Supreme Court quashes appeal judgment for violating mandatory defense participation rights of a defendant with limited criminal responsibility.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal judgment because the appellate court held a hearing without the mandatory defense counsel present. The defendant, who had limited criminal responsibility due to personality disorders, was legally required to have a defense attorney participate in the appeal proceedings. The court ruled that the defense counsel's absence violated the right to defense and the principle of contradictoriness, necessitating a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 79 § 1 pkt 3, 4 k.p.k.; Art. 450 § 3 k.p.k. in fine; Art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.: When a defendant has limited criminal responsibility, defense counsel participation is mandatory; their absence at an appeal hearing violates the right to defense and requires quashing the judgment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 440/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Tomasz ArtymiukSSN Barbara Skoczkowska w sprawie M.M. skazanego za przestępstwo z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 października 2025 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji Prokuratora Generalnego skierowanej na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 14 czerwca 2024 r., sygn. akt II Ka 125/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Kolbuszowej z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 194/23, 1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Tarnobrzegu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. Tomasz Artymiuk Marek Pietruszyński Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
Prokuratura Rejonowa w Kolbuszowej prowadziła postępowanie przygotowawcze przeciwko M.M. o czynu z art. 178a § 1 k.k. oraz o dwukrotne popełnienie czynu z art. 226 § 1 k.k. W toku postępowania przygotowawczego został uzyskana opinia sądowo – psychiatryczna, z której treści wynikało, że ze względu na organiczne zaburzenia osobowości podejrzany miał w stopniu znacznym ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem, stąd warunki z art. 31 § 2 k.k. zostały spełnione do czynów z art. 226 § 1 k.k. w zakresie, w którym jego poczytalność była znacznie ograniczona.
Ponadto biegli uznali, że oskarżony, co prawda może brać udział w postępowaniu karnym, to, jednakże powinien korzystać z pomocy pełnomocnika. Sąd Rejonowy w Kolbuszowej zarządzeniem z dnia 25 maja 2023 r., sygn. II Kp 74/23 na podstawie art. 81 § 1 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. wyznaczył oskarżonemu obrońcę z urzędu. Zarządzenie to nie zostało nigdy uchylone.Konsekwencją wniosków tej opinii było zakwalifikowanie w sporządzonym przez Prokuraturę akcie oskarżenia czynów z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. oraz przyjęcie w wyroku skazującym przez Sąd Rejonowy w tym zakresie konstrukcji ciągu przestępstw.Od tego wyroku wniesiona została osobista apelacja oskarżonego.Sąd odwoławczy o terminie rozprawy skutecznie powiadomił zarówno oskarżonego, jak i jego obrońcę z urzędu.
Pomimo ich niestawiennictwa przeprowadzona została w dniu 14 czerwca 2024 r. rozprawa odwoławcza i tego samego dnia został wydany wyrok, utrzymujący w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji.Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie art. 79 § 3 k.p.k. i art. 450 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. polegające na rozpoznaniu – bez udziału obrońcy, należycie zawiadomionego o terminie rozprawy – w postępowaniu odwoławczym, apelacji oskarżonego M.M. od wyroku Sądu Rejonowego, pomimo, iż zgodnie z treścią art. 79 § 3 k.p.k. w z. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w rozprawie odwoławczej był obowiązkowy w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do zdolności rozpoznania przez oskarżonego znaczenia zarzuconych mu czynów oraz pokierowania swoim postępowaniem w czasie ich popełnienia, a także uzasadnioną wątpliwością, czy jego stan zdrowia psychicznego pozwalał na prowadzenia obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, wskazaną art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. i wniósł o uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Sąd Okręgowy procedując w tej sprawie pod nieobecność oskarżonego i jego obrońcy z urzędu, nie wskazał co prawda podstawy prawnej swoich czynności, ale można domniemywać, że uwzględniony został przepis art. 450 § 3 k.p.k. Tyle tylko, że w realiach tej sprawy nie mógł ona mieć zastosowania, gdyż w związku z istniejącym stanem obrony obligatoryjnej na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
– udział obrońcy w rozprawie apelacyjnej był obowiązkowy. Tym samym, zgodnie z treścią art. 450 § 3 k.p.k. in fine niestawiennictwo nawet należycie zawiadomionego o terminie rozprawy obrońcy tamowało rozpoznanie sprawy. Zatem obrońca oskarżonego pomimo obligatoryjnej obrony nie wziął udziału w rozprawie odwoławczej, na której rozpoznawana była apelacja wniesiona samodzielnie przez oskarżonego. Brak udziału obrońcy we wskazanej rozprawie, pomimo wyraźnej dyspozycji art. 450 § 1 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 k.p.k. i art. 450 § 3 k.p.k. in fine spowodował naruszenie prawa do obrony oraz zasady kontradyktoryjności.Uchybienie to stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., która uzasadniała uchylenie zaskarżonego wyroku bez potrzeby wykazywania wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
Jednocześnie z uwagi na to, że Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uwzględnił w całości apelacji oskarżonego, to uchylenie tego orzeczenia zgodnie z treścią art. 439 § 2 k.p.k. mogło nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Mając na uwadze wskazane okoliczności orzeczono jak w wyroku. Tomasz Artymiuk Marek Pietruszyński Barbara Skoczkowska[WB][a.ł]