Supreme Court excludes judge from case due to EU ruling questioning judicial independence of nominated panel members.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court excluded Judge G.Ż. from the panel in case III KB 22/24 following his formal request based on EU and ECHR rulings. The defense had previously challenged the independence of Judge A.B., prompting the judge to cite the CJEU's finding that judges appointed under specific KRS resolutions lack the required independence. The court ruled that excluding the judge was necessary to avoid a panel whose composition was itself questioned by international jurisprudence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.: A judge may request exclusion from a case if international rulings establish that the judicial body's composition lacks independence, thereby preventing the court from forming a valid panel.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KB 22/24 POSTANOWIENIE Dnia 9 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie M.K. z wniosku obrońcy o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN A.B. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 marca 2026 r. żądania Sędziego Sądu Najwyższego G.Ż. o wyłączenie go od udziału w sprawie III KB 22/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego G.Ż. od udziału w sprawie o sygn. akt III KB 22/24. UZASADNIENIEObrońca skazanego, który wniósł kasację w sprawie III KK 54/22, podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym złożył wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego A.B.
W Sądzie Najwyższym sprawę zarejestrowano pod sygn. III KB 22/24 i w wyniku losowania wyłoniono następujący skład orzekający: SSN J.K. (przewodniczący), SSN G.Ż., SSN K.W., SSN M.K. i SSN A.R.. Sędzia Sądu Najwyższego G.Ż. złożył pismo, którym, powołując się na art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 9, art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, oświadczył, że cyt.
„Na przeszkodzie rozpoznania sprawy stoi m.in. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, w którym stwierdzono istnienie poważnej przeszkody procesowej do dalszego wykonywania obowiązku lojalnej współpracy i prowadzenia dialogu sądowego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W ocenie Trybunału rozpatrywane łącznie wszystkie elementy zarówno systemowe, jak i dotyczące konkretnych okoliczności faktycznych, niektóre składy orzekające nie mają statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
Podobne wnioski co do zapewnienia realizacji prawa do niezależnego i bezstronnego sądu powołanego mocą ustawy, można wyprowadzić z wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. (Wielka Izba) Wałęsa przeciwko Polsce (sprawa 50849/21)”. W konkluzji sędzia G.Ż. poinformował, że nie może uczestniczyć w rozpoznaniu sprawy III KB 22/24. Wspomniane pismo zostało potraktowane jako żądanie (wniosek) sędziego G.Ż. o wyłączenie go od udziału w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należało rozważyć czy pismo sędziego Sądu Najwyższego G.Ż. istotnie zawiera wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie z wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego A.B.
Jest bowiem faktem, że w sposób klarowny, z powołaniem odpowiedniego przepisu, wniosek taki nie został sformułowany, natomiast sędzia zakomunikował, iż nie widzi możliwości uczestniczenia w rozpoznaniu tej sprawy, bowiem istnieje przeszkoda do jej rozpoznania w postaci wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., wspartego wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Pogląd ten nie został uzasadniony, w szczególności nie wytłumaczono, z odwołaniem się do realiów sprawy III KB 22/24, dlaczego wymienione judykaty stwarzają przeszkodę do rozpoznania tej sprawy, co było tym bardziej wskazane, że powołany wyrok TSUE zasadniczo odnosił się do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, w której wspomniana sprawa nie jest zarejestrowana.
Niemniej jednak ogląd pisma sędziego G.Ż. czyniony przez pryzmat art. 118 § 1 k.p.k. oraz znane z urzędu realia sprawy, odnoszące się do wyłonionego składu orzekającego Sądu Najwyższego, powiązane z treścią powołanych przez sędziego orzeczeń trybunałów europejskich, pozwalają przyjąć, że wspomniane pismo rzeczywiście zawiera wniosek o wyłączenie jego autora od udziału w sprawie III KB 22/24 (zbyt daleko idące byłoby wnioskowanie, że zawiera wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów wyznaczonych do jej rozpoznania), zwłaszcza, że wola sędziego o nieorzekaniu w sprawie została jednoznacznie przez niego zakomunikowana.
Dla podjęcia decyzji w tym przedmiocie kluczowa jest okoliczność, że Pan G.Ż. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych został powołany przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa sformułowany uchwałą nr 331/2018 z dnia 28 sierpnia 2018 r. (uchwała ta rekomendowała powołanie do orzekania we wspomnianej Izbie Sądu Najwyższego również szereg innych osób, w tym innych niż sędzia G.Ż. obecnych sędziów Sądu Najwyższego wylosowanych do orzekania w sprawie III KB 22/24), tj. na wniosek organu ukształtowanego na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3), który nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1 (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 i szereg innych judykatów SN). Udział tak ukształtowanej, tj. całkowicie upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa w procesie powoływania sędziów, jest główną przyczyną narastających problemów w polskim wymiarze sprawiedliwości, w tym zasadniczego, wynikającego z nasuwających się zastrzeżeń odnośnie do prawidłowości obsady orzekających sądów.
Znalazły one wyraz w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, wspomnianej uchwale I KZP 2/22 i w wielu innych judykatach Sądu Najwyższego. Jest też powszechnie znana aktywność stron niejednokrotnie wykorzystujących – jak w przedmiotowej sprawie III KB 22/24 – instrumenty procesowe, by doprowadzić do wyłonienia takiego składu sądu orzekającego, który nie budziłby zastrzeżeń, co ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia stabilności wydanego w sprawie orzeczenia i trwałości ukształtowanego nim stanu prawnego.
Sędzia G.Ż. uznał za słuszne odwołać się tylko do orzecznictwa trybunałów europejskich, wszakże i ono wystarczy, by jego wniosek o wyłączenie uwzględnić. Zawarte w piśmie sędziego sformułowanie, iż w świetle wyroku TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, „niektóre składy orzekające nie mają statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej”, wpada interpretować jako zawoalowane przyznanie sędziego G.Ż., że wspomnianego statusu nie będzie miał sąd, w składzie którego on by zasiadał (jak też zasiadaliby inni sędziowie powołani w takiej samej co on procedurze).
Odwołanie się przez sędziego do wyroku TSUE z 21 grudnia 2023 r. jest o tyle nieprzypadkowe, że w jego uzasadnieniu poddano analizie okoliczności powołania sędziów Sądu Najwyższego do orzekania w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w oparciu o wspomnianą uchwałą KRS nr 331/2018 i przypomniano z aprobatą stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wyrażone w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (wyrok z 8 listopada 2021 r.), że powołanie to nastąpiło z naruszeniem konstytucyjnych zasad funkcjonowania KRS, w tym zasady podziału władzy oraz zasady niezależności sądownictwa, w związku z czym sędziów tych nie można uznać za niezawisłych i bezstronnych.
Zaznaczono, że powołanie tych sędziów przez Prezydenta RP nastąpiło pomimo, iż postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 27 września 2018 r. wstrzymano wykonanie uchwały KRS nr 331/2018, co wskazywało na całkowite lekceważenie przez władzę wykonawczą autorytetu, niezależności i roli sądownictwa, w związku z czym stanowiło rażące naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC i były rażąco niezgodne z zasadą państwa prawnego. Przypomniano również, że wyrokiem z dnia 21 września 2021 r. NSA uchylił uchwałę KRS nr 331/2018.
Wywód przeprowadzony przez TSUE w wyroku z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, wskazuje, że z uwagi na okoliczności powołania sędziów do Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w oparciu o uchwałę KRS nr 331/2018, sąd w skład którego wchodzą ci sędziowie, czy choćby jeden z nich, nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych UE. Analogiczne stanowisko zajął ETPC w powołanym przez sędziego G.Ż. wyroku z 23 listopada 2023 r. wydanym w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce.
Zatem jeżeli powodem złożenia przez sędziego G.Ż. wniosku o wyłączenie go od udziału w sprawie III KB 22/24, jest zasadne przeświadczenie o konieczności respektowania orzeczeń wymienionych organów oraz dążenie do nietworzenia sądu, którego niezawisłość i bezstronność byłaby kwestionowana, to wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Przy braku podobnej inicjatywy innych członków składu orzekającego, którzy do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego zostali powołani przez Prezydenta RP w takiej samej procedurze jak sędzia G.Ż., decyzja ta nie prowadzi to do wyłonienia składu orzekającego, który nie nasuwałby zastrzeżeń.
Nie sposób jednak nie zauważyć, że w sytuacji, gdy wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego A.B., pierwotnie powołanego do orzekania w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, zasadniczo jest oparty na argumentach nawiązujących do okoliczności powołania tego sędziego, to zasiadanie w składzie orzekającym w sprawie III KB 22/24 sędziów nominowanych do Sądu Najwyższego w takiej samej procedurze co sędzia A.B., w tym w oparciu o tę samą uchwałę KRS nr 331/2028, narusza regułę nemo iudex in causa sua.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [WB][a.ł]