Supreme Court upheld mandatory curator supervision for a defendant who abused his elderly mother, rejecting the prosecutor's appeal to remove it.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially overturned the District Court's decision to remove the defendant from curator supervision. The defendant had been convicted of abusing his elderly mother, and the Prosecutor General appealed to revoke the supervision order. The Court ruled that supervision is mandatory for offenders who committed violence against a cohabiting victim, regardless of the victim's subsequent death.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 73 § 2 k.k.; Art. 157 § 2 k.k.: Mandatory curator supervision applies to offenders who committed violence against a person they cohabited with at the time of the offense, and this obligation persists even if the victim later dies.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 452/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Zbigniew PuszkarskiSSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie R.K., skazanego z art. 207 § 1a k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 18 grudnia 2024 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt IX Ka 1377/23, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt IX K 665/21, 1. uchyla pkt I zaskarżonego wyroku w części uchylającej orzeczenie o oddaniu skazanego pod dozór kuratora (pkt V wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach);
2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. Zbigniew Puszkarski Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz
UZASADNIENIE
R.K. został oskarżony o to, że: w okresie od 2019 r. daty bliżej nieustalonej do 25 lutego 2021 r. w K., woj. […], znęcał się fizycznie i psychicznie nad matką H.K., będącą osobą nieporadną ze względu na wiek oraz stan psychiczny, poprzez wszczynanie awantur pod wpływem alkoholu, znieważanie słowami wulgarnymi i obelżywymi, zakłócanie spoczynku nocnego i czasu odpoczynku, wywoływanie niepokoju i strachu oraz grożenie pozbawieniem życia i zdrowia, co wzbudzało w pokrzywdzonej uzasadnioną obawę spełnienia gróźb, a w dniu 25 lutego 2021 r. uderzył pokrzywdzoną pięścią w czoło oraz dusił za szyję po jej upadku, czym spowodował sińca z otarciem naskórka skutkującego naruszeniem czynności narządów jej ciała na okres czasu nie przekraczający 7 dni, tj. o występek z art. 207 § 1a k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.Sąd Rejonowy w Kielcach wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2023 r. o sygn. akt IX K 665/21:I.oskarżonego R.K. uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu przestępstwa z tym, że ustalił, iż spowodował on u pokrzywdzonej siniec z otarciem naskórka na głowie, co stanowi przestępstwo z art. 207 § 1a k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;II.na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 2 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego R.K. kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby;III.na podstawie art. 72 § 1 pkt 5 k.k. zobowiązał oskarżonego R.K. do powstrzymania się od nadużywania alkoholu;IV.na podstawie art. 72 § 1 pkt 6b k.k. zobowiązał oskarżonego R.K. do uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych;V.na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddał oskarżonego R.K. pod dozór kuratora.Od powyższego wyroku apelację wniósł oskarżony oraz jego obrońca.Od wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżając ww. orzeczenie w punkcie I, w części zmieniającej orzeczenie Sądu I instancji poprzez uchylenie rozstrzygnięcia z punktu V, na niekorzyść oskarżonego R.K., podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa materialnego – art. 73 § 2 k.k., polegającego na uchyleniu w toku kontroli odwoławczej w stosunku do oskarżonego R.K. orzeczenia o oddaniu go pod dozór kuratora, mimo zaaprobowania wyroku Sądu I instancji w zakresie orzekającym o uznaniu ww. oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 207 § 1a k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na szkodę osoby wspólnie z nim zamieszkującej, co implikowało konieczność utrzymania w mocy orzeczenia o dozorze, do czego doszło na skutek wyrażenia przez Sąd odwoławczy błędnego poglądu, że śmierć pokrzywdzonej w toku postępowania międzyinstancyjnego zdezaktualizowała celowość oddania oskarżonego pod dozór, podczas gdy dla oceny w tym zakresie istotny był stan w czasie popełnienia przestępstwa a nie wyrokowania.Wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach w zaskarżonej części.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.W przypadku zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia kary, zgodnie z art. 73 § 2 k.k., dozór kuratora jest obowiązkowy m.in. wobec sprawcy, który popełnił przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, a niewątpliwie za tego rodzaju przestępstwo skazano R.K. w niniejszej sprawie.
Z orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że „dozór stosowany w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary jest obowiązkowy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k., a także wobec sprawcy przestępstwa popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych oraz sprawcy, który popełnił przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej. Odnosząc się do ostatniej z wyżej wymienionych przesłanek obligatoryjnego dozoru należy nadto przypomnieć, że dla oceny jej zaktualizowania się na gruncie konkretnej sprawy istotny jest stan występujący w czasie popełnienia przestępstwa, a nie w momencie wyrokowania” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2023 r., V KK 560/22, LEX nr 3581521).W jednym z wcześniejszych orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, że za przyjętym stanowiskiem przemawia szereg argumentów, w tym:
„- treść przepisu art. 73 § 2 k.k., która przy wykładni językowej sugeruje, iż chodzi o osobę wspólnie zamieszkującą ze sprawcą w czasie popełnienia przestępstwa, zwłaszcza że ustawodawca przepis ten zredagowałby inaczej, gdyby chodziło o inny czas wspólnego zamieszkiwania tych osób,- potrzeba tożsamego rozumienia na gruncie tej samej ustawy pojęcia „osoba wspólnie zamieszkująca ze sprawcą”, przy uwzględnieniu treści przepisu art. 157 § 4 k.k., który interpretowany jest w ten sposób, że publicznoskargowy tryb ścigania przestępstwa z art. 157 § 2 lub § 3 k.k. ma zastosowanie w przypadku, gdy pokrzywdzonym jest osoba najbliższa wspólnie zamieszkująca ze sprawcą w chwili czynu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2018 r., V KK 328/17, OSNK 2018, z. 6, poz. 45).
Zatem nie ma w tym wypadku znaczenia fakt późniejszej zmiany tego stanu rzeczy,- potrzeba przeciwdziałania instrumentalnemu zachowaniu sprawcy, który w celu uniknięcia dłuższego okresu próby i dozoru mógłby tylko na czas wyrokowania zmienić miejsce zamieszkania, chociaż i wtedy wskazane byłoby kontrolowanie jego zachowania wobec osoby pokrzywdzonej, z którą często nadal będzie miał kontakty, np. z uwagi na wspólne sprawy wynikające z więzi rodzinnej,- celowość kontrolowania funkcjonowania sprawcy w otoczeniu, w tym jego zachowania wobec innych niż pokrzywdzony osób wspólnie zamieszkujących w sytuacji, gdy charakter przestępstwa wskazuje na negatywne, kryminogenne cechy charakteru sprawcy (…)” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 2020 r., V KK 370/19, LEX nr 3217468).Podzielając powyższe zapatrywanie na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przy zaaprobowaniu przypisania sprawstwa i winy R.K. w zakresie przypisanego mu przez Sąd I instancji przestępstwa wyczerpującego m.in. dyspozycję art. 207 § 1a k.k. i warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności, nie było dopuszczalne uchylenie orzeczenia o dozorze kuratora, nawet w przypadku śmierci pokrzywdzonej, z którą zamieszkiwał skazany.Z tych względów konieczne stało się uchylenie pkt I wyroku Sądu ad quem w części dotyczącej uchylenia pkt.
V wyroku Sądu I instancji, zawierającego rozstrzygnięcie o oddaniu R.K. pod dozór kuratora w okresie próby.Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. Zbigniew Puszkarski Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz [WB]r.g.