Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 147/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal, excluding judge from incidental proceedings due to lack of institutional impartiality.

Numero d'incarto III KK 147/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defense's appeal regarding the exclusion of Judge Adam Rocha from an incidental request. The defense argued that Rocha lacked institutional impartiality because he was appointed to the Supreme Court by the KRS, which was not independent, and he previously served in the disciplinary chamber. The court held that while the KRS's lack of independence affects judges appointed to the Supreme Court, it does not automatically disqualify judges appointed to the Supreme Court from incidental proceedings, yet the specific conflict of interest regarding the judge's own appointment required his removal to avoid *nemo iudex in causa sua*. Consequently, the court excluded Rocha from hearing the request to exclude Judge Bojańczyk.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.; The court must exclude a judge from incidental proceedings if their appointment process by a non-independent body creates a specific conflict of interest preventing institutional impartiality, even if the general rule does not apply to all judges appointed by such bodies.

Parole chiave

Generato dall'IA
institutional impartiality incidental proceedings KRS appointment nemo iudex in causa sua Supreme Court judge conflict of interest disqualification request cancellazione dall'albo avvocati

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 15 stycznia 2024 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art.
Art. 42 § 1, 4 k.p.k.
i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24.
Art. 6 ust. 1 EKPC
trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 207 § 1 k.k
S.,oskarzonego z art. 207 § 1 k.k.
art. 41 § 1 k.p.k
i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 15 stycznia 2024 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I KZP 22/22
Supreme Court rules that judge recusal provisions apply to both main and incidental proceedings to ensure impartiality.
I KZP 2/22
Supreme Court rejects preclusion of judges based on appointment method, upholding judicial independence standards.
III PZP 1/22
Supreme Court requires factual findings on judge appointment timing to assess impartiality under Art. 379(4) CPC.
II KO 30/21
Supreme Court dismisses defense's judge disqualification request citing lack of objective bias grounds under Polish Code of Criminal Procedure.
I KK 240/22
Supreme Court excludes judges from a joint appeal due to impartiality concerns regarding co-defendants' acquittal.
II KK 627/23
Supreme Court quashes appeal due to judge's lack of impartiality and remands case for retrial.
Reczkowicz przeciwko Polsce
w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art.
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce
Wałęsa przeciwko Polsce
przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KK 147/24 POSTANOWIENIE Dnia 15 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie E. S.,oskarzonego z art. 207 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 15 stycznia 2024 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego E. S., zarejestrowana pod sygn. akt III KK 147/24, w której zaskarżony został wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 30 października 2023, sygn. III Ka 633/23, zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2023, sygn. X K 922/20. W stosunku do kolejno wyznaczanych do rozpoznania tej sprawy sędziów wydawane były przez Sąd Najwyższy postanowienia o ich wyłączeniu od rozpoznania sprawy. Następnie sprawa kasacyjna została przydzielona do rozpoznania SSN Antoniemu Bojańczykowi.

Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie tego Sędziego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24. Jako podstawę tego wniosku podał fakt powołania SSN Antoniego Bojańczyka na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS). Wniosek o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka został przydzielony do rozpoznania SSN Ryszardowi Witkowskiemu.

Obrońca złozył wniosek o jego wyłaczenie, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. Do rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka został wyznaczony SSN Adam Roch. W dniu 7 stycznia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wyłącznie SSN Adama Rocha od rozpoznaniu wniosku o wyłącznie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24. Stwierdził, że nie spełnia on standardu bezstronności w znaczeniu ustrojowym, w związku z jego powołaniem na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy nowelizującej KRS, z uwzględnieniem faktu, że pierwotnie został on powołany do pełnienia urzędu w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny.Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22 (OSNK 2023, z. 8, poz. 37), której nadano moc zasady prawnej, pojęcie "sprawy", o jakim mowa w art. 40 i 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej. Dlatego też możliwe jest rozpoznanie wniosku o wyłącznie sędziego od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłącznie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej.Wniosek należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą.

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.

Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:

„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Dodatkowo sędzia Adam Roch został pierwotnie powołany do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Izba ta, choć była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, jednak sama nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym.Nie można także tracić z pola widzenia, że SSN Adam Roch miałby rozpoznać wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka, który został oparty na podstawach odnoszących się do niego w takim samym stopniu, jak do sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej (co znalazło odzwierciedlenie w treści wniosku obrońcy o wyłączenie SSN Adama Rocha).

Rozpoznanie przez SSN Adama Rocha tego wniosku prowadziłoby do naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.]r.g. ‎