Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 168/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal and excludes judge due to institutional impartiality concerns regarding her appointment process.

Numero d'incarto III KK 168/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The defense lawyer requested the exclusion of Supreme Court Judge Małgorzata Bednarek based on concerns regarding her appointment and institutional impartiality. The court acknowledged that while the specific judge's personal bias was not the primary issue, the appointment process itself raised significant doubts under EU and constitutional standards. Consequently, the court excluded the judge from the case to ensure the proceedings were conducted by an institutionally impartial bench.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 47 Karty Praw Podstawowych UE; Art. 6 ust. 1 EKPC: The court may exclude a judge not only for personal bias but also when the appointment process itself undermines the institutional impartiality and independence of the court, thereby violating constitutional and European Convention standards.

Parole chiave

Generato dall'IA
institutional impartiality judicial independence appointment process European Convention rights Supreme Court exclusion procedural guarantee objective impartiality ritiro della domanda

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
‎o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez przepisy: art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
Art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art.
Art. 6 ust. 1 EKPC
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
art. 41 § 1 k.p.k
‎o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
art. 41 k.p.k
‎o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez przepisy: art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 540 § 3 k.p.k
oraz ewentualnej skardze strony do ETPC, której wysoce prawdopodobne uwzględnienie stwarzałoby podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k., jak też prowadziłoby do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 168/24 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 maja 2024 r.‎wniosku obrońcy lustrowanego E. W. ‎o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III K 168/24.

UZASADNIENIE

Obrońca lustrowanego E. W. wystąpił, z wnioskiem o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego: Małgorzaty Bednarek od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygnaturze akt III KK 168/24. Uzasadniając wniosek obrońca podniósł, że powołanie Małgorzaty Bednarek do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., w odniesieniu do sędziego objętego wnioskiem, aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które charakter niewzruszalny.

Nadto, obrońca wskazał, że po powołaniu do składu Izby Dyscyplinarnej i mimo zabezpieczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-204/21 z dnia 14 lipca 2021 r. zakazującego działalności Izbie Dyscyplinarnej SN Małgorzata Bednarek w dalszym ciągu prowadziła sprawy w tej Izbie i orzekała w sprawach o pociągnięcie innych sędziów do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Powody uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego SN Małgorzaty Bednarek w tej sprawie są oczywiste. Przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.

W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez przepisy: art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Jak to zaznaczono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22, celowe może być posłużenie się przewidzianą przez ustawodawcę instytucją procesową minimalizującą, albo znoszącą takie zagrożenie w sprawie, która dopiero ma zostać rozpoznana przez sąd.

Konsekwentnie, jak w tymże postanowieniu, również m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie tracąc z pola widzenia faktu wydania w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20, należy opowiedzieć się za aktualnością mającą moc zasady prawnej i wiążącą każdy skład Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (zob. także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, i z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21).

W jej pkt 1. stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)”. Należy również, potwierdzając myśl o związaniu sądów krajowych interpretacją EKPC przyjętą przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, przywołać – podobnie jak we wspomnianych judykatach Sądu Najwyższego – wyrok tego Trybunału z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), w którym stwierdzono, że z uwagi na udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.

Celowe będzie nadmienić, że tak postanowienie V KO 37/22, jak i uchwałę I KZP 2/22 Sąd Najwyższy podjął po wydaniu w dniu 10 marcu 2022 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/21, dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 6 ust. 1 EKPC. W pkt 2. wymienionej uchwały zanegowano spełnianie standardu bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., a w uzasadnieniu wskazano, że „jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Wymaga podkreślenia, że autor wniosku wątpliwości co do bezstronności sędziego Małgorzaty Bednarek, powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, sygnalizuje nie w aspekcie personalnym, ale w aspekcie instytucjonalnym, co trudno odrzucić, mając na uwadze wspomniany szeroki aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, powołane wcześniej (i to tylko przykładowo spośród innych) judykaty, jak też argumentację przedstawianą w piśmiennictwie prawniczym [m.in.

J. Giezek, Zarys modelowego ujęcia bezstronności sędziego w aspekcie instytucjonalnym; P. Kardas, Instytucjonalne aspekty bezstronności sędziego. O proceduralnych podstawach i sposobach rozpoznawania wniosków dotyczących wyłączenia sędziego z uwagi na brak instytucjonalnych gwarancji bezstronności – oba opracowania (w:) P. Wiliński, R. Zawłocki (red.), Bezstronność sędziego w sprawach karnych w świetle zarzutu wadliwości jego powołania, Warszawa 2022]. Nie odrzucając argumentacji przedstawionej we wniosku, należało się odnieść ze zrozumieniem do starania obrońcy, by sprawę jego mandanta rozpoznał sąd instytucjonalnie bezstronny (podkreślenie – SN), za czym, jak wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego V KO 37/22, przemawiała też potrzeba zapobieżenia wystąpieniu skutków wyrażonych w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz ewentualnej skardze strony do ETPC, której wysoce prawdopodobne uwzględnienie stwarzałoby podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k., jak też prowadziłoby do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.

Jedyną możliwością usunięcia wyżej omówionych, uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i konstytucyjnej, jak również zapewnienia stronie postępowania składu Sądu Najwyższego, w którym nie uczestniczą sędziowie wobec których w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie formułowane są rzeczowe, silnie uzasadnione zastrzeżenia odnoszące się do udziału w procedurze nominacyjnej niespełniającej wymogów obiektywizmu i niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, było zatem uwzględnienie wniosku i wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygnaturze akt III KK 168/24.

Kierując się powołanymi względami orzeczono jak w części dyspozytywnej.[PGW][ms] ‎