Supreme Court dismisses criminal prosecution for non-payment of alimony due to prior final judgment on same act.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's conviction for the defendant's refusal to pay alimony. The prosecution argued the defendant committed a new crime, but the Court found the facts and time period were identical to a prior final judgment. Consequently, the Court dismissed the proceedings citing the principle of res judicata under Article 17 § 1 point 7 of the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.: When a criminal proceeding concerns the same act by the same person as one already finally concluded, the new proceedings must be dismissed due to the principle of res judicata.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 372/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)SSN Marek MotukSSN Igor Zgoliński (sprawozdawca) w sprawie R. C., skazanego z art. 209 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 10 lutego 2022 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w G.z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI K […], 1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie;
2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI K […], wydanym w trybie art. 387 § 2 k.p.k., oskarżony R. C. został uznany za winnego tego, że w okresie od 15 października 2014 r. do 11 lutego 2015 r. w miejscowości W., woj. […], będąc zobowiązanym ustawą jak i wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 25 maja 1999 r., sygn. akt III RC […] i wyrokiem Sądu Okręgowego w […] z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt I C […], do łożenia alimentów w kwocie łącznej 900 zł miesięcznie na rzecz małoletnich P., W. i N. C., uporczywie uchylał się od tego obowiązku, czym naraził ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 8 miesięcy pozbawienia wolności, wykonanie której, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 lata; na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 k.k. Sąd zobowiązał oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci:
P., W. i N. C.; orzekł nadto w przedmiocie kosztów sądowych.Wyrok powyższy uprawomocnił się w dniu 27 kwietnia 2017 r., bez postępowania odwoławczego (k. 181).Od tegoż wyroku kasację w trybie art. 521 § 1 k.p.k. na korzyść skazanego złożył Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 387 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., poprzez niezasadne uwzględnienie wadliwego wniosku oskarżonego R. C. o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie w dniu 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV K […], wyroku skazującego za czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od 15 października 2014 r. do 11 lutego 2015 r., pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby, zawierającego się w granicach czasowych przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., popełnionego w okresie od 15 października 2014 r. do 19 kwietnia 2016 r., za który oskarżony został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt VI K [X] zostało już wcześniej zakończone, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.W konsekwencji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w G. i umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja była oczywiście zasadna, wobec czego podlegać mogła uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Słusznie podniesiono w niej wadliwość zaskarżonego wyroku, wynikającą z naruszenia przepisów prawa wskazanych w zarzucie. Ma rację autor kasacji twierdząc, że złożenie przez oskarżonego wniosku w trybie art. 387 § 1 k.p.k. obliguje Sąd do dokonania wszechstronnej jego kontroli w zakresie spełnienia wszystkich prawem przewidzianych wymogów. Obejmuje ona przede wszystkim ocenę czy zaproponowana przez oskarżonego kara i inne środki prawnokarnej reakcji odpowiadają prawu materialnemu (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt V KK 172/18, LEX nr 2509700; por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt V KK 367/13, LEX nr 1418989).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że opisana powinność nie została w niej należycie zrealizowana. Wniosek skazanego został uwzględniony mimo braku zweryfikowania uprzedniej karalności, przekładającej się na konsekwencje w postaci możliwości przypisania R. C. odpowiedzialności karnej za zachowania wyczerpujące ustawowe znamiona art. 209 § 1 k.k. za zarzucany mu aktem oskarżenia okres. Słusznie zauważył skarżący, że Sąd I instancji nie zaktualizował danych określających sytuację prawną oskarżonego, ukształtowaną wydanymi wobec niego prawomocnymi wyrokami (art.213§1k.p.k.) i wydał w dniu 19 kwietnia 2017 r. wyrok (k. 172), opierając się na danych z Krajowego Rejestru Karnego z dnia 29 czerwca 2016 r. (k. 109).
Naruszył w ten sposób nie tylko powyższy przepis, bowiem obowiązek aktualizowania danych o karalności pochodzących sprzed 6 miesięcy wynikał również z treści § 309 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1141). W konsekwencji powyższego procedując w przedmiocie odpowiedzialności karnej skazanego Sąd Rejonowy G. nie uwzględnił kluczowego faktu, że wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt VI K […] uznano już R. C. za winnego tego, że w okresie od 15 października 2014 r. do 19 kwietnia 2016 r. w W., woj. […], uporczywie uchylał się od płacenia rat alimentacyjnych w ten sposób, że będąc zobowiązany wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 13 lutego 2007 r., w sprawie o sygn. akt I C […], do łożenia po 300 złotych miesięcznie na rzecz małoletnich dzieci P., W. i N. C., uporczywie uchylał się od tego obowiązku, czym naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i la pkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k. wymierzył skazanemu karę 11 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, a na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. Sąd zobowiązał skazanego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec małoletnich dzieci.
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 5 sierpnia 2016 r., bez postępowania odwoławczego (k. 71 sygn. akt VI K […]).Z zestawienia powyższego skazania ze skazaniem w niniejszej sprawie wynika, że miejsce, sposób działania skazanego, osoby małoletnich pokrzywdzonych oraz przedmiot zamachu obu czynów zabronionych, zakwalifikowanych z art. 209 § 1 k.k., w czasie obejmującym okres od 15 października 2014 r. do 11 lutego 2015 r., są tożsame. Wyrok o sygn. akt VI K […], jako odnoszący się do okresu od 15 października 2014 r. do 19 kwietnia 2016 r., wykracza poza granice czasowe objęte wyrokiem o sygn. akt VI K […].
Tym samym, późniejsze chronologicznie skazanie, objęte zaskarżonym wyrokiem, w całości dotyczyło prawomocnie osądzonego już zachowania oskarżonego.W konsekwencji powyższego nasuwa się oczywista konkluzja, że wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI K […], zapadł z rażącym naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., gdyż R. C. za ten sam fragment trwałego przestępstwa niealimentacji został już wcześniej prawomocnie skazany na mocy wyroku tegoż Sądu z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt VI K […].Wystąpienie powyższej negatywnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, skutkować zatem winno umorzeniem postępowania, wobec stwierdzenia, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone.
Zaniechanie zaś ustaleń w tym kierunku i ponowne skazanie R. C., wbrew powyższej przeszkodzie powodowało, że zaskarżony wyrok dotknięty jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., skutkującą koniecznością jego uchylenia oraz - wobec stwierdzenia, że za przedmiotowy czyn oskarżony został już pociągnięty do odpowiedzialności karnej, co uniemożliwia kontynuowanie wobec niego postępowania karnego (res iudicata) – wydania orzeczenia następczego w postaci umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. i art. 638 k.p.k. a.s.