Supreme Court dismisses cassation regarding prosecutor's refusal to withdraw public prosecution charges.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the defendant against a first-instance judgment. The defendant argued that the prosecutor's refusal to withdraw public prosecution charges violated procedural rights, but the court found no error in the lower court's handling of this issue. The court ruled that the prosecutor's negative decision does not require the court to reconsider the matter upon the indictment's submission, as the victim's intent to withdraw the case was not legally effective without the prosecutor's consent.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 12 § 3 k.p.k.; Art. 143 § 1 pkt 1 k.p.k.; The refusal of the prosecutor to withdraw public prosecution charges in the preparatory proceedings does not create an obligation for the court to rule on this issue after the indictment is filed, and the victim's unilateral declaration to withdraw the case is ineffective without the prosecutor's consent.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
POSTANOWIENIE Z DNIA 1 LIPCA 2004 R.
III KK 34/04
W świetle art. 12 § 3 k.p.k. niewyrażenia zgody przez prokuratora – w
postępowaniu przygotowawczym – na cofnięcie wniosku o ściganie, nie
rodzi obowiązku ponownego rozstrzygania tej kwestii przez sąd po wpłynięciu aktu oskarżenia.
Przewodniczący: sędzia SN E. Gaberle.
Sędziowie SN: P. Kalinowski (sprawozdawca), M. Sokołowski.
Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Drozdowska.
Sąd Najwyższy w sprawie Jacka J., skazanego z art. 158 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 lipca 2004 r. kasacji,
wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z
dnia 22 października 2003 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w B.
z dnia 14 kwietnia 2003 r.,
o d d a l i ł kasację (...)
Z uzasadnienia:
Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2003 r. uznał Jacka
J. za winnego tego, że:
I. w dniu 15 sierpnia 2002 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu z
trzema nieustalonymi mężczyznami brał udział w pobiciu Sławomira C.,
który w wyniku pobicia go drewnianymi kijami doznał obrażeń w postaci
złamania obu kości łokciowych, stłuczenia prawego barku, krwiaków i
obrzęku okolicy głowy, obu przedramion, grzbietu, pośladków i kończyn
dolnych, a obrażenia te spowodowały naruszenie czynności tych narządów
ciała na okres powyżej 7 dni, tj. dokonania przestępstwa z art. 158 § 1 k.k.,
i za to na podstawie powołanego przepisu skazał go na karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności,
II. W dniu 15 sierpnia 2002 r. w B. działając wspólnie i w porozumieniu z
Ireneuszem N. i nieustalonym mężczyzną w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował wymusić od Sławomira C. zapłatę kwoty 5000 zł, przy
czym używał przemocy wobec Sławomira C., groził pobiciem, a następnie
Ireneusz N. i nieustalony mężczyzna udali się ze Sławomirem C. do jego
miejsca zamieszkania po kwotę 1 400 zł, przy czym Sławomir C. był przytrzymywany, gdzie Sławomirowi C. udało się zbiec, tj. dokonania przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. i za to na podstawie powołanego
przepisu wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności,
III. w dniu 11 października 2002 r. w B. groził Sławomirowi C. pozbawieniem życia, która to groźba wzbudziła w pokrzywdzonym uzasadnione
przypuszczenie, że będzie spełniona, tj. dokonania przestępstwa z art. 190
§ 1 k.k., i za to na podstawie powołanego przepisu wymierzył mu karę roku
pozbawienia wolności.
Jako karę łączną sąd pierwszej instancji orzekł karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 4 lat i oddało
oskarżonego pod dozór kuratora, zaś w oparciu o przepis art. 33 § 2 k.k.
wymierzył grzywnę 30 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej
stawki na kwotę 10 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez obrońcę oskarżonego, który zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji błąd w ustaleniach
faktycznych, będący następstwem naruszenia przepisów art. 4 k.p.k., art. 5
§ 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k., a także przez prokuratora, który zakwestionował
ustalenia faktyczne prowadzące do przyjęcia, iż pierwszy z przypisanych
oskarżonemu czynów stanowił pobicie a nie rozbój oraz ocenę, iż w przypadku oskarżonego zachodzi pozytywna prognoza społeczna pozwalająca
na zastosowanie instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 22
października 2003 r. zmienił orzeczenie Sądu pierwszej instancji w ten
sposób, że uchylił orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary
pozbawienia wolności, oddaniu pod dozór kuratora i wymierzeniu grzywny.
Od tego ostatniego wyroku wniósł kasację obrońca skazanego (...).
W odpowiedzi na tę kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w B
wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Całkowicie niezasadne są twierdzenia mające uzasadnić zarzut obrazy art. 12 § 3 k.p.k. w zw. z art. 16 § 2 k.p.k. Wcale bowiem nie jest tak,
aby „Sąd Rejonowy powinien był (…), dysponując aktami postępowania
przygotowawczego zwrócić uwagę na pomyłkę, która, zauważona, diametralnie zmieniłaby sytuację procesową Jacka J.”, a rozważona doprowadziłaby do tego, że „Sąd Odwoławczy uchylając sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji umożliwiłby naprawienie tego błędu”. Takie przekonanie pozostaje w oderwaniu zarówno od dyspozycji art.
12 § 3 k.p.k., jak i od realiów sprawy. Powołany przepis rzeczywiście dopuszcza możliwość cofnięcia wniosku o ściganie i to zarówno w stadium
postępowania przygotowawczego, jak i przed sądem. Jednocześnie, w art.
143 § 1 pkt 1 k.p.k. przewidziano obowiązkową formę takiej inicjatywy osoby uprawnionej do cofnięcia wniosku, wprowadzając wymóg sporządzenia
protokołu. W świetle treści art. 12 § 3 k.p.k. jest też oczywiste, że wystąpienie z inicjatywą cofnięcia wniosku o ściganie ma w obu stadiach procesu
charakter autonomiczny. Oznacza to, że brak uwzględnienia takiej inicjaty-
wy w postępowaniu przygotowawczym nie rodzi obowiązku rozstrzygania z
urzędu tej kwestii przez sąd po wpłynięciu aktu oskarżenia. Negatywna decyzja prokuratora, który nie wyraził zgody na cofnięcie wniosku o ściganie
nie jest zaskarżalna, a możliwość jej zwalczania jest immanentnie związana z ponownym wystąpieniem osoby uprawnionej do organu, który jest gospodarzem następnego etapu postępowania, tj. do sądu. W tym miejscu
trzeba też podkreślić, że na gruncie tej sprawy nie może być mowy ani o
„pomyłce”, ani tym bardziej o „błędnym pouczeniu ze strony policjanta” co
do możliwości cofnięcia wniosku o ściganie. Określenia tego rodzaju pozostają w całkowitym oderwaniu od treści pouczenia udzielonego pokrzywdzonemu (...), w którym odrębny fragment jest poświęcony właśnie kwestii
cofnięcia wniosku o ściganie (pkt 7). Dobitnym świadectwem tego, że Sławomir C. miał świadomość istnienia takiego uprawnienia, jest jego wniosek
złożony (choć po terminie) w toku rozprawy przed sądem pierwszej instancji. W tych warunkach brak było jakichkolwiek przesłanek do zarzucania
obrazy art. 16 § 2 k.p.k. , skoro fakt udzielenia pełnego i prawidłowego pouczenia jest udokumentowany odpowiednimi materiałami zawartymi w aktach sprawy.
Nie można też tracić z pola widzenia i tego, że przesłuchiwany na
rozprawie pokrzywdzony, wyraźnie wiązał chęć „wycofania sprawy” z faktem odnalezienia pieniędzy, które miał utracić w wyniku napadu, co oczywiście nie było możliwe z uwagi na publiczno-skargowy charakter dwóch
pierwszych czynów zarzuconych oskarżonemu Jackowi J. Trzeba też jasno
powiedzieć, że niezależnie od tego, jaka była rzeczywista intencja pokrzywdzonego (odmienne od autora kasacji przekonanie w tej materii można bowiem ukształtować również w oparciu o dowód w postaci zeznań
świadka Jacka O.), w niniejszej sprawie ani w toku postępowania przygotowawczego ani w terminie zakreślonym w art. 12 § 3 k.p.k., inicjatywa
zmierzająca do cofnięcia wniosku o ściganie oskarżonego Jacka J. za czyn
z art. 190 k.k. – nie przyjęła kształtu oświadczenia woli, mającego formę
wymaganą przez art. 143 § 1 pkt 1 k.p.k. Nie było zatem podstaw do tego,
aby nadzorujący to postępowanie prokurator zajmował wobec niej stanowisko przewidziane w tym przepisie. Tym bardziej brak było przedmiotu rozstrzygania przez sąd pierwszej instancji, do którego pokrzywdzony zwrócił
się dopiero na kolejnym terminie rozprawy w toku przewodu sądowego.
Na koniec zauważyć trzeba, że w świetle art. 12 § 3 k.p.k., nie ma
wystarczających podstaw do formułowania tak kategorycznych przekonań
co do zależności między procesowym ustosunkowaniem się do wystąpienia osoby uprawnionej do cofnięcia wniosku o ściganie, a sytuacją oskarżonego, jak to zaprezentowano w kasacji. Przypomnieć trzeba bowiem, że
cofnięcie wniosku o ściganie jest możliwe wyłącznie za zgodą prokuratora
w postępowaniu przygotowawczym albo za zgodą sądu – w postępowaniu
sądowym. Zatem, nawet prawidłowo złożone oświadczenie woli osoby
uprawnionej do cofnięcia wniosku o ściganie wcale nie powoduje w sposób
automatyczny żadnej diametralnej zmiany sytuacji procesowej oskarżonego i może zostać skutecznie unicestwione w wyniku braku wyrażenia zgody
ze strony prokuratora albo sądu pierwszej instancji – na to cofnięcie.(...)