Supreme Court quashes appeal judgment for omitting mandatory probationary obligations under Criminal Code Art. 72.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate judgment in part because it failed to rule on mandatory probationary obligations under Article 72 of the Criminal Code. The defendant was convicted of attempted fraud and forgery, but the lower court omitted the required probationary measures despite the confiscation of forged documents. The Court held that the omission of an obligatory legal provision constitutes a fatal defect requiring remittal for a complete decision.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 72 § 1 k.k.; Art. 425 § 2 k.p.k.; In cassation proceedings, a judgment is defective if it omits a mandatory ruling required by law, necessitating the quashing of the decision in that specific part and remittal to the lower court.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 364/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Rafał MalarskiSSN Piotr Mirek w sprawie skazanego F. B. skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i innych po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 9 listopada 2021 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II AKa (…) zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV K (…) uchyla zaskarżony wyrok w części w której nie orzeczono o nałożeniu na F.B. jednego z obowiązków probacyjnych wskazanych w art. 72 § 1 k.k. i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIEW akcie oskarżenia, który wpłynął do Sądu Okręgowego w L.F.B. został oskarżony o to, że:1.w okresie od dnia 8 kwietnia 2017 r. do dnia 6 listopada 2017 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić R.B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15 560,96 zł w ten sposób, że podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco z dnia 18 kwietnia 2016 r., opatrzonego podpisem R.B., który to dokument pokrzywdzony przekazał P.B. celem zabezpieczenia umowy pożyczki na kwotę 5 000 zł dopisując indos „ustępuje bez obliga na okaziciela” i nakreślił pismem ręcznym podpis o treści „P.”, jak również wypełnił przedmiotowy weksel niezgodnie z wolą podpisanego, wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla, a następnie puścił w obieg tak podrobiony weksel poprzez przekazanie go adwokatowi S.F., który na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa skierował do R.B. pisemne wezwanie do zapłaty kwoty z weksla wraz z należnościami ubocznymi datowane na dzień 31 października 2017 r., czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do nabycia prawa z weksla, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, tj. o popełnienie czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 1 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,2.w okresie od dnia 8 kwietnia 2017 r. do dnia 20 listopada 2017 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić M.W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 6 420,62 zł w ten sposób, że podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco z dnia 12 października 2015 r., opatrzonego podpisem M.W., który to dokument pokrzywdzony przekazał P.B. celem zabezpieczenia umowy pożyczki na kwotę 1 000 zł dopisując indos „ustępuje bez obliga na okaziciela” i nakreślił pismem ręcznym podpis o treści „P.B.”, jak również wypełnił przedmiotowy weksel niezgodnie z wolą podpisanego, wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla, oraz wypełnił weksel in blanco z dnia 1 grudnia 2015 r., opatrzony podpisem M.W. niezgodnie z wolą podpisanego, wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności, miejsce płatności oraz kwotę z weksla, a następnie puścił w obieg podrobiony weksel z dnia 12 października 2015 r., oraz posłużył się wekslem z dnia 1 grudnia 2015 r. poprzez przekazanie ich adwokatowi S.F., który na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa skierował do M.W. pisemne wezwanie do zapłaty kwoty z weksli wraz z należnościami ubocznymi datowane na dzień 6 listopada 2017 r., czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do nabycia prawa z weksli, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, tj. o popełnienie czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 1 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (k. 772-478, tom III).Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV K (…), F.B. w ramach czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że w okresie od dnia 8 kwietnia 2017 r. do dnia 6 listopada 2017 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić R.B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15 560,96 zł przez to, że podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco z dnia 18 kwietnia 2016 r., opatrzonego podpisem R.B., który to dokument pokrzywdzony uprzednio przekazał P.B. celem zabezpieczenia umowy pożyczki na kwotę 5 000 zł w ten sposób, że nakreślił pismem ręcznym na druku tego weksla nazwisko ,,B.” wiedząc o tym, że nieustalona osoba w nieustalonych okolicznościach dopisała przed słowem ,,B.” imię ,,P.” oraz dopisała indos „ustępuje bez obliga na okaziciela" i wypełniła przedmiotowy weksel niezgodnie z wolą podpisanego wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla, niezgodnie z wolą pokrzywdzonego i użył tak podrobionego weksla jako autentycznego, puszczając go w obieg poprzez przekazanie takiego weksla adwokatowi S.F., który na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa skierował do R.B. pisemne wezwanie do zapłaty kwoty z weksla wraz z należnościami ubocznymi datowane na dzień 31 października 2017 r., czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd, co do nabycia prawa z weksla, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 1 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;F.B. w ramach czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że w okresie od dnia 8 kwietnia 2017 r. do dnia 20 listopada 2017 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić M.W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 6 420,62 zł w ten sposób, że podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco z dnia 12 października 2015 r., opatrzonego podpisem M.W., który to dokument pokrzywdzony uprzednio przekazał P.B. celem zabezpieczenia umowy pożyczki na kwotę 1 000 zł w ten sposób, że nakreślił pismem ręcznym na druku tego weksla nazwisko „B.” oraz wiedząc o tym, że nieustalona osoba w nieustalonych okolicznościach przed słowem ,,B.” dopisała imię „P.” oraz dopisała indos „ustępuje bez obliga na okaziciela” i wypełniła przedmiotowy weksel wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla, niezgodnie z wolą pokrzywdzonego i użył następnie tak podrobionego weksla jako autentycznego razem z wekslem in blanco z dnia 1 grudnia 2015 r., opatrzonym podpisem M.W., który został niezgodnie z wolą podpisanego, opatrzony datą i miejscem wystawienia weksla, terminem płatności, miejscem płatności oraz kwotą z weksla i posłużył się takim wekslem puszczając go w obieg razem z wekslem z dnia 12 października 2015 r. poprzez przekazanie go adwokatowi S.F., który na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa skierował do M.W. pisemne wezwanie do zapłaty kwoty z weksli wraz z należnościami ubocznymi datowane na dzień 6 listopada 2017 r., czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do nabycia prawa z weksli, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 1 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. za oba przypisane czyny, przy zastosowaniu art. 60 § 2 k.k. i art. 60 § 6 pkt 2 k.k., wymierzył F.B. karę 2 lat pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. karę grzywny w wysokości 280 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł;na podstawie art. 316 § 1 k.k. orzekł wobec niego w związku ze skazaniem za czyn przypisany oskarżonemu w punkcie 1 wyroku przepadek dokumentu opisanego i wymienionego w wykazie dowodów rzeczowych nr 1/18. pod poz. 1, ponadto orzekł w związku ze skazaniem za czyn przypisany oskarżonemu w punkcie 2 wyroku przepadek dokumentów opisanych i wymienionych w wykazie dowodów rzeczowych nr 1/18 pod poz. 2 i 3;zasądził od F.B. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 6 460 zł tytułem opłaty oraz kwotę 9 924,11 zł tytułem zwrotu wydatków (k.771 - 773, tom V).Apelację od powyższego wyroku na niekorzyść F.B. złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej w L..
Zaskarżył go w całości i zarzucił:1.błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia poprzez wyrażenie błędnego poglądu w ramach przypisanych oskarżonemu F.B. czynów, iż zarówno na wekslu in blanco z dnia 18 kwietnia 2016 r., opatrzonym podpisem R.B., z dnia 12 października 2015 r., jak również z dnia 1 grudnia 2015 r., opatrzonych podpisem M.W., które to dokumenty pokrzywdzeni uprzednio przekazali P.B. celem zabezpieczenia umów pożyczek, nieustalona osoba w nieustalonych okolicznościach na wekslach z dnia 18 kwietnia 2016 r. i 12 października 2015 r., dopisała przed słowem „B." imię „P.” oraz dopisała indos „ustępuje bez obliga na okaziciela,” jak również wypełniła przedmiotowe weksle wpisując datę i miejsce wystawienia weksli, termin płatności oraz kwoty z weksli niezgodnie z wolą pokrzywdzonych, podczas gdy analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego nieodparcie prowadzą do wniosku, iż to F.B. osobiście podrobił przywołane dokumenty poprzez dopisanie na wekslu in blanco z dnia 18 kwietnia 2016 r., opatrzonym podpisem R.B. oraz z dnia 12 października 2015 r., opatrzonym podpisem M.W. ,,ustępuje bez obliga na okaziciela” i nakreślił pismem ręcznym podpis o treści „P.B.”, jak również wypełnił te dokumenty oraz weksel in blanco z dnia 1 grudnia 2015 r. opatrzony podpisem M.
W. niezgodnie z wolą podpisanych, wpisując datę i miejsce wystawienia poszczególnych weksli, termin płatności oraz kwoty z weksli, a następnie puścił w obieg tak podrobione weksle poprzez przekazanie ich swojemu pełnomocnikowi adwokatowi S.F.;2.rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec F.B. kary w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności oraz 280 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 110 zł, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż w realiach niniejszej sprawy zaistniał szczególnie uzasadniony wypadek uprawniający do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, przewidziany w art. 60 § 2 k.k. i art. 60 § 6 pkt 2 k.k., w sytuacji, gdy analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przebiegu i okoliczności poszczególnych zdarzeń, motywacji jaką kierował się oskarżony, charakteru przypisanych mu zbrodni, postawy prezentowanej przez oskarżonego w toku postępowania sprawia, że tak ukształtowana kara nie uwzględnia znacznego stopnia winy i społecznej szkodliwości czynów, jak również nie spełnia swoich celów w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz wpływu represyjno - wychowawczego w odniesieniu do F.B..Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:1.określenie przypisanych F.B. czynów w kształcie opisanym w punkcie I i II aktu oskarżenia;2.wymierzenie F.B. na podstawie art. 310 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. kary 6 lat pozbawienia wolności oraz 280 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość pojedynczej stawki na kwotę 110 (k. 798-803, tom V).Apelacje od powołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego L. złożyli również dwaj obrońcy F.B..I tak, obrońca adw.
F.P., podnosząc mającą wpływ na treść zapadłego wyroku obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 193 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k., skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych, zakwestionował przyjęcie przez Sąd Okręgowy L., iż autorem podpisu ,,B.” na wekslach in blanco jest F.B., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (k. 806-810, tom V).Drugi obrońca, adw. S.F., zarzucił w apelacji obrazę przepisów postępowania (art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 4 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.), wyrażającą się w dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, a nadto obrazę przepisów prawa materialnego, tj. 310 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k., poprzez ich wadliwe zastosowanie i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie F.B. od popełnienia zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania (k. 825-831, tom V).Po rozpoznaniu złożonych apelacji Sąd Apelacyjny w (...) wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn.
II AKa (…):1.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1.F.B. w granicach czynu zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że w okresie od dnia 8 kwietnia 2017 r. do dnia 6 listopada 2017 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić R.B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15 560,96 zł w ten sposób, że wiedząc, iż nieustalona osoba w nieustalonych okolicznościach dopisała na dokumencie uprawniającym do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco z dnia 18 kwietnia 2016 r., opatrzonego podpisem R.B., który to dokument pokrzywdzony uprzednio przekazał P.B. celem zabezpieczenia umowy pożyczki na kwotę 5 000 zł, pismem ręcznym ,,B.P. ” oraz indos „ustępuje bez obliga na okaziciela” i wypełniła przedmiotowy weksel niezgodnie z wolą podpisanego, wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla, użył tak podrobionego weksla jako autentycznego, puszczając go w obieg poprzez przekazanie takiego weksla adwokatowi S.F., który na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa skierował do R.B. pisemne wezwanie do zapłaty kwoty z weksla, wraz z należnościami ubocznymi, datowane na dzień 31 października 2017 r., czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do nabycia prawa z weksla, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;2.F.B. w granicach czynu zarzucanego mu w punkcie II aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że w okresie od dnia 8 kwietnia 2017 r. do dnia 20 listopada 2017 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić M.W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 6 420,62 zł w ten sposób, że wiedząc, iż nieustalona osoba w nieustalonych okolicznościach dopisała na dokumencie uprawniającym do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco z dnia 12 października 2015 r., opatrzonego podpisem M.W., który to dokument pokrzywdzony uprzednio przekazał P.B. celem zabezpieczenia umowy pożyczki na kwotę 1 000 zł, pismem ręcznym ,,B.P." oraz indos „ustępuje bez obliga na okaziciela" i wypełniła przedmiotowy weksel niezgodnie z wolą podpisanego wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla, niezgodnie z wolą pokrzywdzonego wpisując datę i miejsce wystawienia weksla, termin płatności oraz kwotę z weksla niezgodnie z wolą pokrzywdzonego, użył tak podrobionego weksla jako autentycznego razem z wekslem in blanco z dnia 1 grudnia 2015 r., opatrzonym podpisem M.W., który został niezgodnie z wolą podpisanego opatrzony datą i miejscem wystawienia weksla, terminem płatności oraz kwotą z weksla i posłużył się takim dokumentem puszczając go w obieg razem z wekslem z dnia 12 października 2015 r., poprzez przekazanie go adwokatowi S.F., który na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa skierował do M.W. pisemne wezwanie do zapłaty kwoty z weksli wraz z należnościami ubocznymi, datowane na dzień 6 listopada 2017 r., czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do nabycia prawa z weksli, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;3.na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. za obydwa przypisane F.B. czyny wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 zł;4.na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie wymierzonej F.B. kary pozbawienia wolności na okres dwóch lat próby;5.zasądził na rzecz Skarbu Państwa od F.B. kwotę 4 180 zł tytułem opłaty za obie instancje;6.w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;7.zasądził na rzecz Skarbu Państwa od F.B. kwotę 20 zł tytułem zwrotu wydatków postępowania odwoławczego (k. 860-861, tom V).Od wyroku Sadu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II AKa (…), kasację na niekorzyść skazanego F.B., złożył Prokurator Generalny.
Zaskarżył ten wyrok w zakresie braku rozstrzygnięcia o obligatoryjnym obowiązku probacyjnym, spośród wymienionych w art. 72 § 1 k.k., zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 72 § 1 k.k., polegające na nienałożeniu na F.B. przynajmniej jednego z obowiązków probacyjnych wymienionych w art. 72 § 1 k.k., do czego Sąd Apelacyjny (…) był zobowiązany dokonując zmiany orzeczenia Sądu I instancji poprzez wymierzenie mu kary roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat próby i nie orzekając żadnego środka karnego, gdyż nałożenie jednego z obowiązków probacyjnych wskazanych w art. 72 § 1 k.k., przy braku rozstrzygnięcia o środku karnym, ma obligatoryjny charakter.
Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…)Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co pozwala na jej uwzględnienie w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Zgodnie z dyspozycją art. 72 § 1 k.k. sąd zawieszając warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności zobowiązany jest orzec jeden z wymienionych w tym przepisie środków probacyjnych. Zobowiązanie to staje się fakultatywne jedynie wówczas, gdy jednocześnie z zawieszeniem orzeczono środek karny (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II KK 283/18, Legalis, z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt V KK 288/20, Lex nr 3093361).W niniejszej sprawie powyższy przepis, co oczywiste nie mógł być zastosowany przez Sąd I instancji, albowiem Sąd ten orzekł karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
Sąd Apelacyjny (…), dokonał zmiany zaskarżonego wyroku, przyjął, iż brak dowodów pozwalających na przypisania F.B. popełnienia zbrodni z art. 310 § 1 k.k., zaś czyny mu przypisane stanowią występki, określone w art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. zb. z art. 270 § 2 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. i wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat próby, nie orzekając zarazem żadnego środka karnego. Orzeczony przez Sąd Okręgowy w L., z mocy art. 316 § 1 k.k., przepadek podrobionych dokumentów, które to rozstrzygnięcie Sąd II utrzymał w mocy, nie jest wymieniony w katalogu środków karnych z art. 39 k.k.W opisanej sytuacji bezsporne jest zatem, iż zaskarżony kasacją reformatoryjny wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) obarczony jest wadą, polegającą na braku orzeczenia obligatoryjnego środka probacyjnego.
W pisemnym uzasadnieniu tego wyroku przyznano, cyt. ,,przez przeoczenie Sąd Apelacyjny w (…) nie orzekł któregokolwiek z obowiązków o których mówi art. 72 § 1 k.k., pomimo, że w sprawie został wobec oskarżonego orzeczony przepadek a nie żaden ze środków karnych.” W orzecznictwie Sądu Najwyższego w pierwszej dekadzie XXI wieku istniała rozbieżność dotycząca kwestii, czy w postępowaniu kasacyjnym dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonego kasacją orzeczenia wyłącznie w części w jakiej nie zawiera ono obligatoryjnego rozstrzygnięcia (dopuszczono taką możliwość np. w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 3 grudnia 2002 r., sygn. akt IV KK 373/02, Legalis, z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt II KK 106/05, Legalis, z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt IV KK 205/09, Legalis, z 14 czerwca 2010 r., sygn. akt IV KK 70/10, Legalis, z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt IV KK 374/13, Legalis, odmienny pogląd zaprezentowano np. w postanowieniu Składu 7 Sędziów SN z dnia 25 marca 2010 r., I KZP 36/09, OSNKW 2010, z. 5, poz. 40, czy w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt V KK 168/11, Legalis, z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt III KK 100/13, Legalis).
W uchwale Pełnego Składu Izby Karnej z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I KZP 21/14, OSNKW 2016, z. 1, poz. 1, przyjęto, że w postępowaniu kasacyjnym jest dopuszczalne uchylenie zaskarżonego kasacją orzeczenia sądu wyłącznie w części w jakiej nie zawiera ono rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego, którego zastosowanie było obligatoryjne. W myśl ustawy o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej (por. szerzej W. Kozielewicz, Instytucja uchwał Sądu Najwyższego mających moc zasad prawnych – kwestie sporne w orzecznictwie Sądu Najwyższego w latach 1990 – 2010, w:
A. Przyborowska – Klimczak, A. Taracha (red), Iudicium et Scientia. Księga jubileuszowa Profesora Romualda Kmiecika, Warszawa 2011, s. 251 – 270). Ta uchwała odnosi się do nie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego. W identyczny sposób należy postąpić przy braku w wyroku środka probacyjnego, którego orzeczenie było obligatoryjne. Pamiętać także należy, iż przepis art. 425 § 2 zdanie drugie k.p.k., pozwala zaskarżyć brak określonego rozstrzygnięcia. Przepis ten mający, poprzez art. 518 k.p.k., zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym umożliwia zarówno wprost zaskarżenie braku określonego rozstrzygnięcia, jak też Sądowi Najwyższemu wydanie orzeczenia, mocą którego uchyla zaskarżone kasacją orzeczenie sądu, w części w której nie zawarto określonego rozstrzygnięcia i przekazuje sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania (por. art. 425 § 2 zdanie drugie k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. i art. 537 § 2 k.p.k.).
Kierując się przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.