Supreme Court dismisses cassation appeal regarding missing probation period for proximity ban as procedural defect, not material law violation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeals filed by defense counsel against the lower court's judgment convicting five defendants. The defense argued that the absence of a specified duration for the proximity ban constituted a material law violation under Article 43 of the Criminal Code. The court rejected this, ruling that the omission of the ban's duration is a procedural defect rather than a substantive error warranting cassation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 43 § 1 k.k.; Art. 439 § 1 k.p.k.: The omission of the duration for a proximity ban constitutes a procedural defect, not a material law violation, unless it creates an irreconcilable contradiction within the judgment preventing its execution.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 176/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie W.M., A.M., W.M., K.M.i M.M. skazanych z art. 190 § 1 k.k. i in. po rozważeniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 września 2025 r. kwestii dopuszczalności kasacji wniesionych przez obrońcę skazanych od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Ka 1499/24, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 10 czerwca 2024 r., sygn. akt II K 472/22 p o s t a n o w i ł: 1.na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k. pozostawić kasacje bez rozpoznania; 2.kosztami procesu za postępowanie kasacyjne obciążyć skazanych W.M., A.M., W. M., K.M., M.M., w częściach na nich przypadających.
UZASADNIENIE
W niniejszej sprawie zostali oskarżeni: - W.M. o czyny: z art. 288 § 1 k.k., z art. 193 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k., - A. M. o czyny: z art. 288 § 1 k.k., z art. 193 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k., - W.M. o czyny: z art. 288 § 1 k.k., z art. 193 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k., - K.M.o czyny: z art. 193 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k., - M.M. o czyny: z art. 193 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k.. Czyny z art. 190 § 1 k.k. miały zostać popełnione na szkodę B.S. i E.V.. Sąd Rejonowy w Olkuszu wyrokiem z dnia 10 czerwca 2024 r., sygn. akt II K 472/22, oskarżonych W.M., W.M. i M.M. uznał za winnych popełnienia zarzucanych im czynów i wymierzył:- W.M. za czyny z art. 288 § 1 k.k. i z art. 193 k.k. kary ograniczenia wolności, polegające na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, w wysokości odpowiednio 4 miesięcy i 2 miesięcy, a po ich połączeniu karę łączną 5 miesięcy ograniczenia wolności w wymienionej postaci.
Za czyn z art. 190 § 1 k.k. - karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda. Nadto orzekł na rzecz B.S. i E.V. solidarnie kwotę 3000 zł tytułem nawiązki,- W.M. za czyny z art. 288 § 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k. kary ograniczenia wolności, polegające na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, w wysokości odpowiednio 3 miesięcy i 2 miesięcy, a po ich połączeniu karę łączną 4 miesięcy ograniczenia wolności w wymienionej postaci. Za czyn z art. 193 - karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda.
Nadto orzekł nawiązki, w tym na rzecz B.S. i E.V. solidarnie w kwocie 2000 zł,- M.M. za czyny z art. 193 k.k. z art. 190 § 1 k.k. kary grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda, po ich połączeniu karę łączną grzywny w wysokości 80 stawek dziennych po 10 zł każda. Wobec A.M. i K.M. Sąd postępowanie karne warunkowo umorzył, w obu wypadkach na okres 3 lat próby, nadto orzekł nawiązki, w tym na rzecz B.S. i E.V. solidarnie w kwocie 2000 zł – wobec A.M. i w kwocie 1000 zł wobec K.M. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych – B.S. i E.V.
– Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Ka 1499/24, zaskarżony wyrok zmienił m.in. w ten sposób, że uchylił orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania wobec A.M. i K.M., uznał te oskarżone za winne popełnienia zarzuconych im czynów, wymierzył im jednostkowe kary grzywny i orzekł kary łączne grzywny: A.M. w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda, K.M. w wysokości 80 stawek dziennych po 10 zł każda. Zmienił też wyrok Sądu meriti w zakresie orzeczenia o nawiązkach, a w pkt 15 na mocy art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec wszystkich oskarżonych środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych B.S. i E.V. na odległość mniejszą niż 10 metrów.
Kasacje (jednakowej treści) od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniosła ustanowiona przez skazanych obrońca W.M., A.M., W.M., K.M. i M.M.. Zaskarżyła wyrok w części, tj. w zakresie pkt 15, zawierającego orzeczenie o wspomnianym środku karnym, zarzucając orzeczenie tego środka bez określenia czasu jego obowiązywania. Zdaniem skarżącej powoduje to sprzeczność i zarazem niemożność wykonania środka karnego, zatem zachodzi uchybienie wskazane w „art. 439 pkt. 7 k.p.k.” (powinno być: w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.). Podnosząc ten zarzut, autorka kasacji wnosiła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej środka karnego i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na kasacje prokurator Prokuratury Rejonowej w Olkuszu, nie dostrzegając, że na rzecz każdego ze skazanych wniesiono osobną kasację, wniósł „o uwzględnienie kasacji jako oczywiście zasadnej”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Przedmiotowe kasacje, niesłusznie przyjęte w Sądzie Okręgowym w Krakowie, należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalne z mocy ustawy. Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
Ograniczenie to nie dotyczy kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Zaistnienie jednego z tych uchybień wprawdzie podniesiono w kasacjach, jednak w sytuacji, gdy żadnemu z oskarżonych nie wymierzono bezwzględnej kary pozbawienia wolności, wypada to ocenić jako zabieg zmierzający do obejścia wspomnianego ograniczenia. Obrońca podniosła bowiem uchybienie, które bez wątpienia nie stanowi naruszenia prawa wymienionego w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., natomiast jest naruszeniem prawa materialnego – art. 43 § 1 k.k., który nakazuje precyzować okres obowiązywania orzeczonego środka karnego i w odniesieniu do zakazu kontaktowania się z określonymi osobami, o którym jest mowa w art. 39 pkt 2b k.k., stanowi, że sąd orzeka ten zakaz w latach, od roku do lat 15.
Odnotował to, nie wyciągając jednak wniosku co do dopuszczalności kasacji, prokurator, który wskazał, że cyt. „Sąd nie określił zawnioskowanego w apelacji okresu obowiązywania tego zakazu wskazanego na okres 3 lat. Taki stan faktyczny powoduje, że środek karny z mocy swojej nieokreśloności, nabiera charakteru bezterminowego, podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2 b k.k. orzeka (się) w latach od roku do lat 15, co obligowało Sąd do określenia czasookresu obowiązywania środka karnego”.
Nie wynika z tego, że prokurator podzielił pogląd autorki kasacji, iż zaistniałe uchybienie powoduje sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiającą jego wykonanie. Taka sprzeczność by zaistniała, gdyby w wyroku zamieszczono dotyczące tej samej kwestii (w tym wypadku środka karnego polegającego na zakazie zbliżania się do pokrzywdzonych) dwa lub więcej rozstrzygnięcia, pozostające do siebie w takiej relacji, że naraz nie da się ich wykonać (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2019 r., V KK 534/18; postanowienie tego Sądu z dnia 24 października 2024 r., III KK 368/24).
Natomiast gdy orzeczenie zawiera rozstrzygnięcie, które z powodu jego nieprawidłowości nie nadaje się do wykonania (w przedmiotowej sprawie z powodu niewskazania okresu obowiązywania środka karnego), to taka wadliwość wyroku, o ile nie wynika ze sprzeczności w nim zawartej, nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. W uzupełnieniu należy odnotować, że obrońca powołała orzeczenia Sądu Najwyższego, z których żadne nie potwierdza zasadności kasacji. Np. eksponowała (pogrubiając i podkreślając tekst) wyrok z dnia 5 marca 2024 r., II KK 614/23, w którym stwierdzono, iż przeoczenie ustawowego wymogu określenia czasu trwania zakazu określonego w art. 39 pkt 2b k.k. należy uznać za rażące naruszenie prawa karnego materialnego.
Powołała też analogiczny w treści wyrok z dnia 24 sierpnia 2016 r., III KK 271/16, w którym również za rażąco naruszający art. 43 § 1 k.k. uznano wyrok orzekający bezterminowo środek karny w postaci zakazu zbliżania się oskarżonego do pokrzywdzonego. Skoro tak, to budzi zdziwienie, że obrońca, będąca podmiotem fachowym, interpretowała te orzeczenia, potwierdzające rażące naruszenie prawa materialnego (art. 43 § 1 k.k.), jako wspierające tezę o zaistnieniu uchybienia z art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., zwłaszcza że w żadnym z nich Sąd Najwyższy takiego poglądu nie wyraził.
Przy kasacji wnoszonej przez stronę na korzyść, gdy oskarżonego nie skazano na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, opisane w skardze uchybienie musi w sposób rzeczywisty mieścić się w formule uchybień, które określone są w art. 439 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2014 r., IV KK 215/14), zaś przy badaniu tej kwestii w toku kontroli dopuszczalności kasacji konieczne jest stwierdzenie, że treść postawionego zarzutu rzeczywiście odpowiada podniesionemu naruszeniu prawa.
Jeżeli tak nie jest, co ma miejsce w niniejszej sprawie, należy podjąć decyzję o odmowie przyjęcia kasacji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 6 grudnia 2002 r., IV KK 376/02; z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 402/13; z dnia 1 czerwca 2016 r., IV KK 182/16, z dnia 1 marca 2024 r., V KK 17/24 i in.). W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie w grę wchodzi wniesienie kasacji w trybie art. 521 § 1 k.p.k. przez wymieniony w tym przepisie podmiot, do którego powinien wystąpić właściwy sąd, ewentualnie z inspiracji zainteresowanej osoby, która może też bezpośrednio wystąpić do wspomnianego podmiotu o wniesienie kasacji.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w pkt 1 postanowienia, co skutkowało w pkt 2 obciążeniem skazanych kosztami procesu za postępowanie kasacyjne (art. 637 § 1 w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.).[WB][a.ł]