Supreme Court quashes appeal verdict for failing to notify defendant of trial while in custody.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal court's verdict and remanded the case for retrial due to a procedural violation. The defendant argued that the appeal court failed to notify him of the trial date while he was in custody, violating his right to defense. The court agreed that notification via prison mail was the only valid method, and since it was not used, the defendant could not exercise his rights to present evidence or request presence at the trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 450 § 3 k.p.k.; Art. 117 § 2 k.p.k.; Art. 134 § 2 k.p.k.: A court must notify a defendant in custody of trial proceedings through official prison channels; failure to do so constitutes a grave procedural violation depriving the defendant of the right to defense and requiring the case to be remanded.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 216/14 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Andrzej RyńskiSSN Józef SzewczykProtokolant Teresa Jarosławska w sprawie M.A. skazanego z art. 189 § 2 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 13 sierpnia 2014 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt VII Ka …/12, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt II K …/09 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIEObrońca M.A. zaskarżył kasacją wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 27 września 2012 r., zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 grudnia 2011 r. – przez dokonanie częściowej zmiany kwalifikacji prawnej przypisanych mu dwóch spośród czterech przestępstw i ich ciągów i przyjęcie w miejsce kwalifikacji art. 18 § 1 k.k. przepisu art. 18 § 2 k.k. oraz przez podwyższenie łącznej kary pozbawienia wolności – zarzucając temu wyrokowi „rażące naruszenie prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 450 § 3 k.p.k. w powiązaniu z art. 117 § 2 k.p.k., w zw. z art. 453 § 2 k.p.k. poprzez niepowiadomienie oskarżonego o terminie rozprawy apelacyjnej w dniu 27 września 2012 r., co uniemożliwiło oskarżonemu realizację jego prawa do obrony, w rozumieniu art. 438 pkt 2 k.p.k. a wynikało z przyczyn od niego niezależnych, a mianowicie zatrzymania i zastosowania tymczasowego aresztowania wobec jego osoby od dnia 29 maja 2012r. do dyspozycji Prokuratury Apelacyjnej w [...] w postępowaniu prowadzonym za numerem Ap V Ds. ../13, przez co Sąd odwoławczy poczynił nowe ustalenia wbrew normie art. 454 § 2 k.p.k.”.
Na tak sformułowanej podstawie obrońca złożył wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o uwzględnienie kasacji, z tym że postulował uchylenie jedynie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest zasadna w stopniu przemawiającym za jej uwzględnieniem w trybie określonym przepisem art. 535 § 5 k.p.k., choć nie ulega wątpliwości, że wniosek skargi o uchylenie także wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym pozostaje w całkowitym oderwaniu od uchybienia podniesionego w zarzucie kasacji i w żaden sposób nie został uzasadniony, a tę samą konstatację należy również odnieść do zarzutu kasacji w części, w której podniesiono naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów art. 438 pkt 2 k.p.k. oraz art. 454 § 2 k.p.k.
Żadnych natomiast wątpliwości nie budzi zasadność zarzutu kasacji w zakresie, w jakim podniesiono w nim rażące uchybienie, w toku postępowania odwoławczego, przepisom art. 450 § 3 k.p.k. w powiązaniu z art. 117 § 2 k.p.k. oraz art. 453 § 2 k.p.k. Z akt sprawy wynika, że Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę M.A. na dwóch terminach rozpraw – w dniu 23 sierpnia 2012 r. i w dniu 27 września 2012 r. – o których zawiadomienie dla oskarżonego wysłał pod znany adres jego miejsca zamieszkania. Żadne z tych zawiadomień (dwukrotnie awizowane przez doręczyciela) nie zostało przez oskarżonego odebrane.
W tej sytuacji, kierując się treścią art. 139 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy uznał, że oskarżony każdorazowo został prawidłowo zawiadomiony o rozprawie. Rozpoznał zatem sprawę (przy udziale obrońcy oskarżonego) i w dniu 27 września 2012 r. wydał wyrok. Tymczasem, z dołączonych do kasacji dokumentów w postaci zawiadomienia oraz odpisu aktu oskarżenia, skierowanego do Sądu Okręgowego w [...] przeciwko M. A. wynika, że w okresie rozpoznawania niniejszej sprawy przez Sąd Okręgowy w O., oskarżony nie przebywał pod wskazanym przez siebie adresem miejsca zamieszkania, ponieważ począwszy od dnia 29 maja 2012 r., pozostawał w areszcie, jako tymczasowo aresztowany do dyspozycji Prokuratury Apelacyjnej w [...].
Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że w postępowaniu Sądu odwoławczego, który nie dysponował wiedzą o miejscu pobytu oskarżonego, doszło jednak – w sposób obiektywny – do rażącego naruszenia wskazanego w kasacji przepisu art. 450 § 3 k.p.k. w powiązaniu z regulacją art. 117 § 2 k.p.k. Z treści tych unormowań wynika, że rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy – w razie nieobecności oskarżonego na rozprawie – nie tamuje wyłącznie prawidłowe zawiadomienie go o terminie tejże rozprawy. Doręczenie przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie oskarżonemu przebywającemu w areszcie następuje w myśl unormowania art. 134 § 2 k.p.k. i tylko w tym trybie może wywołać skutek w postaci prawidłowego o niej zawiadomienia oskarżonego.
Skutek ten w niniejszym postępowaniu nie został osiągnięty, przy czym bez znaczenia pozostaje, że oskarżony nie powiadomił Sądu odwoławczego o swym pobycie w areszcie. Ugruntowany bowiem jest pogląd – wyrażany na gruncie przepisu art. 139 § 1 k.p.k., przyjętego za podstawę uznania w niniejszej sprawie zawiadomienia za doręczone – według którego ciążący na oskarżonym obowiązek informowania sądu o zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu nie obejmuje (niedobrowolnego) umieszczenia oskarżonego w areszcie śledczym lub zakładzie karnym (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 stycznia 2004 r., IV KK 434/03, OSNwSK 2004, poz. 130, z dnia 11 października 2005 r., III KK 111/05, OSNwSK 2005, poz. 1820, z dnia 30 sierpnia 2007 r., IV KK 291/07, OSNwSK 2007, poz. 1907, z dnia 21 lipca 2011 r.
III KK 126/11, LEX nr 860608, czy z dnia 24 sierpnia 2011 r., III KK 222/11, LEX nr 955024). Dla porządku już tylko można dodać, że również i przewidziany w art. 133 § 2 k.p.k. tryb doręczenia pisma procesowego nie pozwalał na uznanie zawiadomienia za doręczone, skoro poza sporem należy pozostawić, że odnosi się on do sytuacji, gdy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania jest na tyle niedługo trwająca (np. związana z urlopem, wykonywaniem pracy poza domem), że pozwala mu przesyłkę tę odebrać w okresie jej awizowania dwukrotnie przez okres 7 dni.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie, rzecz jasna, nie miała miejsca.Rację ma też autor kasacji, o ile opisane powyżej uchybienie łączy z naruszeniem prawa do obrony oskarżonego w postępowaniu odwoławczym. Trafnie bowiem w ten sposób wskazuje, że uchybienie polegające na rozpoznaniu sprawy pomimo niepowiadomienia oskarżonego o rozprawie miało nie tylko rażący charakter, ale też mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku. Celnie tu podnosi, że w konsekwencji wadliwości postępowania niemożliwe stało się skorzystanie przez oskarżonego z prawa do złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub wniosków dowodowych, gwarantowanego przepisem art. 453 § 3 k.p.k., a nie można także zapomnieć, na co z kolei trafnie zwraca uwagę prokurator w odpowiedzi na kasację, że oskarżony nie miał też możliwości złożenia wniosku, w myśl unormowania art. 451 k.p.k., o doprowadzenie go na rozprawę z aresztu śledczego.
Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym – z zaleceniem wyeliminowania w ponowionym postępowaniu stwierdzonych tu uchybień. kc