Criminal appeal dismissed; court found continuous crime charge invalid due to lack of identical intent across distinct locations.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's decision regarding a continuous crime charge for operating gambling machines. The prosecution argued the defendants acted with a single continuous intent, but the court found they operated in different cities with different machines, indicating new intents for each act. Consequently, the continuous crime institution was not met, violating procedural rules and necessitating a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 § 2 k.k.s.; Art. 433 § 2 k.p.k.; Art. 437 § 2 k.p.k.; A continuous crime requires identical intent across all acts; if new intents arise for each distinct act, the continuous crime institution is not fulfilled.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 217/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący)SSN Jerzy GrubbaSSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) w sprawie M. D. W. i T. S. Ł., oskarżonych o czyny z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt. 3 k.k.s. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k w dniu 13 lutego 2020 r., kasacji wniesionej na niekorzyść oskarżonych przez Ministra Sprawiedliwości- Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 11 kwietnia 2018r., sygn. akt VIII Kz (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 11 grudnia 2017r., sygn. akt XV K (…), postanowił uchylić zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w B. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w B. i sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
M. D. W. został oskarżony o to, że „działając w warunkach ciągu przestępstw określonych w art. 37 § 1 pkt 3 kks, w taki sposób, że pełniąc funkcję prezesa zarządu firm: «T.» sp. z o.o. z siedzibą w W., P. oraz «H.» sp. z o.o., z siedzibą w W., ul. C., na podstawie zawieranych umów dzierżawy powierzchni lokali, bez wymaganego prawem zezwolenia/koncesji, urządzał gry na automatach o charakterze losowym w celach komercyjnych, wbrew przepisom Ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz.U.2009. 201.1540 z dnia 30.11.2009 r. ze zm.), to jest:1.w okresie od dnia 01.08.2014 r. do dnia 08.10.2014 r., w lokalu «P.» przy ul.
W. w B., urządzał gry na automacie A. nr (…);2.w okresie od dnia 13.08.2014 r. do dnia 08.10.2014 r. w lokalu «P.» przy ul. S. w B., urządzał gry na automacie A. nr (…),3.w okresie od dnia 01.07.2014 r. do dnia 08.10.2014 r. w sklepie spożywczym «C.» przy ul. S. w B., urządzał gry na automacie A. nr (…),4.w okresie od dnia 22.08.2014 r. do dnia 09.10.2014 r. w lokalu «L.» przy ul. L. w S., urządzał gry na automatach: A. nr (…) oraz A. nr (…),5.w okresie od dnia 01.08.2014 r. do dnia 09.10.2014 r. w lokalu «H.» przy ul.
Z. w T., urządzał gry na automatach: A. nr (…) oraz EE. nr (…),6.w okresie od dnia 01.10.2014 r. do dnia 09.10.2014 r. w lokalu «P.» przy ul. M. w B., urządzał gry na automacie A. nr (…),7.w okresie od dnia 01.10.2014 r. do dnia 14.10.2014 r. w lokalu wyodrębnionym z budynku stacji paliw «S.» przy ul. L. w S. , urządzał gry na automatach: A. nr (…) oraz A. nr (…),8.w okresie od dnia 10.09.2014 r. do dnia 14.10.2014 r. w lokalu «B.» przy ul. A. w S., urządzał gry na automacie A. nr (…),9.w okresie od dnia 01.08.2014 r. do dnia 14.10.2014 r. w lokalu «K.» przy ul.
W. w S., urządzał gry na automatach: A. nr (…), A. nr (…) oraz E. nr (…),10.w okresie od dnia 15.10.2014 r. do dnia 16.10.2014 r. w lokalu «K.» przy ul. W. w S., urządzał gry na automacie A. nr (…)”,tj. o czyn z art. 107 § 1 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 3 kks.T. S. Ł. został oskarżony o to, że „działając w warunkach ciągu przestępstw określonych w art. 37 § 1 pkt 3 kks, w taki sposób, że będąc upoważnionym przez prezesa zarządu M. W. do reprezentowania oraz faktycznego wykonywania czynności związanych ze sprawami gospodarczymi i finansowymi na rzecz sp. z o.o.
«H.» z siedzibą w W., ul. C. oraz sp. z o.o. «T. » z siedzibą w W. ul. P., na podstawie zawieranych umów dzierżawy powierzchni lokali, bez wymaganego prawem zezwolenia/koncesji, urządzał gry na automatach o charakterze losowym w celach komercyjnych, wbrew przepisom Ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz.U.2009.201.1540 z dnia 30.11.2009 r. ze zm.), to jest:11.w okresie od dnia 01.07.2014 r. do dnia 08.10.2014 r. w sklepie spożywczym «C.» przy ul. S. w B. urządzał gry na automacie A. nr (…),12.w okresie od dnia 22.08.2014 r. do dnia 09.10.2014 r. w lokalu „Las Vegas» przy ul.
L. w S. urządzał gry na automacie A. nr (…), 13.w okresie od dnia 01.08.2014 r. do dnia 09.10.2014 r. w lokalu «H.» przy ul. Z. w T., urządzał gry na automatach: A. nr (…) oraz E. nr (…),14.w okresie od dnia 01.10.2014 r. do dnia 09.10.2014 r. w lokalu «P.» przy ul. M. w B., urządzał gry na automacie A. nr (…),15.w okresie od dnia 01.10.2014 r. do dnia 14.10.2014 r. w lokalu wyodrębnionym z budynku stacji paliw «S.» przy ul. L. w S., urządzał gry na automatach: A. nr (…) oraz A. nr (…),16.w okresie od dnia 10.09.2014 r. do dnia 14.10.2014 r. w lokalu «B.» przy ul.
A. w S., urządzał gry na automacie A. nr (…),17.w okresie od dnia 01.08.2014 r. do dnia 14.10.2014 r. w lokalu «K. » przy ul. W. w S. urządzał gry na automatach: A. nr (…), A. nr (…) oraz E. nr (…),18.w okresie od dnia 15.10.2014 r. do dnia 16.10.2014 r. w lokalu « K.» przy ul. W. w S. urządzał gry na automacie A. nr (…),”tj. o czyn z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s.Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt XV K (…), Sąd Rejonowy w B. na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. umorzył postępowanie karne przeciwko M.
D. W. i T. S. Ł.. Podstawą tej decyzji było prawomocne skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie II K (…), M. D. W. za „identyczne czyny popełnione w okresie od 19 sierpnia 2013 r. do 4 listopada 2015 r.”, natomiast T. S. Ł. za czyny popełnione w okresie od 19 sierpnia 2013 r. do 22 stycznia 2015 r. Zachowania im przypisane polegały na urządzaniu gier na automatach wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych, które zakwalifikowano z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. To uzasadniało, w ocenie Sądu Rejonowego, istnienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, a zatem wykluczało dalsze prowadzenie sprawy i nakazywało postępowanie karne umorzyć.Powyższe postanowienie zaskarżył w całości na niekorzyść oskarżonych prokurator i Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego w B..
Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII Kz (…) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.Powyższe postanowienie zostało zaskarżone kasacją wniesioną na niekorzyść oskarżonych przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, który zarzucił mu „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku [powinno być – „postanowienia” – dopisek SN] naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 98 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., polegające na nieprzeprowadzeniu prawidłowej kontroli odwoławczej i nienależytym rozważeniu i ustosunkowaniu się w uzasadnieniu orzeczenia do zarzutu podniesionego w zażaleniu oskarżyciela, w następstwie czego doszło do utrzymania w mocy wadliwego postanowienia Sądu I instancji - zapadłego z rażącą obrazą art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 6 § 2 k.k.s., polegającą na błędnym uznaniu, że uprzednie prawomocne skazanie M.
W. i T. Ł. wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 roku. sygn. II K (…). za czyny z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. tj. popełnione w warunkach przestępstwa ciągłego, stanowi o zaistnieniu ujemnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej - i w konsekwencji niezasadnego umorzenia wobec ww. oskarżonych postępowania o czyny z art. 107 § 1 k.k.s.”Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego okazała się zasadna. Wobec tego możliwe było jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Bezspornym jest, że przed wydaniem postanowienia będącego przedmiotem niniejszego postępowania wobec M. D. W. i T. S. Ł. toczyło się szereg postępowań karnych, m.in. postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…). Gry hazardowe, których dotyczy zaskarżone kasacją postanowienie, według ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji, miały być urządzane przez Macieja D.
W. jako prezesa zarządu „H.” Sp. z o. o. z siedzibą w W. oraz „T.” Sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od dnia 1 sierpnia 2014 r. do dnia 16 października 2014 r. B., S., T. czy B. w punktach gier, lokalach gastronomicznych, sklepie. Natomiast T. S. Ł. będąc upoważnionym przez M. D. W. do reprezentowania oraz faktycznego wykonywania czynności ze sprawami gospodarczymi i finansowymi na rzecz „H.” oraz „T.” miał urządzać gry na automatach w tożsamym okresie i miejscach. Podstawą stanowiska Sądu I, jak i II instancji dotyczącego występowania w przedmiotowej sprawie powagi rzeczy osądzonej było ustalenie, że MM.
D. W. i T. S. Ł. zostali przed wydaniem zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia, skazani prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), którym przypisano im czyny z art. 107 § 1 k.k.s. zw. z art. 6 § 2 k.k.s. W myśl tego wyroku pierwszy z oskarżonych przestępczych zachowań dopuścił się będąc prezesem zarządu „H.” Sp. z o.o. w okresie od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 27 marca 2015 r., prezesem zarządu „T.” Sp. z o.o. od dnia 26 sierpnia 2014 r. do dnia 22 sierpnia 2015 r. oraz prezesem zarządu „H.” Sp. z o.o. w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 10 września 2015 r. i od dnia 1 października 2015 r. do dnia 4 listopada 2015 r. (przedział czasowy od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 4 listopada 2015 r.).
T. S. Ł. przypisanych mu czynów dopuścił się od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 27 marca 2015 r., następnie zaś, jako pełnomocnik „T.” Sp. z o.o. w okresie od dnia 1 października 2014 r. do dnia 22 stycznia 2015 r. (przedział czasowy od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 22 stycznia 2015 r.). Sąd Rejonowy umarzając postępowanie w rozpatrywanej sprawie bezzasadnie uznał, że skoro daty popełnienia czynu będącego przedmiotem postępowania mieszczą się w czasookresie uprzednio przypisanych czynów ciągłych (wskazanych w opisanym powyżej wyroku) i w tych wszystkich przypadkach ci sami oskarżeni czynów tych mieli się dopuścić w ramach wykonywania funkcji prezesa zarządu spółki i pełnomocnika ww. spółek, to wykorzystywali tę samą sposobność wynikającą z prowadzenia określonego typu działalności gospodarczej, polegającej na urządzaniu gier na automatach.
Wobec tego ich zachowanie w niniejszej sprawie stanowi element przestępstw popełnionych czynami ciągłymi wynikającymi z uprzednich prawomocnych skazań. Sąd Rejonowy, jak również Sąd Okręgowy, zwróciły uwagę przede wszystkim na okresy popełnionych czynów i ich zawieranie się. Ponadto Sąd II instancji wskazał co następuje: „fakty, że objęte niniejszym postępowaniem zachowania podsądnych dotyczą zupełnie innych miejsc popełnienia czynów, innych urządzeń oferowanych do gry i innych lokali, nie mogą prowadzić do wniosku o wadliwości zapadłego rozstrzygnięcia.
Wykluczone jest bowiem przypisywanie skazanemu kolejnych takich samych zachowań z okresu opisanego w prawomocnym wyroku skazującym, i to nawet później wykrytych, popełnionych w innym miejscu lub na szkodę innych podmiotów”.Uznając zasadność zarzutu kasacji, Sąd Najwyższy nie podziela poglądu co do tożsamości czynów zarzucanych M. D. W. i T. S. Ł. w niniejszej sprawie, z czynami za które zostali oni uprzednio prawomocnie skazani ww. wyrokiem Sadu Rejonowego w K.. Sąd Najwyższy w tym składzie uznaje za słuszne utrwalone już stanowisko, wyrażone w wyroku z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt V KK 415/18, zgodnie z którym:
„skoro urządzanie gry hazardowej w postaci gry na automatach (art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.) wymaga uzyskania koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.), a koncesja taka udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 u.g.h.), to zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc.
Uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., popełnione w innym miejscu, w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s., co do którego toczy się jeszcze postępowanie karnoskarbowe, nie stanowi w tym późniejszym procesie przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów.” Podobny pogląd zawarł Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z dnia: 15 listopada 2018 r., V KK 268/18, 4 kwietnia 2019 r., IV KK 359/18; 26 czerwca 2019 r., III KK 359/19; 15 października 2019 r., III KK 614/18.Również w doktrynie słusznie przyjmuje się, że nie spełnia kryterium czynu ciągłego ujętego jako zachowanie w wykonaniu tego samego zamiaru wypadek, gdy poszczególne zachowania sprawcy nie zostały objęte tym samym zamiarem, lecz zostały zrealizowane z takim samym, podejmowanym w odniesieniu do każdego zachowania na nowo, zamiarem.
Toteż kryterium ciągłości nie jest spełnione, gdy „sprawca podejmuje poszczególne zachowania z nowym, pojawiającym się przed rozpoczęciem kolejnych zachowań zamiarem. W takiej sytuacji sprawca działa co prawda z takim samym zamiarem, lecz w odniesieniu do każdego zachowania innym, co wyklucza spełnienie warunku tożsamości określonego w art. 6 § 2 k.k.s.” (por. P. Kardas, Komentarz do art. 6 Kodeksu karnego skarbowego, wersja elektroniczna, WKP 2017, stan prawny na dzień 1 kwietnia 2017 r., teza 34).Przenosząc te ogólne rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że opis czynów zarzucanych oskarżonym w przedmiotowej sprawie oraz czynów ciągłych przypisanych im wyrokiem Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt II (…), wskazują na brak ich tożsamości.
Warunkiem do przyjęcia dla oceny zachowania oskarżonych instytucji z art. 6 § 2 k.k.s. musiałoby być ustalenie, że M. D. W. i T. S. Ł. w każdym z tych przywołanych przypadków mieli ten sam zamiar lub działali z wykorzystaniem takiej samej sposobności. Przyjęciu takiego stanowiska sprzeciwiają się ustalone w przedmiotowej sprawie fakty. Podkreślić należy, że M. D. W. i T. S. Ł. w przypadku zachowań objętych aktem oskarżenia w rozpatrywanej sprawie wykreowali nowe warunki do popełnienia czynów zabronionych, bowiem działali w innych miastach (m.in.
B., S., B. ) i urządzali gry na innych automatach do gier. Czyny ciągłe przypisane wyrokiem Sądu Rejonowego w K. zostały popełnione w R. i K. (k. 3151 - 3155). Do urządzania gier hazardowych wykorzystywano za każdym razem inne automaty do gier. Nie można zatem przyjąć by zachowanie oskarżonych stanowiące przedmiot rozpatrywanej sprawy oraz ww. czyny ciągłe przypisane im w uprzednio wydanym prawomocnym wyroku były tożsame, gdyż zostały zrealizowane w ramach tej samej pierwotnej motywacji, towarzyszącej oskarżonym od bliżej nieokreślonych początków ich działalności.
Zamiar oskarżonych można interpretować jako taki sam, podobny, ale nie ten sam.W konsekwencji, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k., poprzez dokonanie przez Sąd odwoławczy niewłaściwej kontroli odwoławczej. Sąd Okręgowy zaakceptował bowiem wadliwy pogląd sądu I instancji o występowaniu w sprawie powagi rzeczy osądzonej. Taki sposób procedowania rażąco naruszył przepisy art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., a obraza ta miała oczywisty wpływ na treść postanowienia.Na skutek nierzetelnej kontroli odwoławczej do orzeczenia Sądu II instancji przeniknęło uchybienie (wadliwa wykładnia art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.), które spowodowało wydanie nieprawidłowego orzeczenia przez Sąd I instancji.
Wobec tego Sąd Najwyższy zdecydował o uchyleniu postanowień Sądów obu instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji przez Sąd Rejonowy w B.. Sąd orzekający w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego postanowienia będzie związany poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd Najwyższy (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.