Supreme Court dismisses appeal as groundless, rejecting procedural violations regarding mental capacity and sentencing proportionality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal as obviously groundless, upholding the lower court's conviction and sentencing. The defense argued that the trial court violated procedural rules by proceeding without a defense lawyer due to doubts about the defendant's mental capacity and imposed an excessively light sentence. The court rejected these claims, noting that expert opinions confirmed the defendant's full capacity and that the lower court correctly analyzed the sentencing factors without error.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.; Art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.; Art. 202 § 1 k.p.k.; Art. 433 § 2 k.p.k.; Art. 457 § 3 k.p.k.; Art. 636 § 1 k.p.k.; Art. 637a k.p.k.: A cassation appeal alleging procedural violations regarding mandatory defense due to mental capacity doubts and sentencing disproportionality is dismissed if the lower court's reasoning is sound and expert evidence confirms the defendant's capacity.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 115/24 POSTANOWIENIE Dnia 22 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie K. U. skazanego z art. 178a § 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 22 kwietnia 2024 r. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt IV Ka 1348/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II K 170/23, p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego K. U. kosztami postępowania kasacyjnego. [J.J.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II K 170/23, K. U. uznany został za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 178a § 4 k.k. i wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności, nadto na zasadzie art. 42 § 3 k.k. orzeczono wobec wymienionego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio oraz świadczenie pieniężne w kwocie 15.000,00 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Apelację od wskazanego orzeczenia Sądu pierwszej instancji wniósł obrońca oskarżonego, który w zwyczajnym środku zaskarżenia zarzucił wyrokowi pierwszej instancji:1.obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie: naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez rozpoznanie sprawy bez udziału obrońcy oskarżonego mimo uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, który zatem winien mieć ustanowionego obrońcę,w przypadku nie podzielenia zarzutu podniesionego w punkcie I apelacji na zasadzie art. 438 k.p.k. obrońca zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:2.rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności, polegającą na wymierzeniu kary pozbawienia wolności w wymiarze roku, podczas gdy prawidłowa ocena winy oskarżonego, społecznej szkodliwości czynu, okoliczności jego popełnienia tudzież właściwości i warunków osobistych dotychczasowego sposobu życia, winny prowadzić do wymierzenia kary ograniczenia wolności.Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt IV Ka 1348/23, utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt II K 170/23.Kasację od wyroku Sądu drugiej instancji wniósł obrońca skazanego K.
U. , który zarzucił wskazanemu rozstrzygnięciu rażące naruszenie przepisów postępowania mające zasadniczy wpływ na treść wyroku, a to:1. art. 202 § 1 k.p.k. i 439 § 1 pkt. 10 k.p.k. w związku z art. 79 § 1 pkt. 3 k.p.k. poprzez nie ustalenie czy w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu K. U. mógł rozpoznać jego znaczenie i kierować swoim postępowaniem, a jego poczytalność nie budziła wątpliwości oraz rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w Olkuszu bez udziału obrońcy, mimo, iż zachodziła uzasadniona wątpliwość co do poczytalności skazanego, wynikająca z jego uzależnienia od alkoholu i środków odurzających oraz działania w warunkach określonych art. 31 § 3 k.k. w czasie popełnienia czynu zabronionego objętego wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w Olkuszu w sprawie o sygn.
II K 906/21 z dnia 17 lutego 2022 r.;2. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. poprzez nierozważenie i niedokonanie rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich zarzutów obrońcy oskarżonego podniesionych w apelacji oraz niewyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, czym kierował się Sąd uznając wnioski i zarzuty apelacji za bezzasadne.Podnosząc te zarzuty obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt IV Ka 1348/23 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II K 170/23 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację Prokurator wniósł o jej oddalanie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 535 § 3 k.p.k.Trafnie argumentuje Prokurator w treści odpowiedzi na kasację, że aby można było stwierdzić wystąpienie w sprawie bezwzględnego powodu odwoławczego o jakim mowa w kasacji, konieczne byłoby ustalenie, iż w stosunku do skazanego istniał w czasie postępowania stan obrony obligatoryjnej, implikujący obowiązkową obecność obrońcy. Analiza akt sprawy K. U. prowadzi do wniosku, że w rozpatrywanym przypadku nie miało to jednak miejsca.
Wątpliwości co do poczytalności oskarżonego tempore criminis lub stanu jego zdrowia psychicznego tempore procedendi muszą powstać u organu procesowego. Warto także przypomnieć, że wprawdzie wystarczające do spełnienia przesłanki obrony obligatoryjnej z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. jest jedynie uprawdopodobnienie, że poczytalność oskarżonego mogła być co najmniej ograniczona (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1977 r., Z 34/77), jednak w tym wypadku takiego uprawdopodobnienia obrońca nie wykazał.Ponadto, jak zasadnie wywodzi dalej Prokurator, wątpliwość co do poczytalności oskarżonego musi być realna, a więc oparta na dowodach zgromadzonych w sprawie lub na spostrzeżeniach organu dotyczących zachowania się oskarżonego.
Stawianie sądowi zarzutu niepodjęcia decyzji o przeprowadzeniu badań psychiatrycznych oskarżonego, w sytuacji, gdy nie tylko nie powziął on w zakresie poczytalności oskarżonego uzasadnionych wątpliwości, lecz również, gdy - w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania - nie miał podstaw do ich powzięcia, uznać należy za nieuprawnione. Skoro bowiem w kwestii oceny stanu zdrowia psychicznego oskarżonego w ogóle nie pojawiła się uzasadniona wątpliwość, a tym samym nie wchodził w grę obligatoryjny udział w postępowaniu obrońcy, nie materializuje się bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2012 r., III KK 176/11).Podsumowując, w sytuacji braku reakcji organu procesowego na fakt istnienia uzasadnionych wątpliwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2005 r., II KK 491/04), można mówić o zaistnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
W innej sytuacji natomiast, która ma miejsce na gruncie niniejszej spawy, nie jest to możliwe. W toku postępowania w analizowanej sprawie takie uzasadnione wątpliwości w stosunku do oskarżonego K. U. nie tylko nie powstały, ale również brak było podstaw uzasadniających ich zaistnienie u organu procesowego. Lektura akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że przesłuchany w toku postępowania przygotowawczego w charakterze podejrzanego K. U. , w dniu 30 grudnia 2022 r., wskazał, że nie leczył się psychiatrycznie, neurologicznie, ani odwykowo i jest zdrowy (k. 11v), a w dniu 9 maja 2023 r. oskarżony nie stawił się na rozprawę przed Sądem I instancji - pomimo prawidłowego zawiadomienia.Sąd drugiej instancji uzasadniając swoje stanowisko, wyczerpująco odniósł się do zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej sformułowanego w apelacji obrońcy K.
U. , przedstawiając rozbudowaną i przy tym trafną argumentację, uwzględniającą orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej materii.Ponadto rozpoznając kasację obrońcy skazanego Sąd Najwyższy zwrócił się o nadesłanie akt sprawy II K 906/21, w której to faktycznie zasięgnięto opinii dotyczącej zdrowia psychicznego, a w tym poczytalności K. U. . Z treści tej opinii jednoznacznie wszakże wynika, że biegli nie stwierdzili u wyżej wymienionego takich zakłóceń w sferze jego zdrowia psychicznego, które skutkowałyby uznaniem, że wystąpiły okoliczności o jakich mowa w art. 31 § 1 lub 2 k.k., a tym samym powodowały konieczność obrony obligatoryjnej.
Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania i ustalenia, należy również nadmienić, że zwrócenie się o wydanie opinii biegłych w odniesieniu do stanu psychicznego skazanego w jednej sprawie, nie obliguje automatycznie organu procesowego, który nie powziął w tym względzie wątpliwości, do przeprowadzenia takich samych czynności procesowych w innej sprawie dotyczącej tej samej osoby. Nie można zgodzić się również z podniesionym w pkt. II kasacji zarzutem rażącego naruszenia przepisów postępowania mającego zasadniczy wpływ na treść wyroku, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. poprzez nierozważenie i niedokonanie rzetelnej oraz wnikliwej analizy wszystkich zarzutów obrońcy oskarżonego podniesionych w apelacji, a także niewyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, czym kierował się Sąd uznając wnioski i zarzuty apelacji za bezzasadne.
Jak zostało to już częściowo nadmienione przy omawianiu pierwszego zarzutu kasacji, Sąd Okręgowy w Krakowie prawidłowo wskazał w swoim uzasadnieniu wszystkie powody nie podzielenia zarzutów apelacji, udzielając jasnych odpowiedzi, z jakich względów nie uznał zarzutów obrońcy oskarżonego przytoczonych w treści zwyczajnego środka zaskarżenia za zasadne. Wobec tego, że w ocenie Sądu Najwyższego rozważania w tym zakresie są szczegółowe, brak konieczności szerszego odnoszenia się do nich i powielania trafnej argumentacji Sądu drugiej instancji, w tym również w zakresie zarzutu z pkt II zwykłego środka odwoławczego, a zawartej na s. 6-8 uzasadnienie zaskarżonego kasacją wyroku.
Sąd ad quem, odnosząc się do postawionego w apelacji zarzutu rażącej niewspółmierności kary dokładnie przenalizował kryminalną przeszłość K. U. , zasadnie podkreślając, że z poprzednich skazań, w których nie orzekano wobec skazanego kary bezwzględnej pozbawienia wolności, nie wyciągnął jakichkolwiek wniosków. Skazany nie szanuje porządku prawnego i należy zabezpieczyć innych uczestników ruchu drogowego przed zagrożeniem jakie stwarza swoim postępowaniem. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że Sąd odwoławczy nie dopuścił się w postępowaniu apelacyjnym żadnego uchybienia, które skutkować mogłoby uwzględnieniem kasacji.Wobec uznania kasacji za oczywiście bezzasadną, należało obciążyć na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.Uwzględniając powyższe orzeczono, jak w części dyspozytywnej postanowienia.[J.J.][ms] SSN (Tomasz Artymiuk)