art. 91 § 1 k.k.; The subject of protection in the crime of defamation of a public official is the proper functioning of the institution and the freedom of the official to perform their duties, not the personal rights of the individual, meaning the official cannot be a victim.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 519/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący)SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)SSN Andrzej StępkaProtokolant Kamila Zacharz Przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Roberta Tarsalewskiegow sprawie M. M.skazanej z art. 224 § 2 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 23 stycznia 2026 r.,kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskichod wyroku Sądu Okręgowego w Krakowiez dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt IV Ka 1975/24zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiejz dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt II K 161/23, 1. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w części z punktu I ppkt 4 oraz punktu II w zakresie, w jakim utrzymano w mocy nawiązki z punktu III wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej oraz uchyla punkty II i III wyroku Sądu Rejonowego;
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. Michał Laskowski Zbigniew Puszkarski Andrzej Stępka UZASADNIENIESąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej, wyrokiem z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. II K 161/23, uznał M. M. za winną tego, że „w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, działając ze skutkiem w [...]:1.04 listopada 2020 r. w wiadomości mejlowej kierowała groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...], w celu zmuszenia go do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z.
M., jako funkcjonariusza publicznego podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych Sekretarza Gminy, zarzucając mu zachowanie przestępcze, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;2.15 listopada 2020 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego o przestępstwo z art. 231 k.k. wobec funkcjonariuszy publicznych Urzędu Miasta w [...] w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu samorządu terytorialnego Gminy [...], jednoczenie znieważając Z.
M., jako Sekretarza Gminy i S.
1. L. jako Burmistrza Miasta podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych zarzucając im zachowania przestępcze na swoją szkodę, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;3.25 listopada 2020 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego o przestępstwo z art. 231 k.k. i inne w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z.
M. podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych zarzucając mu zachowanie przestępcze, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;4.11 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...] i W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego w celu zmuszenia adresatów do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z.
M. i W. C. podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, zarzucając im zachowanie przestępcze, a nadto W. C. nienależyte i propagandowe wykonywanie obowiązków służbowych, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;5.11 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego z art. 231 k.k. oraz ustawy Prawo prasowe w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej,czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z.
M. podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych zarzucając mu zachowanie przestępcze, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w z w. z art. 11 § 2 k.k.;6.17 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...] i W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego w celu zmuszenia adresatów do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;7.31 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z.
M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;8.01 czerwca 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;9.17 grudnia 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z.
M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z. M. podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych Sekretarza Gminy, zarzucając mu działanie w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu utrzymanie władzy, a nadto nazywając chaotycznym, niezrozumiałym, nietransparentnym i mataczącym przed opinią publiczną, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,10.20 grudnia 2021 r. w wiadomości mailowej kierowała do Z.
M. Sekretarza Gminy i W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając W. C. podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych Inspektora Urzędu Gminy, zarzucając mu działalność przestępczą oraz nieuczciwą konkurencję wydawniczą, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;11.9 września 2022 r. w wiadomości mejlowej kierowała do S.
1. L. Burmistrza Miasta [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;12.23 września 2022 r. kierowała do S.
1. L. Burmistrza Miasta [...] i Z. M. Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia adresatów do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;13.26 października 2022 r. kierowała do S.
1. L. Burmistrza Miasta [...] i Z. M. Sekretarza Gminy [...] oraz W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia adresatów do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych i do wycofania skierowania zawiadomienia o przestępstwie, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...] ”, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.” i przyjmując, że czyny te stanowią ciąg przestępstw wymierzył jej karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie.Na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k. Sąd zobowiązał oskarżoną do przeproszenia Z. M., S.
1. L. i W. C. na piśmie w terminie miesiąca od uprawomocnienia się wyroku (punkt II części dyspozytywnej wyroku).Na podstawie art. 46 § 2 k.k. Sąd orzekł ponadto od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonych Z. M., S.
1. L. i W. C. nawiązki po 5000 złotych (punkt III części dyspozytywnej wyroku).Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonej, Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. IV Ka 1975/ 24, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyeliminował z ciągu przestępstw opisanego w punkcie I czyn opisany w podpunkcie 4 i na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzył postępowanie karne co do tego czynu, przy wyeliminowaniu z jego opisu zwrotów o wywieraniu wpływu na czynności urzędowe organu samorządu terytorialnego i znieważaniu Z.
M. i zakwalifikował ten czyn jako występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k.Sąd wyeliminował ponadto z opisu pozostałych czynów objętych ciągiem przestępstw w punkcie I zwroty o wywieraniu wpływu na czynności urzędowe organu samorządu terytorialnego i znieważaniu wskazanych w nim osób, precyzując przy tym czas popełnienia jednego z czynów i kwalifikując czyny te jako występki z art. 224 § 2 k.k.Sąd Okręgowy w Krakowie przyjął nadto jako podstawę kary wymierzonej oskarżonej art. 224 § 2 k.k. w związku z art. 91 § 1 k.k. i art. 37a § 1 k.k., stosując brzmienie ustawy obowiązujące do dnia 30 września 2023 r. w związku z art. 4 § 1 k.k. i wymierzoną karę ograniczenia wolności obniżył do 8 miesięcy.Sąd odwoławczy obniżył ponadto nawiązki orzeczone w punkcie III wyroku Sądu Rejonowego na rzecz Z.
M. do 3000 złotych i na rzecz S.
1. L. i W. C. do kwot po 1500 złotych. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymany został w mocy.Kasację od tego wyroku na korzyść M. M. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w zakresie:1.pkt I ppkt 4, którym orzeczone w punkcie III wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 18 lipca 2024 r. o sygnaturze akt II K 161/23 nawiązki obniżono:1.na rzecz Z. M. do kwoty 3. 000 złotych,2.na rzecz S.
1. L. i W. C. do kwot po 1.500 złotych;3.pkt II, którym utrzymano w mocy orzeczony w punkcie II wyroku Sądu I instancji wobec oskarżonej obowiązek przeproszenia Z. M., S. L., W. C. na piśmie w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku.Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów postępowania, „to jest:1.art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie przez Sąd odwoławczy kontroli instancyjnej i nienależyte rozważenie ujętego w apelacji obrońcy oskarżonej - adw. A. S. zarzutu „rażącej niewspółmierności kary" polegającego „na zasądzeniu niewspółmiernie wysokiej nawiązki w wysokości 5000 zł na rzecz każdego z pokrzywdzonych", co skutkowało jedynie obniżeniem wysokości nawiązek orzeczonych wobec M. M. na rzecz Z. M., S.
1. L. i W. C., podczas gdy prawidłowe rozpoznanie owego zarzutu doprowadziłoby do wniosku, iż nie jest dopuszczalne orzeczenie od oskarżonej nawiązek na rzecz tych osób, gdyż osoba fizyczna nie może być pokrzywdzonym przestępstwem z art. 224 § 2 k.k., co w konsekwencji zaowocowałoby uchyleniem pkt III zaskarżonego wyroku;2.art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 447 § 1 k.p.k. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie przez Sąd odwoławczy kontroli instancyjnej zaskarżonego w całości na korzyść oskarżonej wyroku Sądu I instancji, co skutkowało utrzymaniem w mocy punktu II wyroku, którym orzeczono, na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k., wobec M.
M., obowiązek przeproszenia Z. M., S. L., W. C. na piśmie w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku, w sytuacji gdy konieczne było uchylenie wyroku Sądu meriti w owym punkcie, albowiem orzeczenie powyższego środka probacyjnego nie było dopuszczalne z uwagi na to, iż na gruncie art. 224 § 2 k.k. osoba fizyczna nie może być pokrzywdzonym.”Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji w punkcie I ppkt 4 oraz w punkcie II w zakresie, w jakim utrzymał w mocy orzeczone nawiązki w punkcie III wyroku Sądu meriti, a także o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej w punktach II oraz III.W odpowiedzi na kasację obrońca skazanej wniosła o uwzględnienie kasacji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna.
Sąd Okręgowy przyjął, że M. M. popełniła ciąg 12 przestępstw z art. 224 § 2 k.k. w warunkach art. 91 § 1 k.k. Powoduje to, że niezasadnie uznano Z. M., S.
1. L. i W. C. za pokrzywdzonych. Przedmiotem ochrony czynu z art. 224 § 2 k.k. nie jest bowiem dobro osób fizycznych a prawidłowość funkcjonowania instytucji, a także prawidłowość realizowania czynności funkcjonariusza publicznego. Nie mieści się w tym przedmiocie wolność osobista, lecz swoboda związana wyłącznie ze sprawowaniem funkcji i jej wyłącznie dotycząca. Sąd Najwyższy orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd w tej materii wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. II KK 273/21.
Uznano wtedy, że chociaż przedmiotem czynności wykonawczej jest osoba funkcjonariusza, to przedmiot ochrony (zamachu) przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. nie obejmuje osoby fizycznej, lecz funkcjonowanie instytucji i swobodę wyboru postępowania jej funkcjonariusza i to wyłącznie w zakresie sprawowanej funkcji. O ile zatem sprawca oddziałuje na osobę funkcjonariusza, to funkcjonariusz ten nie może być pokrzywdzonym. Pokrzywdzoną w wypadku przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. jest jedynie instytucja, której dobro naruszono.Skoro Sąd Rejonowy niezasadnie uznał Z.
M., S.
1. L. i W. C. za pokrzywdzonych, to niezasadnie również zasądził na ich rzecz nawiązki i zobowiązał oskarżoną do ich przeproszenia, przeprosiny na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k. (podstawa rozstrzygnięcia z punktu II wyroku Sądu Rejonowego) adresowane być bowiem mogą wyłącznie w stosunku do pokrzywdzonego.Wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony w całości przez obu obrońców M. M.. Zobowiązywało to Sąd odwoławczy do rozpoznania sprawy nie tylko w granicach podniesionych zarzutów, ale także w zakresie szerszym, biorąc pod uwagę między innymi treść art. 440 k.p.k. Sąd Okręgowy, zmieniając zaskarżony wyrok, rozważyć powinien czy wobec zakwalifikowania zachowań oskarżonej wyłącznie z art. 224 § 2 k.k. trafnie uznano Z. M., S.
1. L. i W. C. za pokrzywdzonych, a w związku z tym, czy zasadne było orzeczenie nawiązek na ich rzecz i zobowiązanie do ich przeproszenia. Tymczasem po korekcie kwalifikacji prawnej przypisanych M. M. czynów, obniżeniu wymierzonej kary ograniczenia wolności i wysokości zasądzonych kosztów, Sąd odwoławczy zmienił jedynie wymiar orzeczonych nawiązek, w pozostałej części utrzymując zaskarżony wyrok w mocy.Rozstrzygnięcie takie stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa wskazanych w zarzucie kasacji i wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonego nią wyroku. Obligowało to Sąd Najwyższy do uwzględnienia kasacji i uchylenia wadliwych orzeczeń zawartych w wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie i wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej. Nie zachodziła przy tym potrzeba wydania orzeczenia następczego. Sama eliminacja wadliwych rozstrzygnięć z obrotu prawnego doprowadziła bowiem do sanacji zaistniałych naruszeń prawa. [J.J.] Michał Laskowski Zbigniew Puszkarski Andrzej Stępka