Supreme Court excludes judge from cassation appeal due to nomination by flawed KRS violating impartiality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense lawyer's request to exclude Judge Antoni Bojańczyk from the cassation proceedings. The defense argued that Bojańczyk's appointment involved the National Council of the Judiciary (KRS) in a flawed manner, creating a conflict of interest under Article 439 § 1(2) of the Code of Criminal Procedure. The court ruled that because the judge was appointed through this defective procedure, his participation would violate the principle of impartiality and the rule against a judge being a party to their own case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A Supreme Court judge appointed via a procedurally flawed National Council of the Judiciary violates the requirement of impartiality, necessitating their exclusion from the case to ensure judicial independence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 436/24 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie M. K.skazanego z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2025 r., wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie III KK 436/24, na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 436/24.
UZASADNIENIE
W dniu 22 kwietnia 2024 r. obrońca skazanego M. K. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. akt IV Ka 1350/23, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 692/20. Kasacja ta, oparta o zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., została zarejestrowana pod sygnaturą akt III KK 436/24 i zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 20 września 2024 r. przydzielona do referatu SSN Adama Rocha. Sąd Najwyższy, działając na wniosek obrońcy skazanego, postanowieniem z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt III KK 436/24, wyłączył SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, którą następnie Prezes Izby Karnej przydzielił do referatu SSN Małgorzaty Bednarek.
Sąd Najwyższy, na wniosek obrońcy skazanego, postanowieniem z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. akt III KK 436/24, wyłączył SSN Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy. W dniu 15 stycznia 2025 r. sprawa ta została przydzielona do referatu SSN Marka Motuka. W dniu 13 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy M. K. o wyłączenie od rozpoznania sprawy SSN Marka Motuka, a także sędziów SN Antoniego Bojańczyka, Anny Dziergawki, Zbigniewa Kapińskiego, Stanisława Stankiewicza oraz Ryszarda Witkowskiego z uwagi na to, że sąd w składzie z tymi sędziami nie stanowi sądu określonego ustawą.
Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt III KK 436/24, wyłączył SSN Marka Motuka od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 436/24, a wniosek obrońcy w pozostałym zakresie pozostawił bez rozpoznania. Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej sprawa o sygn. akt III KK 436/24 została przydzielona do referatu sędziego SN Antoniego Bojańczyka. W dniu 3 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, że sprawa ta, ze względu na treść zarzutu kasacyjnego, dotyczy go bezpośrednio.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu od rozpoznania sprawy, jeśli istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności przy jej rozpoznawaniu. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić jednak nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w konkretnej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez sędziego w tej sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2024 r., II KK 320/22).
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Już sam udział w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze, sędzia Antoni Bojańczyk.
Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu Najwyższego, powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Sąd Najwyższy wielokrotnie już wskazywał na potrzebę wyłączenia SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania przydzielonych mu spraw, ze względu na brak przymiotu niezawisłości i bezstronności.
Orzekł w ten sposób między innymi w postanowieniach z dnia 5 czerwca 2024 r., I KK 123/24; z dnia 27 czerwca 2024 r., I KK 147/24 i z dnia 27 stycznia 2023 r., I KK 240/22. Należy mieć nadto na uwadze, iż wobec podniesienia w jednej z kasacji zarzutu z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. w związku z udziałem w składzie wydającym zaskarżone orzeczenie sędziego powołanego na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., rozpoznanie niniejszej sprawy w wyznaczonym składzie prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż ta sama okoliczność, podnoszona w kasacji, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy sędziego SN Antoniego Bojańczyka.
Jego udział w rozpoznaniu powyższego zarzutu mógłby zatem wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności sądu i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), czemu należy zapobiec.Uwzględniając powyższe, a jednocześnie aprobując utrwalony już w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22), należało uwzględnić wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w niniejszej sprawie.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [PŁ][a.ł]