Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 436/24 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from cassation due to appointment procedure concerns under Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Numero d'incarto III KK 436/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court excluded Judge M.M. from the cassation hearing but left the removal requests for other judges undecided. The defense argued that the judges' appointment procedures by the National Council of the Judiciary compromised judicial independence under EU law. The court accepted the exclusion of the assigned judge to prevent bias but deemed the preemptive removal of future judges premature as they had not yet been assigned.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 KPPC: A judge appointed by the National Council of the Judiciary may be excluded if their appointment procedure raises legitimate doubts regarding judicial independence and impartialness.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence impartiality standard National Council appointment cassation procedure preemptive exclusion Art. 439 k.p.k. EU law standards estensione della procedura

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 marca 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw.
Art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art.
Art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności p o s t a n o w i ł:
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
w złożonej kasacji taki zarzut podniósł, mianowicie wskazał na zaistnienie uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., twierdząc, że „na każdym etapie postępowania wyznaczane składy były nienależycie obsadzone”.
Art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.
Zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. taka treść wyroku dawała skazanemu możliwość jego zaskarżenia kasacją jedynie w razie podniesienia któregoś z uchybień wymienionych w art.
art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 marca 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
art. 231 § 1 k.k
akt II K 692/20, za czyn z art. 231 § 1 k.k.
art. 4 § 1 k.k
i art. 4 § 1 k.k., na karę 100 stawek dziennych grzywny, przy czym wysokość jednej stawki dziennej określono na kwotę 100 zł.
art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k
Zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.
art. 439 k.p.k
taka treść wyroku dawała skazanemu możliwość jego zaskarżenia kasacją jedynie w razie podniesienia któregoś z uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 436/24 POSTANOWIENIE Dnia 7 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie M.K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 marca 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności p o s t a n o w i ł:

1. wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.M. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 436/24;

2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego: A.B., A.D., Z.K., S.S., R.W.

UZASADNIENIE

M.K. wyrokiem Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 692/20, za czyn z art. 231 § 1 k.k. został skazany, przy zastosowaniu art. 37a k.k. i art. 4 § 1 k.k., na karę 100 stawek dziennych grzywny, przy czym wysokość jednej stawki dziennej określono na kwotę 100 zł. Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez prokuratora, oskarżonego i jego obrońcę, Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. akt IV Ka 1350/23, zmienił wyrok Sądu I instancji, w tym w części zawierającej orzeczenie o karze grzywny, którą podwyższył do 200 stawek dziennych.

Zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. taka treść wyroku dawała skazanemu możliwość jego zaskarżenia kasacją jedynie w razie podniesienia któregoś z uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. Obrońca M.K. w złożonej kasacji taki zarzut podniósł, mianowicie wskazał na zaistnienie uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., twierdząc, że „na każdym etapie postępowania wyznaczane składy były nienależycie obsadzone”. Ma to wynikać z faktu, że sędzia orzekająca w pierwszej instancji w sprawie M. K. została powołana do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3). Gdy chodzi o Sąd odwoławczy, zastrzeżenia skarżącego budzi udział w składzie orzekającym delegowanego sędziego Sądu Rejonowego, „który jest osobą delegowaną z Ministerstwa Sprawiedliwości za czasów Z.Z., co w realiach panujących w polskim wymiarze sprawiedliwości w latach 2015-23 pozwala podważyć domniemanie co do niezawisłości i bezstronności, a w przypadku w/w domniemanie to należy wykluczyć, na mocy wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 16 listopada 2021 r. (wyrok w połączonych sprawach od C-748/19 do C-754/19)”.

W Sądzie Najwyższym sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą III KK 436/24 i zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu A.R. Zawiadomiony o tym obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie ww. sędziego od udziału w sprawie. Postanowieniem z dnia 28 października 2024 r. Sąd Najwyższy na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wyłączył sędziego A.R. od rozpoznania kasacji w sprawie III KK 436/24.

Następnie w trybie losowego przydziału sprawa trafiała do referatu sędziego M.B., co skłoniło obrońcę skazanego M. K. do złożenia kolejnego wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie – „na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., względnie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.”. W uwzględnieniu tego wniosku Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 14 stycznia 2025 r. wyłączył sędziego Sądu Najwyższego M.B. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 436/24. W następstwie tego orzeczenia przedmiotowa sprawa w tym samym co poprzednio trybie została przypisana do referatu sędziego Sądu Najwyższego M.M.

Zawiadomiony o tym obrońca skazanego M.K. wystąpił:1. „na zasadzie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. - o wyłączenie od udziału w sprawie M.M. gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy go bezpośrednio”;2. „na zasadzie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) pkt 4 i 6 o niewyznaczanie do orzekania w sprawie: A.B., A.D., Z.K., S.S. oraz R.W., względnie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. o wyłączenie z urzędu od udziału w sprawie”. Dodatkowo wskazał, że podstawą obu wniosków „jest również art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, jako że sąd w składzie z wymienionymi w tych punktach osobami nie gwarantuje skazanemu uczciwego procesu” oraz że wyłączenie wymienionych „osób” znajduje także podstawę w art. 41 § 1 pkt 1 k.p.k., „a to dlatego, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek w zakresie pkt 1. zasługiwał na uwzględnienie. Obrońca M.K., składając wnioski o wyłączenie sędziów od udziału w sprawie tego skazanego, dążył do takiego ukształtowania sędziowskiego składu orzekającego, który zapewniałby standard oczekiwanej przez skazanego i jego obrońcy instytucjonalnej bezstronności Sądu. Zasadnie więc Autor przedmiotowego wniosku odwołał się do postanowień wydanych w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy w dniach 28 października 2024 r. i 14 stycznia 2025 r., skoro sędzia M.M., podobnie jak sędziowie A.R. i M.B., został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r..

Wywody przedstawione w tych orzeczeniach zachowują aktualność i nie ma potrzeby ich szczegółowego przytaczania. Wystarczy podać, iż za wyłączeniem sędziego M.M. d udziału w sprawie kasacyjnej M. K. przemawiają dwie okoliczności. Pierwsza – treść kasacji z zarzutem zaistnienia uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co z uwagi na wskazany przez obrońcę powód tego uchybienia każe przyjąć, że udział w sprawie wymienionego sędziego prowadziłby do naruszenia zasady nemo iudrex in causa sua i wywołałby u stron, jak i w powszechnym odbiorze przekonanie o braku bezstronności sądu i rzetelności procesu.Druga – treść uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, w której stwierdzono m.in., że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Nadto w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, stwierdzono m.in., iż środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego, nie może być rozpoznany przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze. Wypada uznać, że odnosi się to również do składu Sądu Najwyższego mającego rozpoznać kasację, w której treści, względnie w drodze uzupełniającej sygnalizacji, podniesiono zaistnienie uchybienia mającego źródło w procedurze powołania sędziego.

Zasługuje zatem na aprobatę staranie obrońcy, by skład orzekającego w sprawie jego klienta Sądu Najwyższego nie nasuwał wątpliwości, w szczególności nie dawał podstaw do twierdzenia, że i na tym szczeblu orzekania zaistniało uchybienie wskazane w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jak też naruszenie standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wobec uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22; z dnia 13 grudnia 2023 r., V KK 272/22; z dnia 31 stycznia 2024 r., III KK 406/23 i in.).

Wniosek ujęty w pkt 2 pisma obrońcy M. K. jest zrozumiały o tyle, że zmierza – co akcentowano w piśmie – do przyspieszenia rozpoznania sprawy poprzez wyeliminowanie sytuacji, kiedy to po raz kolejny trafi ona do referatu sędziego, którego tryb powołania do Sądu Najwyższego nasuwa zastrzeżenia, co niewątpliwie skłoniłoby obrońcę do złożenia – konsekwentnie – wniosku o wyłączenie sędziego. Wspomniany wniosek (zresztą nieobejmujący wszystkich dotąd niewyłączonych sędziów orzekających w Izbie Karnej Sądu Najwyższego, nominowanych w trybie budzącym zastrzeżenia wnioskodawcy) nie podlegał jednak rozpoznaniu jako przedwczesny.

Procedura karna nie przewiduje bowiem wyłączenia sędziego od udziału w sprawie „na przyszłość, zapobiegawczo”, tj. kiedy sędzia ten nie został jeszcze wyznaczony do składu orzekającego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 16 marca 2010 r., WO 4/10; dnia 21 czerwca 2012 r., III KO 34/12; dnia 14 grudnia 2016 r., III KO 99/16 i inne). Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.[WB][r.g.] ‎