Supreme Court excludes judge appointed by KRS from trial due to lack of impartiality under Art. 6 ECHR.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense's request to exclude Judge Małgorzata Bednarek from the trial. The defense argued that her appointment by the newly structured KRS violated the principle of impartiality and the ban on a judge being a party to the case. The court ruled that such appointments inherently compromise judicial independence and impartiality, binding the court to established precedent and ECHR jurisprudence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 EKPC; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A judge appointed to the Supreme Court by the KRS formed in the manner specified lacks the minimum standard of impartiality, rendering any court with their participation improperly constituted.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 101/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie M. M. i B. M. skazanych z art. 229 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 3 września 2025 r., wniosków obrońców skazanych o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 101/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., postanowił wyłączyć SSN Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 101/24.
UZASADNIENIE
W dniu 24 lipca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego M. M. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy III KK 101/24 SSN Małgorzaty Bednarek na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 45 Konstytucji. Uzasadniając ten wniosek obrońca wskazał na okoliczności powołania SSN Małgorzaty Bednarek na urząd Sędziego Sądu Najwyższego w procedurze ma wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, która nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym.
Poza tym, udział jej w rozpoznaniu tej sprawy doprowadzić ma do naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua oraz nie zapewnia gwarancji wynikających z prawa jednostki do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.Następnie w dniu 31 lipca 2025 r. wpłynął tożsamy wniosek od obrońcy drugiej skazanej w przedmiotowej sprawie B. M.. Także i w tym wniosku obrońca domagał się wyłączenia SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w tej sprawie, podnosząc takie same okoliczności.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wnioski są zasadne.
Przemawia za tym potrzeba zapewnienia obojgu skazanym dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:
„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.][r.g.]