Supreme Court quashes appeal verdict for drunk driving due to failure to apply statutory bar on recidivism.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's verdict, which upheld a conviction for drunk driving based on a prior conviction that had expired. The Public Defender argued the lower court failed to apply the new recidivism bar law, leading to an unjust conviction. The court ruled that while the specific bar did not apply retroactively, the lower court's failure to verify the expiration date constituted a grave procedural error affecting the verdict's substance.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 107 § 4a k.k.; Art. 21 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.: The court must verify the expiration of the recidivism bar under the new law; failure to do so constitutes a grave procedural error warranting quashing if it affects the verdict's substance.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 148/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Józef SzewczykSSN Eugeniusz WildowiczProtokolant Jolanta Włostowska w sprawie K.S. skazanego z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 10 maja 2018 r., kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt XI Ka …/16, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. akt II K …/15, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L. w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIEWyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. akt II K …/15, K. Ś. uznany został za winnego tego, że „w dniu 18 kwietnia 2015 r. w Ł. na ul. […]jechał, jako kierujący pojazdem mechanicznym – samochodem m-ki VW Passat w ruchu lądowym, znajdując się w stanie nietrzeźwości – 1,17 mg/l; 1,18 mg/l alkoholu w organizmie, będąc uprzednio prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości” – tj. popełnienia, przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. i za to skazany na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto, orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat.Wyrok powyższy, w części dotyczącej kary, zaskarżył sam oskarżony wnosząc o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności.Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt XI Ka …./16, Sąd Okręgowy w L. wyrok sądu meriti utrzymał w mocy.Kasację od orzeczenia Sądu odwoławczego, na korzyść skazanego, wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucając w niej „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd II instancji wszechstronnej kontroli odwoławczej, wskutek czego doszło do utrzymania w mocy rażąco niesprawiedliwego wyroku Sądu I instancji, który zapadł z obrazą przepisu art. 4 § 1 k.k. poprzez nieuwzględnienie z urzędu, po myśli znowelizowanego przepisu art. 107 § 4a k.k., faktu zatarcia wcześniejszego prawomocnego skazania K.S. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnej kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu”.
Przy tak sformułowanym zarzucie autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniesiona w niniejszej sprawie na korzyść skazanego kasacja, pomimo nie do końca właściwie zredagowanego zarzutu (o czym w dalszej części uzasadnienia), jest oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Trafnie podniesiono w niej rażące naruszenie przez Sąd odwoławczy przepisów art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k.
Zgodnie z treścią pierwszego z nich, w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2016 r. (ustawa z dnia 11 marca 2016 r. – Dz. U. poz. 437 ze zm.), sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu, również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3 k.p.k., a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435 k.p.k., art. 439 § 1 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k. Z kolei przepis art. 440 k.p.k. nakłada na sąd drugiej instancji obowiązek szerszego rozpoznania sprawy – niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów – jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe.
Konieczność postąpienia po myśli art. 440 k.p.k. wystąpiła w toku przedmiotowego postępowania. Wprawdzie K. Ś. w sporządzonej osobiście apelacji zaskarżył wyrok sądu a quo wyłącznie w części związanej z rozstrzygnięciem o karze, rzecz w tym, że poddane kontroli apelacyjnej orzeczenie dotknięte było takimi wadami prawnymi, które czyniły je rażąco niesprawiedliwym.Oba orzekające w tej sprawie sądy przeoczyły, że warunkiem sine qua non uznania oskarżonego za winnego popełnienia występku z art. 178a § 4 k.k. jest m.in. wcześniejsze prawomocne skazanie sprawcy za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.Zarówno Sąd Rejonowy w Ł., jak i następnie Sąd Okręgowy w L., ustalając, że w dniu 18 kwietnia 2015 r.
K. Ś. prowadząc samochód w stanie nietrzeźwości był osobą skazaną wcześniej za czyn z art. 178a § 1 k.k. opierały się wyłącznie na karcie karnej oskarżonego oraz odpisie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II K ../10, prawomocnego z dniem 14 września 2010 r., mocą którego wyżej wymieniony uznany został za winnego przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. za co skazano go na grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda oraz orzeczono środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres roku.
Nie dysponując aktami tej ostatniej sprawy sądy nie uwzględniły w związku z tym tego rodzaju zaszłości jak wykonanie środka karnego z dniem 14 września 2011 r. (k. 41 akt II K …/10) oraz uiszczenie wymierzonej grzywny w dniu 31 października 2012 r. (k. 50 akt wykonawczych).Oczywiste w tym stanie rzeczy było, że w dniu 18 kwietnia 2015 r., gdy doszło do czynu objętego następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł., K. Ś. nie mógł być traktowany jako osoba wcześniej skazana za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, bowiem w tym czasie skazanie za występek z art. 178a § 1 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego w B.
– formalnie figurujące w karcie karnej – uległo już zatarciu. Powyższe związane było z dodaniem do art. 107 k.k. nowego § 4a, zgodnie z którym w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo przedawnienia jej wykonania. Zmiana powyższa wprowadzona art. 1 pkt 63 lit. b ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396) weszła w życie w dniu 21 marca 2015 r. (art. 29 pkt 1 tej ustawy – dalej w tekście ustawa nowelizacyjna).
Nie można zgodzić się w tym kontekście z Rzecznikiem Praw Obywatelskich tylko w jednym względzie, gdy w samym zarzucie, jak i w pisemnym uzasadnieniu kasacji wskazuje na konieczność uwzględnienia w takiej sytuacji przez orzekające sądy reguły intertemporalnej określonej w art. 4 § 1 k.k. nakazującej stosowanie ustawy względniejszej. Pomijając już nawet kwestię, że zarówno w dacie czynu jak i w dacie orzekania art. 107 § 4a k.k. już obowiązywał, skarżący przeoczył, że kwestię powyższą w ustawie nowelizacyjnej regulował autonomicznie jej art. 21, który w zakresie przez siebie unormowanym wyłączał stosowanie art. 4 § 1 k.k. (zob.
J. Majewski: Komentarz do art. 21 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., LEX 2015, teza 3). Zgodnie z tym przepisem do skazań prawomocnymi wyrokami wydanymi przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, w przedmiocie zatarcia skazania stosuje się przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, chyba że okres zatarcia skazania upłynął przed dniem jej wejścia. Jeżeli jednak według przepisów Kodeksu karnego, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, okres zatarcia skazania upłynąłby przed dniem jej wejścia w życie, zatarcie skazania następuje z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., tj. z dniem 21 marca 2015 r.
I właśnie ten ostatni wypadek ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ponieważ zgodnie z nowym art. 107 § 4a k.k., zatarcie skazania w sprawie II K …/10 Sądu Rejonowego w B., wobec wykonania w dniu 14 września 2011 r. środka karnego, a następnie w dniu 31 października 2012 r. grzywny, nastąpiłoby w dniu 31 października 2013 r. Tym samym zatarcie powyższego skazania miało miejsce w dniu 21 marca 2015 r., tj. w dniu wejścia w życie art. 107 § 4a k.k. o treści nadanej ustawą nowelizacyjną.Nie zmienia to wszelako tego zasadnego wywodu autora kasacji, że w efekcie niewłaściwie przeprowadzonej kontroli odwoławczej Sąd Okręgowy w L. zaakceptował rażąco niesprawiedliwy wyrok Sądu Rejonowego w Ł., który wydany został z naruszeniem nie art. 4 § 1 k.k., lecz art. 107 § 4a k.k. w zw. z art. 21 ustawy nowelizacyjnej.Powyższe uchybienie było rażące oraz miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k.
Bezspornym przecież jest, że prawidłowe procedowanie, którego rezultatem powinno być stwierdzenie zatarcia z dniem 21 marca 2015 r. skazania wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie II K …/10, powinno skutkować ustaleniem, że w dniu 18 kwietnia 2015 r. prowadząc samochód m-ki VW Passat w stanie nietrzeźwości, K. Ś. nie był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. To z kolei musiałoby implikować odmienną kwalifikacją prawną zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu, a w konsekwencji także innymi granicami sankcji, co przecież nie może pozostawać bez wpływu na wymiar kary.Trafność wskazanego w kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich zarzutu rażącego naruszenia prawa procesowego, a w konsekwencji również błędnych ustaleń prowadzących do niewłaściwej subsumpcji zachowania oskarżonego pod przepis art. 178a § 4 k.k., skutkowało uchyleniem w całości zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w L. i przekazaniem sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Procedując powtórnie sąd ad quem rozpozna apelację K.S. uwzględniając zawarte w niniejszym uzasadnieniu zapatrywania prawne Sądu Najwyższego. kc