Supreme Court excludes judge from ruling on his own disqualification due to flawed appointment procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge Paweł Kołodziejski from ruling on the disqualification of Judge Anna Dziergawki. The court found that Kołodziejski's appointment to the Supreme Court occurred in a procedure tainted by constitutional defects, raising valid doubts about his impartiality. Consequently, the court applied the principle of *nemo iudex in causa sua* to prevent a conflict of interest and ensure judicial integrity.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 4 k.p.k.: A judge must be excluded from ruling on a request for their own disqualification if their appointment to the bench was made through a procedurally flawed process that compromises their impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 313/25 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie D. C. i in. skazanych z art. 158 § 3 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2025 r., wniosku obrońcy skazanych M. N. i H. K. o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w rozpoznaniu sprawy sygn. akt III KK 313/25, na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy sygn. akt III KK 313/25.
UZASADNIENIE
W dniu 23 maja 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęły kasacje obrońców skazanych D. C., S. G., R. K., H. K., M. N. i C. W. oraz A. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 136/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt II K 42/18, którym oskarżeni zostali skazani za udział w bójce, tj. za czyn z art. 158 § 3 k.k.Sprawa ta została zarejestrowana pod sygnaturą III KK 313/25 i zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 27 maja 2025 r., przydzielona do referatu SSN Anny Dziergawki.
W dniu 18 czerwca 2025 r. obrońca M. N. i H. K. wniosła o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w rozpoznaniu sprawy z uwagi na wadliwość jej powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego i wynikające z tego ryzyko nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym. Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej do rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy wyznaczony został SSN Paweł Kołodziejski. W dniu 11 sierpnia 2025 r. obrońca M. N. i H. K. wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania złożonego przez nią wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w rozpoznaniu sprawy sygn. akt III KK 313/25, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego sędziego przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku, wynikające z faktu powołania go na urząd sędziego Sądu Najwyższego w tożsamej, wadliwej procedurze.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego jest formalnie dopuszczalny. Pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się bowiem zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22).Tak skonstruowany wniosek w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Opiera się bowiem na okolicznościach kwestionujących bezstronność wyznaczonego do rozpoznania sprawy sędziego Sądu Najwyższego, a związanych z jego powołaniem na urząd sędziego Sądu Najwyższego w dotkniętej wadą prawną procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej, na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, które w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego skutkuje każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. Uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. ibidem). Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu od rozpoznania sprawy, jeśli istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności przy jej rozpoznawaniu. Z tego względu wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenia sędziego SN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania spraw z uwagi na brak przymiotu niezawisłości i bezstronności (por. m.in. postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., III KK 27/24 czy postanowienie SN z dnia 22 listopada 2022 r., V KK 485/21).
Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni ten pogląd aprobuje. Warto nadmienić, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy rozpoznawanie przez SSN Pawła Kołodziejskiego wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie, w związku z podniesionymi przez stronę zarzutami, które w równym stopniu odnoszą się do samego sędziego referenta, prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. Rozpoznania tego wniosku przez wyznaczonego do tego SSN Pawła Kołodziejskiego mogłoby wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności sądu i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), czemu należy zapobiec.W tym stanie rzeczy, mając nadto na uwadze, że wielokrotnie już w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22), należało uwzględnić wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od udziału w niniejszej sprawie. [JJ.][r.g.]