Supreme Court quashes fine for mask violation due to invalid regulatory delegation and lack of public order basis.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's fine against R.M. for failing to wear a mask in public. The Court found the Regional Court erred by convicting the defendant under Article 54 of the Penal Code, which requires a valid regulatory basis for public order violations. Since the relevant government regulation exceeded its statutory delegation limits and targeted health rather than public order, it could not serve as the legal foundation for the criminal penalty, resulting in the defendant's acquittal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 54 k.w.; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2020 r.: The blanket provision of Article 54 of the Penal Code penalizing breaches of public order regulations cannot be applied to violations of regulations issued beyond the scope of statutory delegation or lacking a public order purpose.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 307/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)SSN Piotr MirekSSN Paweł Wiliński (sprawozdawca)Protokolant Elżbieta Wawer w sprawie R.M. ukaranego z art. 54 k.w. w zw. z § 18 pkt 2a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U.2020, poz. 673) po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 września 2021 r. kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt II W (…) w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
1) uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia R.M. od popełnienia przypisanego mu czynu, 2) kosztami postępowania w sprawie o wykroczenie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIER.M. został obwiniony o to, że w dniu 23 kwietnia 2020 r. o godz. 17.10 na ul. H. w G. naruszył obowiązek zakrywania, przy pomocy odzieży lub jej części, maski albo maseczki, ust i nosa przebywając w miejscach ogólnodostępnych, na drogach i placach, tj. o wykroczenie z art. 54 k.w. w zw. z § 18 pkt 2a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.Wyrokiem nakazowym z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt II W (…), Sąd Rejonowy w G. uznał R.M. za winnego popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, za co wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 zł, obciążył go zryczałtowanymi wydatkami postępowania oraz zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa opłatę sądową.Wobec niezaskarżenia wyroku nakazowego przez żadną ze stron, uprawomocnił się on z dniem 25 lipca 2020 r.Kasację od wyroku Sądu I instancji wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich.
Zaskarżył powyższe orzeczenie w całości na korzyść ukaranego, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa materialnego – art. 54 k.w. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy czyn przypisany R.M. nie wyczerpywał znamion tego wykroczenia.Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w G. i uniewinnienie R.M. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna w stopniu oczywistym, co przesądziło o skierowaniu sprawy, w celu jej rozpoznania, na posiedzenie wyznaczone w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Przed przystąpieniem do omówienia kluczowych w sprawie zagadnień, determinujących uznanie kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich za oczywiście zasadną zauważyć należy, co zresztą trafnie wyeksponował skarżący, że Sąd Rejonowy w G. przypisując obwinionemu R.M. popełnienie wykroczenia polegającego na naruszeniu obowiązku zakrywania, przy pomocy odzieży lub jej części, maski albo maseczki, ust i nosa podczas przebywania w miejscach ogólnodostępnych, na drogach i placach błędnie wskazał przepis rozporządzenia wykonawczego, którego naruszenie miało stanowić wypełnienie normy blankietowej z art. 54 k.w.
Sąd I instancji nieprawidłowo bowiem przyjął, że R.M. swoim postępowaniem uchybił obowiązkowi uregulowanemu w § 18 pkt 2a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.04.2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U.2020, poz. 673). Tymczasem wskazane rozporządzenie było aktem jednorazowym, zmieniającym rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.
U. poz. 658), doprecyzowującym jedynie ustanowiony w § 18 tego ostatniego rozporządzenia obowiązek zakrywania, przy pomocy części odzieży, maski albo maseczki, ust i nosa podczas przebywania poza adresem miejsca zamieszkania lub stałego pobytu (Dz.U. 2020, poz. 658), a więc nie zawierało normy stanowiącej taki nakaz. Nadto, w dacie popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu wykroczenia przepisy ww. rozporządzeń już nie obowiązywały, a obowiązek zakrywania, przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki albo kasku ochronnego, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym na drogach i placach, wynikał w tej dacie z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020 r. w sprawie określenia ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.
U. poz. 697).Przechodząc do argumentacji przedstawionej w kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich nie sposób odmówić jej słuszności. Trafnie podniósł skarżący, że Sąd I instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego – tj. art. 54 k.w., polegającego na oczywiście błędnym uznaniu, iż odmowa zastosowania się do obowiązku zakrycia ust i nosa w miejscu publicznym stanowiła wykroczenia z art. 54 k.w.Nakaz ten został ustanowiony na podstawie upoważnienia zawartego w art 46b pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Tymczasem, co trafnie podniósł autor kasacji, w granicach tego upoważnienia Rada Ministrów mogła określić w drodze rozporządzenia wyłącznie obowiązek stosowania środków profilaktycznych przez osoby chore lub podejrzane o zachorowanie. Oczywiste jest zatem, że w zakresie w jakim cytowane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów ustanowiło powszechny, obowiązujący erga omnes obowiązek zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej, a zatem obowiązujący także osoby inne niż chore czy podejrzane o zachorowanie, zostało wydane z przekroczeniem granic delegacji ustawowej.
Tymczasem, co oczywiste, odpowiedzialności karnej za wykroczenie z art. 54 k.w., skutkującej możliwością wymierzenia kary grzywny do 500 zł. albo kary nagany podlega ten, kto wykracza przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych. Przepis ten ma charakter przepisu blankietowego zupełnego. Sam w sobie nie zawiera znamion czynu zabronionego, penalizuje natomiast zachowania „wykraczające” przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych.
Aby zatem możliwe było przypisanie odpowiedzialności karnej na podstawie ww. przepisu obwiniony musi dopuścić się naruszenia przepisów porządkowych o zachowaniu się w miejscach publicznych, które to przepisy muszą zostać wydane na podstawie konkretnego, ważnego, zgodnego z prawem upoważnienia ustawowego i w granicach tego upoważnienia. Skoro zatem, jak wskazano wyżej, przepisy rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, zostały wydane mimo braku stosownej delegacji ustawowej, to nie mogły stanowić podstawy przypisania obwinionemu wykroczenia z art. 54 k.w.Nadto, rację ma Rzecznika Praw Obywatelskich stwierdzając, że przedmiotowy obowiązek zakrywania ust i nosa nie może zostać uznany za „przepis porządkowy o zachowaniu się w miejscach publicznych”.
Bezspornym bowiem pozostaje fakt, że celem ustanowienia tego zakazu była ochrona zdrowia i zwalczanie epidemii, a nie zapewnienie porządku i spokoju publicznego. Również zatem i z tej przyczyny ww. przepis nie mógł stanowić wypełnienia normy blankietowej z art. 54 k.w. i stanowić podstawy ukarania obwinionego.W konsekwencji, w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do przypisania obwinionemu R.M. odpowiedzialności karnej za wykroczenie z art. 54 k.w. To zaś spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w G. oraz uniewinnienia R.M. od popełnienia wykroczenia z art. 54 k.w.
Konsekwencją tego rozstrzygnięcia jest decyzja o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami postępowania w sprawie.Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji wyroku.as