Defense appeal dismissed; judicial appointment flaws do not trigger recusal under Polish Code of Criminal Procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense's request to recuse a judge based on alleged flaws in his judicial appointment. The defense argued that questioning the appointment process violated the judge's impartiality, but the court held that such procedural facts fall outside the scope of recusal grounds. Consequently, the request was deemed inadmissible as it lacks a factual basis for impartiality doubts under the relevant statute.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A request to recuse a judge based on defects in their appointment is inadmissible as it does not constitute a factual circumstance raising doubts about impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 112/25 POSTANOWIENIE Dnia 29 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie P.B. i R.S. skazanych z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. w przedmiocie wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego SN P.K. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN S.S. (KRI 1070) od rozpoznania kasacji obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2024 r., sygn. akt III Ka 275/23 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 2 października 2020 r., sygn. akt II K 725/12 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacją obrońcy skazanych P.B. i R.S. od wskazanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Sprawa niniejsza została zarejestrowana pod sygn. akt III KK 112/25 i przydzielona do referatu sędziego SN S.S. (k. 24). Obrońca skazanych, 3 czerwca 2025 r. (data prezentaty sądowej) złożyła do tutejszego sądu „Wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy”, powołując się na wystąpienie wobec sędziego SN S.S. przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k. (32). Wniosek ten został zarejestrowany w kontrolce KRI pod nr 1070 i przydzielony do referatu sędziego SN P.K. (k. 38).Obrońca skazanych, adw.
P.M., złożyła nastąpienie wniosek o wyłączenie tego sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN S.S., kwestionując procedurę jego powołania na urząd sędziego, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), co w jej mniemaniu, uzasadnia wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego i prowadzi do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek o wyłączenie uznać należy za niedopuszczany, gdyż odwołuje się do twierdzeń niezgodnych z ustawą zasadniczą.Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Uzasadnienie twierdzenia o istnieniu wątpliwości co do bezstronności sędziego musi odnosić się do takiego zachowania lub postawy sędziego na sali rozpraw lub poza nią, względnie innych okoliczności o charakterze faktycznym, z których mogłoby wynikać, że sędzia jest, czy też nawet może być, w określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy, co w rezultacie byłoby realnym zagrożeniem dla sprawiedliwego jej rozstrzygnięcia.
Podstawa wyłączenia sędziego przewidziana w art. 41 § 1 k.p.k. materializuje się zatem jedynie wówczas, gdy z pewnych okoliczności faktycznych można wywodzić przekonanie, że zachodzą wobec sędziego wątpliwości co do bezstronności, a więc, że pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, mającymi charakter rzeczywisty i obiektywny, a rozstrzyganiem sprawy przez określonego sędziego zachodzi związek funkcjonalny. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi bowiem zawsze in concreto, a nie in abstracto.Treść wniosku obrońcy skazanych nie pozwala natomiast na konstatację, że w odniesieniu do osoby SSN P.K. zachodzą poddające się merytorycznej ocenie podstawy określone w art. 41 § 1 k.p.k., nakazujące jego odsunięcie od procedowania w przedmiocie wniesionego w tej sprawie wniosku o wyłączenie innego sędziego Sądu Najwyższego.
Jako podważająca bezstronność tego sędziego w rozumieniu analizowanego przepisu okoliczność nie może być rozważany w ogóle fakt, iż P.K. na stanowisko sędziego SN został powołany przez Prezydenta RP na wniosek KRS uformowanej zgodnie z przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), której status kwestuje aktualnie wskazana obrońca. Należy bowiem zauważyć, że w obowiązującym porządku prawnym, kwestionowany przez obrońcę system powoływania sędziów był i nadal jest jedynym istniejącym.
Z natury rzeczy zatem nie można zakwalifikować do kategorii określonej w art. 41 § 1 k.p.k. okoliczności należącej do obowiązującego porządku ustrojowego.Podkreślenia wymaga również fakt, że art. 41 § 1 k.p.k. częściowo został uznany za niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19 (Dz.U.2020.413). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracił moc w zakresie, w jakim dopuszczał rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U.2019.84).
W tym stanie rzeczy, skoro obecnie obowiązujące przepisy regulujące kwestie powołania na stanowisko sędziego nie mogą być przedmiotem badania w pryzmacie okoliczności z art. 41 § 1 k.p.k. z powodu niekonstytucyjności, wniosek o wyłączenie sędziego, w którym podano w wątpliwość bezstronność sędziego na tej właśnie podstawie, że zakwestionowano okoliczności towarzyszące jego powołaniu na stanowisko sędziego, musi być uznany niedopuszczalny w kontekście obowiązującego porządku prawnego.Nieskutecznie obrońca w swej argumentacji nawiązała do uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2000 r., BSA-I-4110-1/2020, jako mającej wspierać jej wniosek skoro akt ten – na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, który orzekł, iż wskazana uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego, jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – utracił charakter wiążący.
Również więc i ta okoliczność, nie może aktualnie stanowić możliwej podstawy uzasadniającej wniosek o wyłączenie sędziego. Przypomnieć również należy, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, iż wiążą strony, także wszystkie sądy, nie wyłączając Sądu Najwyższego.Nie istnieje zresztą żadna relacja łącząca okoliczności przewidziane w art. 41 § 1 k.p.k. z uchybieniem przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co wynika już z treści art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., a nadto z przywołanego w poprzednim akapicie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. może być bowiem sensownie łączone wyłącznie z wadliwością ukształtowania składu w sensie ilościowym, względnie z ukształtowaniem składu przez sędziów, którzy nie mieli ustrojowych kompetencji do rozpoznawania określonych kategorii spraw. Takie też było utrwalone przez lata orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie (zob. np. uchwałę SN z 24 maja 1995 r., I KZP 15/95, wyrok SN z 24 sierpnia 2011 r., III KK 213/11).Z tych względów, uznając argumentację obrońcy za ustrojowo niedopuszczalną i nie mającą związku z art. 41 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB][a.ł]