Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 95/07 Generato dall'IA

Supreme Court rejects legal question submission as it lacks serious doubt regarding the legal basis of liability.

Numero d'incarto III CZP 95/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to accept the legal question submitted by the District Court regarding the liability of a third party under Article 531 § 2 of the Civil Code. The District Court admitted no serious doubts about whether such a party bears civil liability but only questioned whether the legal basis was tort or unjust enrichment. The Court ruled that since the lower court's reasoning supported both bases and the question did not affect the final judgment, it lacked the necessary causal link to the case's resolution.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 390 § 1 k.p.c.; Art. 531 § 2 k.c.: A legal question submitted under Art. 390 § 1 k.p.c. must be rejected if the lower court has no serious doubts about the outcome, as the question must have a causal link to the decision and the lower court must demonstrate the seriousness of its doubts.

Parole chiave

Generato dall'IA
legal question submission serious doubt requirement causal link to judgment third party liability unjust enrichment tort liability Civil Code Article 531

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 390 § 1 k.p.c.
podjęcia uchwały w sprawie przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.c.,
Art. 531 § 2 k.c.
"Czy osoba trzecia w rozumieniu przepisu art. 531 § 2 k.c. ponosi
Art. 414 k.c.
Art. 415 k.c.
że podstawą roszczenia jest art. 415 k.c., bowiem w sytuacji, gdy pozwany zbywał
Art. 405 k.c.
o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast.
art. 531 § 2 k.c
"Czy osoba trzecia w rozumieniu przepisu art. 531 § 2 k.c.
art. 415 k.c
że podstawą roszczenia jest art. 415 k.c., bowiem w sytuacji, gdy pozwany zbywał
art. 390 k.p.c
art. 390 k.p.c., musi mieć związek z rozstrzygnięciem przez sąd drugiej instancji
art. 390 § 1 k.p.c
podjęcia uchwały w sprawie przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.c.,
art. 414 k.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 8/99
z dnia 13 maja 1999 r., III CZP 8/99, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że można odmówić
III CZP 102/05
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2005 r., III CZP 102/05;
III CZP 84/06
Supreme Court refused to rule on enforcement clause against new owner due to premature legal question presentation.
V CK 272/03
Civil Court: In good faith third-party sales, Paulian action liability is limited to unjust enrichment value under Art. 409 CC.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 95/07

POSTANOWIENIE

Dnia 8 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Strus

SSN Hubert Wrzeszcz

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa W. P. i Wi. P.

przeciwko B. P.

o zapłatę,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 listopada 2007 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w Z.

postanowieniem z dnia 10 maja 2007 r.,

"Czy osoba trzecia w rozumieniu przepisu art. 531 § 2 k.c. ponosi

odpowiedzialność - jeżeli tak, to na jakiej podstawie prawnej - jeżeli

rozporządziła uzyskaną korzyścią na rzecz innej osoby, która działała

w dobrej wierze (tj. nie wiedziała o okolicznościach uzasadniających

uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną) lub rozporządzenie

było odpłatne?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie

prawne powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Z. apelacji

pozwanego B. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 23 stycznia 2007 r.,

zasądzającego od pozwanego na rzecz powodów Wi. P. i W. P. kwotę 14.202,61 zł

z ustawowymi odsetkami od dnia 29 czerwca 2006 r. oraz oddalającego powództwo

w pozostałej części.

Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 21 stycznia 1998 r. Pierwszy Komercyjny

Bank S.A. Oddział w Z. zawarł z Wi. P. umowę kredytu na kwotę 200.000 zł. W

aneksie do tej umowy przewidziano, iż zabezpieczeniem stanie się weksel in

blanco wystawiony przez kredytobiorcę z awalem B. P. (małżonki Wi. P.) oraz W. P.

i jego małżonki Wi. P. Kredytobiorca nie spłacił kredytu. Natomiast Wi. i W. P.

zawarli z Bankiem ugodę, zobowiązując się spłacić (jako poręczyciele) kwotę

67.400 zł zgodnie z ustalonym harmonogramem. Sukcesywnie dokonywali spłat na

rzecz Banku i wytaczali zarazem powództwa przeciwko Wi. P. o zwrot spłaconych

kwot.

Na

podstawie

tytułu

uzyskanego

w

sprawie

[...]

podjęli

próbę

wyegzekwowania kwoty 15.500 zł. W wyniku postępowania egzekucyjnego

prowadzonego przez komornika powodowie otrzymali jedynie kwotę 1.297,39 zł.

Powodowie wystąpili następnie ze skargą pauliańską dotyczącą umów sprzedaży

ruchomości zawartych przez Wi. i B. P. z ich synem B. P. Wyrokiem z dnia 6 lipca

2005 r., Sąd Apelacyjny zmienił częściowo wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia 31

grudnia 2004 r., uznając za bezskuteczne wobec powodów - w zakresie kwoty

22.837,10 zł obejmującej także kwotę 15.500 zł - wspomniane umowy sprzedaży

ruchomości. Jednakże pozwany B. P. zbył rzeczone ruchomości odbiorcom

detalicznym. W

konsekwencji prowadzone przeciwko niemu postępowanie

egzekucyjne zostało umorzone. Powodowie w związku z tym wystąpili dnia 5

października 2006 r. z pozwem przeciwko B. P. m.in. o zasądzenie kwoty 15.500 zł

wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu pozwu wskazali, iż pozwany,

dokonując sprzedaży ruchomości stanowiących przedmiot czynności uznanych

za bezskuteczne w stosunku do powodów, na rzecz odbiorców detalicznych,

uzyskał korzyść majątkową bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. podkreślił,

że podstawą roszczenia jest art. 415 k.c., bowiem w sytuacji, gdy pozwany zbywał

leki będące przedmiotem czynności prawnych, dokonanych z rodzicami i objętych

powództwem pauliańskim, wiedząc o toczącym się przeciwko niemu procesie,

powinien

odpowiadać

z

tytułu

czynu

niedozwolonego

w

związku

z uniemożliwieniem powodom prowadzenia skutecznej egzekucji. Sąd Rejonowy

wskazał ponadto, z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego

2004 r., V CK 272/03, iż drugą podstawą roszczenia, której przesłanki również

zostały spełnione, jest bezpodstawne wzbogacenie.

Przy rozpoznawaniu apelacji Sąd Okręgowy powziął wątpliwość wyrażoną

w zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w doktrynie reprezentowane są dwa

stanowiska w kwestii podstawy prawnej analizowanego roszczenia: czyn

niedozwolony i bezpodstawne wzbogacenie. Sąd Okręgowy w Z. opowiedział się za

podstawą deliktową odpowiedzialności, wskazując, że przeciwko zastosowaniu

przepisów

o

bezpodstawnym

wzbogaceniu

przemawia

przede

wszystkim

okoliczność, iż nie można przyjąć wzbogacenia osoby trzeciej względem

wierzyciela, ponieważ brak jest tożsamości podmiotów i bezpośredniego transferu

korzyści z majątku wierzyciela do majątku osoby trzeciej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest utrwalone stanowisko, zgodnie

z którym zagadnienie prawne, przedstawiane Sądowi Najwyższemu na podstawie

art. 390 k.p.c., musi mieć związek z rozstrzygnięciem przez sąd drugiej instancji

rozpoznawanej sprawy, a nie służyć jedynie celom teoretycznym. W postanowieniu

z dnia 13 maja 1999 r., III CZP 8/99, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że można odmówić

podjęcia uchwały w sprawie przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.c.,

jeżeli nie zachodzi potrzeba wyjaśnienia wątpliwości. Musi być to przy tym

wątpliwość „poważna”, a na sądzie drugiej instancji spoczywa obowiązek

szczegółowego uzasadnienia, na czym polegają jego wątpliwości i dlaczego uważa

je za poważne, oraz wykazania, że stwierdzone przezeń poważne wątpliwości

prawne

pozostają

w

związku

przyczynowym

z

rozstrzygnięciem

sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2005 r., III CZP 102/05;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2006 r., III CZP 84/06).

Z uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego wynika,

że Sąd Okręgowy w Z. nie ma jakichkolwiek wątpliwości, czy osoba trzecia w

rozumieniu art. 531 § 2 k.c., która odpłatnie rozporządziła korzyścią na rzecz innej

osoby, powinna ponosić odpowiedzialność cywilną. Sąd Okręgowy ma jedynie

wątpliwość, jaka powinna być podstawa prawna takiej odpowiedzialności: przepisy

o odpowiedzialności deliktowej czy też o bezpodstawnym wzbogaceniu. Podkreślić

należy, iż Sąd Rejonowy ustalił w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. zasadność

roszczenia w takiej samej wysokości zarówno w wypadku przyjęcia jako podstawy

prawnej przepisów o odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.), jak i przepisów

o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.). Sąd Okręgowy wyraźnie

aprobuje uzasadnienie Sądu Rejonowego w zakresie deliktowej podstawy

roszczenia, wskazując zarazem, że zastosowanie przepisów o odpowiedzialności

z tytułu czynu niedozwolonego wyprzedza odpowiedzialność z bezpodstawnego

wzbogacenia. Należy w tej sytuacji przyjąć, że nie ma związku przyczynowego

pomiędzy podjęciem uchwały przez Sąd Najwyższy przesądzającej podstawę

prawną

odpowiedzialności

a

rozstrzygnięciem

Sądu

Okręgowego.

Przede

wszystkim jednak Sąd Okręgowy w treści postanowienia zależności tej nie wykazał,

do czego był zobligowany. Należy ponadto przyjąć, że Sąd Okręgowy

w przedstawionym zagadnieniu prawnym zmierzał do ustalenia, czy w rozważanym

zakresie roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ma jedynie charakter

subsydiarny wobec deliktu. O ile takie pytanie byłoby zasadne w wypadku

roszczenia windykacyjnego lub regulacji szczególnych, o tyle w wypadku roszczeń

odszkodowawczych,

wobec

jednoznacznego

brzmienia

art.

k.c.,

ujęcie zagadnienia prawnego jest niezrozumiałe i przesądza o odmowie podjęcia

uchwały

przez

Sąd

Najwyższy,

wobec

braku

wymaganej

przesłanki

„poważnych wątpliwości”.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia.