Supreme Court excludes judge from case due to 20-year professional and social ties with prosecutor authoring appeal.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted a judge's request to be excluded from a criminal appeal case involving a former colleague and friend of the General Prosecutor. The judge argued that her 20-year relationship with the prosecutor authoring the appeal could undermine public perception of her impartiality. The court agreed, ruling that such long-standing personal and professional ties create reasonable doubts about impartiality and violate constitutional standards of judicial independence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; A judge must be excluded if long-term personal or professional relationships with a party or their representative create reasonable doubts about impartiality or undermine public confidence in the judiciary.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 50/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie J.T., wobec którego warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art. 217 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 maja 2023 r., wniosku sędzi Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek o wyłączenie jej od udziału w sprawie o sygn. III KK 50/23, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: uwzględnić wniosek i wyłączyć SSN Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KK 50/23.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego w dniu 31 stycznia 2023 r. wpłynęła kasacja Prokuratora Generalnego na niekorzyść J. T.. Kasacja ta została podpisana z upoważnienia Prokuratora Generalnego przez jego zastępcę X. Y.. Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 1 lutego 2023 r. sprawa ta, której nadano sygnaturę III KK 50/23, została przydzielona do referatu SSN Marka Motuka, a zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 17 lutego 2023 r. zostali wyznaczeni pozostali dwaj członkowie składu orzekającego tj. SSN Antoni Bojańczyk i SSN Ryszard Witkowski oraz wyznaczono termin posiedzenia na dzień 31 marca 2023 r.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku oskarżonego o wyłączenie wszystkich trzech wyżej wskazanych sędziów, postanowieniem z dnia 17 marca 2023 r. uwzględnił ten wniosek. W związku z tym, został zmieniony skład Sądu Najwyższego i jako sprawozdawcą została wyznaczona SSN Małgorzata Bednarek.W dniu 4 kwietnia 2023 r. do Sekretariatu Wydziału III Izby Karnej Sądu Najwyższego wpłynął wniosek SSN Małgorzaty Bednarek o wyłączenie jej od rozpoznania wymienionej sprawy na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadniając ten wniosek Sędzia stwierdziła, że kasację w tej sprawie złożył prokurator X. Y., z którym pracowała w Prokuraturze Okręgowej, Prokuraturze Apelacyjnej w […] oraz w Prokuraturze Krajowej. Dodała, że ich znajomość trwa blisko 20 lat i utrzymywała z prokuratorem X. Y. nie tylko kontakty służbowe, ale również towarzyskie. Wskazała nadto, że byli oni razem członkami założycielami […] Stowarzyszenia […]. W oceni sędzi te okoliczności mogą wpływać na powstanie uzasadnionej wątpliwości co do jej bezstronności nie tylko u stron postępowania, ale także u postronnego obserwatora.
Wprawdzie w jej ocenie byłaby w stanie rozpoznać tą sprawę w sposób obiektywny, ale jej relacje z autorem kasacji mogą poddawać w wątpliwość jej bezstronność w oczach opinii publicznej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wyłączenie sędzi Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy stało się konieczne, ale nie tylko z powodów przez nią wskazanych we wniosku.Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Przyjmuje się natomiast, że bezstronność należy rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu.Przede wszystkim należy podkreślić, że sam fakt zawodowych kontaktów łączących sędzię, składającą wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie, a będącą wcześniej prokuratorem, z Zastępcą Prokuratora Generalnego prokuratorem Robertem Hernandem nie może stanowić okoliczności mogącej skutkować powstaniem wątpliwości co do bezstronności sędziego od orzekania w sprawie oskarżonego J.
T. w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. Stanowisko takie w odniesieniu do relacji służbowych wynikających z wykonywania przez sędziego jego obowiązków służbowych zajmował Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie (zob. m.in. postanowienie SN z 7.07.1972 r., I KR 12/72, OSNPG 1972/11, poz. 179, s. 14; wyroki SN: z 11.04.1980 r., IV KR 55/80, OSNPG 1981/3, poz. 35, s. 10 oraz z 25 lutego 2015 r., III KK 351/14, Lex nr 1665591). Wskazywał na to również Sąd Najwyższy w swoich postanowieniach dotyczących bezpośrednio sędzi Małgorzaty Bednarek (V KK 182/22 i V KK 356/22).
Odmiennie natomiast należy oceniać długoletnie relacje sędzi z autorem kasacji, które wykraczają poza zwykłe kontakty służbowe i świadczą o ich bliskich relacjach towarzyskich i dlatego też okoliczność ta została wzięta pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wyłączeniu Małgorzaty Bednarek od rozpoznania kasacji w tej sprawie, gdyż w odbiorze zewnętrznym mogłoby powstać wrażenie, co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego na rozstrzygnięcie sprawy w określony sposób.Konieczne jest jednak zauważenie, że analizując sprawę w kontekście przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k.
Sąd Najwyższy ma obowiązek wyłączyć sędziego nie tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie wskazywane we wniosku, ale także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie w konsekwencji prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa.
Nie bez znaczenia w sprawie ma bowiem okoliczność, że Małgorzata Bednarek, otrzymała nominację na urząd sędziego Sądu Najwyższego na skutek rekomendacji KRS ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Wobec faktu, że szerokie uzasadnienie w tym zakresie zawarte jest w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2021 r. w sprawie II KO 30/21 nie ma potrzeby powtarzania wskazanej tam argumentacji, zwłaszcza iż została ona także przedstawiona w postanowieniach Sądu Najwyższego, m.in. z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22.
Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć SSN Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
III KK 50/23.