Supreme Court excludes judge appointed by KRS from trial due to lack of judicial independence.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense successfully requested the exclusion of Supreme Court Judge Ryszard Witkowski from the trial. The court found that the judge's appointment by the KRS, which lacks constitutional independence, violates the requirement for a court established by law. Consequently, the judge was excluded to ensure the defendant's right to an impartial tribunal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; Art. 6 § 1 EKPC; Art. 87 ust. 1 ustawy o SN: A judge appointed by the KRS in the manner specified by the 2017 Act is deemed to lack impartiality, requiring their exclusion from proceedings to satisfy the requirement of a court established by law.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 147/24 POSTANOWIENIE Dnia 25 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie E. S. skazanego z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 25 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24.
UZASADNIENIE
W dniu 26 sierpnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego E. S. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 147/24 SSN E. S. na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. Uzasadniając ten wniosek obrońca w pierwszej kolejność stwierdził, ze art. 41 § 1 k.p.k. może stanowić samoistną podstawę wyłączenia sędziego z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności i niezależności. Jak przyczynę powstania tych wątpliwości wskazał na okoliczności powołania SSN Ryszarda Witkowskiego na urząd Sędziego Sądu Najwyższego w procedurze na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, która została ukształtowana na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, która nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym.
Obrońca powołał się przy tym na uchwałę połączonych izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r, orzecznictwo ETPC oraz TSUE. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny. Przemawia za tym potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że:
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61;
Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela. Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:
„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.][r.g.]