Supreme Court quashes fine for mask violation due to retroactive repeal of epidemic regulations under non-retroactivity principle.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's conviction and fined the defendant for failing to wear a mask during the pandemic. The defendant argued that the specific regulations mandating mask-wearing were repealed before the trial date, rendering the offense non-existent at that time. The court agreed, applying the principle of non-retroactivity to hold that the defendant could not be punished for an act that was no longer illegal when the judgment was rendered.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 2 § 1 k.w.; Art. 116 § 1a k.w.; The principle of non-retroactivity applies to blanket provisions where the specific regulatory act defining the offense was repealed before the judgment, thereby depenalizing the conduct.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 297/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie P. S. ukaranego za czyn z art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 25 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 grudnia 2023 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. oraz art. 15 § 2 i 4 k.p.w. kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 24 listopada 2021 r. sygn. akt IV Ka 1578/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Centrum-Szczecin w Szczecinie z 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV W 21/21, uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego Centrum-Szczecin w Szczecinie i uniewinnia obwinionego P. S. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia, a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. (B.B.)
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie wyrokiem nakazowym z 22 stycznia 2021 r. sygn. akt IV W 21 /21, uznał P. S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu we wniosku o ukaranie, mianowicie tego, że w dniu xx grudnia xxxx r. około godziny xxx w S. przy ul. [YYY] nie przestrzegał nakazu zakrywania ust i nosa znajdując się w miejscu ogólnodostępnym, tj. o wykroczenie z art. 116 § 1 a k.w. w zw. z § 25 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, i za to - na podstawie art. 116 § 1a k.w. w zw. z art. 24 § 1 i 3 k.w.
– wymierzył mu karę nagany. Ponadto orzeczenie zawierało rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów. Sprzeciwem od wyroku nakazowego obwiniony zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie w całości.Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie wyrokiem zaocznym z 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV W 21 /21, uznał obwinionego P. S. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu we wniosku o ukaranie, tj. wykroczenia z art. 116 § 1 a k.w. i za to na podstawie art. 116 § 1a k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 150 zł. Orzeczono również o kosztach postępowania.Apelacją z 18 lipca 2021 r. obwiniony zaskarżył powyższy wyrok w całości.
W uzasadnieniu apelacji wskazał na niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę jego odpowiedzialności oraz konieczność zastosowania art. 2 § 1 k.w. w związku ze zmianą przepisów po popełnieniu przypisanego mu czynu, jak i po wyrokowaniu przez Sąd I instancji.Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 24 listopada 2021 r. sygn. akt IV Ka 1578/21, wydanym na skutek złożenia apelacji przez obwinionego, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (punkt I). Orzeczenie zawierało również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów (pkt II).
W sprawie nie sporządzono uzasadnienia.W dniu 6 czerwca 2023 r. (data prezentaty) do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie. Skarżący wskazał, że przedmiotowe orzeczenie zaskarża w całości, na korzyść ukaranego, zarzucając: „rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 § 1 k.w., poprzez ukaranie obwinionego za wykroczenie polegające na tym, że w dniu xx grudnia xxxx r., wbrew prawnemu obowiązkowi, w miejscu ogólnodostępnym, w związku z wystąpieniem epidemii nie zakrywał maseczką ust i nosa, tj. za czyn podlegający penalizacji w czasie jego popełnienia, na podstawie art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 25 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2132), choć zachowanie to nie było już penalizowane w dacie orzekania przez Sąd II instancji”.
Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej uwzględnienia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. oraz art. 15 § 2 i 4 k.p.w. Trafne jest spostrzeżenie skarżącego, że w dacie orzekania przez sąd okręgowy w dniu 24 listopada 2021 r., nie obowiązywało już wspomniane rozporządzenie z dnia 1 grudnia 2020 r., ani żaden inny akt prawny ustanawiający nakaz zakrywania, przy pomocy maseczki, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, jakimi są drogi i place.
Zgodnie z kolejnymi rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii: z dnia 1 grudnia 2020 r., ustanawiające nakaz obowiązujący do dnia 27 grudnia 2020 r. (Dz. U. 2020 poz. 2132); z dnia 21 grudnia 2020 r., ustanawiające nakaz do dnia 28 lutego 2021 r. (Dz. U. 2020 poz. 2316 ze zm.); z dnia 26 lutego 2021 r., ustanawiające nakaz do dnia 28 marca 2021 r. (tekst jednolity Dz. U. 2021 poz. 447 ze zm.); z dnia 19 marca 2021 r., ustanawiające nakaz do dnia 7 maja 2021 r. (Dz.
U. 2021 poz. 512 ze zm.) – nakaz ten obowiązywał do dnia 7 maja 2021 r. (§ 25 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. rozporządzenia). Następnie został uchylony rozporządzeniem z dnia 6 maja 2021 r. (Dz.U. 2021 r. poz. 861.) i od dnia 8 maja 2021 r. obowiązek zakrywania ust i nosa nie dotyczył już przestrzeni publicznej, jaką są drogi i place, teren cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów czy parkingów leśnych. Ograniczenia dotyczące obowiązku zakrywania ust i nosa sukcesywnie były redukowane i ustawodawca nie wprowadził ich ponownie w omawianej formie.
W konsekwencji w dacie wyrokowania przez Sąd II instancji, tj. w dniu 24 listopada 2021 r., nie obowiązywało już wspomniane rozporządzenie z dnia 1 grudnia 2020 r. ani żaden inny akt prawny ustanawiający nakaz zakrywania, przy pomocy maseczki, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, jakimi są drogi i place. Jak słusznie uznano w judykaturze, zastosowany w niniejszej sprawie przepis art. 116 § 1a k.w. ma charakter blankietowy, gdyż o bycie wykroczenia rozstrzyga treść odnośnego rozporządzenia, obowiązującego w czasie dokonania czynu prawnie zakazanego.
Stąd też zmiana uregulowań epizodycznych, które wypełniały ten blankiet winna być rozpatrywana przez pryzmat instytucji zawartej w art. 2 § 1 k.w. Do tej problematyki szeroko odniósł się Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 marca 2022 r. (I KZP 12/21, OSNK 2022, Nr 4, poz. 12.), stwierdzając, że norma intertemporalna określona w art. 2 § 1 k.w. (podobnie jak w art. 4 § 1 k.k. i art. 2 § 2 k.k.s.) znajduje zastosowanie do uregulowań epizodycznych zawartych w ustawie albo aktach wykonawczych, które uszczegóławiają przepisy ustawowe albo stanowią ich wypełnienie (przepisy blankietowe), jeżeli w ustawie nie przewidziano stosownych uregulowań przewidujących odmienne reguły rozstrzygające o kolizji ustaw w czasie.
Podzielając ten pogląd, należy stwierdzić, że skoro doszło do zmiany przepisów rozporządzenia, które wypełniały przepis blankietowy art. 116 § 1a k.w., to doszło do „zmiany ustawy” w rozumieniu art. 2 § 1 k.w. W badanej sprawie zmiana ta – w sytuacji braku szczególnych unormowań kolizyjnych – prowadziła do całkowitej depenalizacji czynu, skoro w chwili orzekania przez sąd okręgowy nie obowiązywał już przepis nakazujący zakrywanie (przy pomocy maseczki) ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym na drogach i placach, na terenie cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów, parkingów leśnych – choć obowiązywał on w chwili popełnienia przez ukaranego przypisanego mu wykroczenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało uchylić zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok sądu I instancji i uniewinnić P.S. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia jest decyzja o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami postępowania w sprawie. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.[J.J.] [ał]