Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 161/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal court ruling on costs for non-victims due to gross unfairness under Polish Criminal Procedure Code.

Numero d'incarto III KK 161/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appeal court's decision to award costs to two individuals who were subsequently determined not to be victims of the crime. The appeal court retained the original lower court's order charging the defendant with expenses incurred by these individuals, despite their status as victims being legally negated in the same appeal judgment. The court ruled that maintaining such a contradictory and unjust financial burden constituted gross unfairness, mandating a change of the ruling under the relevant statutory provisions.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 627 k.p.k.; Art. 628 k.p.k.; Art. 433 § 1 k.p.k.; Art. 440 k.p.k.: If an appellate court changes the factual findings regarding the status of victims, it must of its own motion alter any cost awards based on that status to avoid gross unfairness.

Parole chiave

Generato dall'IA
costs of proceedings victims of crime gross unfairness appellate court duty criminal procedure code change of ruling financial burden riduzione delle spese giudiziarie

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 627 k.p.k.
W końcowej części punktu VII tego wyroku, na zasadzie art. 627 k.p.k., Sąd Rejonowy zasądził również od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych J.
Art. 628 k.p.k.
Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawach z oskarżenia publicznego, gdy w postępowaniu uczestniczy oskarżyciel posiłkowy (art. 628 k.p.k.).
Art. 433 § 1 k.p.k.
art. 433 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 440 k.p.k.
z art. 440 k.p.k., Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że Sąd Odwoławczy, pomimo zmiany opisu czynu z art.
art. 286 § 1 k.k
, skazanego z art. 286 § 1 k.k.
art. 12 § 1 k.k
z art. 12 § 1 k.k., za które orzeczono karę 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny.2.z art.
art. 231 § 1 k.k
12 § 1 k.k., za które orzeczono karę 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny.2.z art. 231 § 1 k.k.
art. 11 § 2 k.k
art. 627 k.p.k
W końcowej części punktu VII tego wyroku, na zasadzie art. 627 k.p.k., Sąd Rejonowy zasądził również od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych J.
art. 433 § 1 k.p.k
W takiej sytuacji, Sąd Odwoławczy, niezależnie od granic zaskarżenia apelacji i podniesionych w niej zarzutów (art. 433 § 1 k.p.k.), zobligowany był do zmiany tego rozstrzygnięcia z urzędu na podstawie art.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 161/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Andrzej Stępka‎SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie W. G. , skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 maja 2025 r., kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II Ka 196/22, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 2586/21, uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy pkt VII wyroku Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 25 kwietnia 2022 r. i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Przemyślu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Andrzej Stępka Tomasz Artymiuk Włodzimierz Wróbel

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 25 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II K 2586/21), oskarżony W. G. został uznany za winnego popełnienia dwóch przestępstw:1.z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., za które orzeczono karę 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny.2.z art. 231 § 1 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., polegającego na nieuprawnionym przetwarzaniu danych osobowych 279 osób, za które orzeczono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Jako karę łączną wymierzono oskarżonemu 1 rok pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 3 lat. Orzeczono również podanie wyroku do publicznej wiadomości oraz zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania i opłatę. W końcowej części punktu VII tego wyroku, na zasadzie art. 627 k.p.k., Sąd Rejonowy zasądził również od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych J. T. i D. T. kwoty po 1.008 złotych tytułem wydatków poniesionych w związku z występowaniem w sprawie pełnomocnika.Sąd Okręgowy w Przemyślu wyrokiem z dnia 13 października 2022 r. (sygn. akt II Ka 196/22) zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w punkcie III w ten sposób, że uznał oskarżonego za winnego czynu opisanego pierwotnie w punkcie 2, jednakże ograniczył krąg osób pokrzywdzonych tym przestępstwem do 17 osób wskazanych w tym punkcie wyroku Sądu Okręgowego.

W pozostałej części Sąd Odwoławczy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (punkt II wyroku Sądu Okręgowego). Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając na korzyść W. G. punkt II tego wyroku, w zakresie utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie o zasądzeniu od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych J. T. i D. T. kwoty po 1.008 zł tytułem poniesionych przez nich wydatków na pełnomocnika przed Sądem I instancji.Zarzucając orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa karnego procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że Sąd Odwoławczy, pomimo zmiany opisu czynu z art. 231 § 1 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez wyeliminowanie J.

T. i D. T. z kręgu osób pokrzywdzonych, zaniechał zmiany orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego na ich rzecz, które w tej sytuacji stało się rażąco niesprawiedliwe. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, Sąd Odwoławczy, działając na podstawie art. 440 k.p.k., był zobligowany do wyjścia poza zakres apelacji i uchylenia tego rozstrzygnięcia z urzędu.W konkluzji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu w zaskarżonym zakresie (tj. w części dotyczącej zasądzonych kosztów na rzecz J. T. i D. T. ) i przekazanie sprawy w tej części temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Kasacja wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego W.

G. zasługuje na uwzględnienie.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Przemyślu dokonał zmiany wyroku Sądu Rejonowego w części dotyczącej opisu czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie III. W wyniku tej zmiany, Sąd Odwoławczy ustalił, że przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych popełnione zostało na szkodę jedynie 17 osób, których dane oskarżony przetwarzał w sposób nieuprawniony. Co istotne, z grona tych 17 pokrzywdzonych wyeliminowani zostali J. T. oraz D. T. , którzy przed Sądem I instancji występowali w sprawie w charakterze oskarżycieli posiłkowych i na rzecz których Sąd Rejonowy zasądził od oskarżonego zwrot kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 627 k.p.k.W punkcie II swojego wyroku Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.

Skutkiem tego było również utrzymanie w mocy, zawartego w końcowej części punktu VII wyroku Sądu Rejonowego, orzeczenia o kosztach zasądzonych na rzecz J. T. i D. T. .Zgodnie z art. 627 k.p.k., od skazanego w procesie prywatnoskargowym sąd zasądza na rzecz pokrzywdzonego poniesione przez niego koszty procesu, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawach z oskarżenia publicznego, gdy w postępowaniu uczestniczy oskarżyciel posiłkowy (art. 628 k.p.k.). Prawo do żądania zwrotu kosztów, w tym kosztów pełnomocnika, przysługuje zatem pokrzywdzonemu (oskarżycielowi posiłkowemu), który poniósł takie wydatki w związku z dochodzeniem swoich praw w procesie.

Podstawą zasądzenia tych kosztów od oskarżonego jest skazanie go za przestępstwo popełnione na szkodę tego pokrzywdzonego.W przedmiotowej sprawie doszło do sytuacji, w której Sąd Odwoławczy, zmieniając opis czynu, prawomocnie ustalił, że J. T. i D. T. nie byli osobami pokrzywdzonymi przestępstwem z art. 231 § 1 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Mimo tej fundamentalnej zmiany w ustaleniach faktycznych dotyczących statusu tych osób, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o kosztach zasądzonych na ich rzecz od oskarżonego, które opierało się właśnie na założeniu, że są oni pokrzywdzonymi.Utrzymanie w mocy orzeczenia o kosztach na rzecz osób, które w tym samym wyroku odwoławczym przestały być uznawane za pokrzywdzonych czynem, w związku z którym te koszty poniosły i dochodziły, stanowi rażącą niesprawiedliwość i wewnętrzną sprzeczność orzeczenia.

W takiej sytuacji, Sąd Odwoławczy, niezależnie od granic zaskarżenia apelacji i podniesionych w niej zarzutów (art. 433 § 1 k.p.k.), zobligowany był do zmiany tego rozstrzygnięcia z urzędu na podstawie art. 440 k.p.k. Przepis ten nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia lub zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego, jeżeli utrzymanie go w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, nawet jeśli uchybienie to nie zostało podniesione w środku odwoławczym. Rażąca niesprawiedliwość w tym wypadku polega na obciążeniu oskarżonego kosztami, których nie powinien ponosić w świetle ostatecznych ustaleń Sądu Odwoławczego co do kręgu pokrzywdzonych.Zaniechanie przez Sąd Odwoławczy zmiany rozstrzygnięcia o kosztach zasądzonych na rzecz J.

T. i D. T. , mimo iż w świetle własnych ustaleń Sądu Odwoławczego brak było podstawy materialnoprawnej do ich zasądzenia od oskarżonego (art. 627 k.p.k.), stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k.). Naruszenie to miało istotny wpływ na treść wyroku, gdyż skutkowało nałożeniem na oskarżonego nieuzasadnionego obciążenia finansowego.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich za w pełni zasadną. Sąd Odwoławczy, rozpoznając sprawę w tym zakresie ponownie, będzie zobligowany do orzeczenia o tych kosztach zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 627 k.p.k. w zw. z art. 628 k.p.k. w świetle własnych ustaleń co do braku statusu pokrzywdzonych u J.

T. i D. T. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.][a.ł] Andrzej Stępka Tomasz Artymiuk Włodzimierz Wróbel