Supreme Court allows purchaser to appeal arbitrator ruling on public procurement contract award decisions.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that the purchaser has standing to file an appeal against an arbitrator's decision in public procurement disputes. The lower court had denied this right, arguing the purchaser did not suffer legal injury since it initiated the protest process. The court clarified that once a protest is filed, the purchaser becomes a party to the proceedings and thus possesses the legal capacity to challenge the final arbitration award.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 179 ust. 1, 2 u.z.p.; Art. 180 ust. 1 u.z.p.; Art. 197 ust. 1, 2 u.z.p.: The purchaser is considered a party to the proceedings and possesses the legal standing to file an appeal against an arbitrator's ruling once a protest has been lodged.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 94/04
UCHWAŁA
Dnia 10 marca 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)
SSN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca)
SSA Dariusz Zawistowski
w sprawie ze skargi Gminy G.
przeciwko Przedsiębiorstwu Budowlanemu R.(...) sp. z o.o. w G.
przy udziale Przedsiębiorstwa Budowlanego D.(...) S.A. w K.
o udzielenie zamówienia publicznego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na
posiedzeniu jawnym w dniu 10 marca 2005 r., przy udziale prokuratora Prokuratury
Krajowej I. K., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w G.
postanowieniem z dnia 9 listopada 2004 r., sygn. akt III Ca (…),
Czy w świetle art. 179 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku - Prawo zamówień
publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 ze zm.) zamawiającemu przysługuje legitymacja do
wniesienia skargi od wyroku Zespołu Arbitrów, wydanego w trybie art. 191 powołanej
ustawy ?"
podjął uchwałę:
Zamawiający jest legitymowany do wniesienia skargi na wyrok zespołu arbitrów.
Uzasadnienie
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia budzące poważne
wątpliwości
zagadnienie
prawne
nasunęło
się
Sądowi
Okręgowemu
w
toku
rozpoznawania skargi Miasta G. na wyrok Zespołu Arbitrów z dnia 9 września 2004 r.,
którym Zespół ten orzekł unieważnienie dokonanego przez zamawiającego (Miasto G.)
wyboru oferty Przedsiębiorstwa Budowlanego „D.(...)” S.A. w K. na adaptacje budynku
przy ul. W. w G. dla potrzeb Sądu Rejonowego w G..
O wyborze oferty wykonawcy Przedsiębiorstwa Budowlanego „D.(...)” S.A. w G.,
zwanego dalej Przedsiębiorstwem „D.(...)”, zamawiająca Gmina obwieściła w Biuletynie
Zamówień Publicznych nr 42 z dnia 23 marca 2004 r.
Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2004 r. zastępca Prezydenta Miasta G. oddalił
protest Przedsiębiorstwa Budowlanego „R.(...)” Sp. z o.o. w G., o ile zarzucono nim:
1)
zignorowanie przez zamawiającego stanowiska Zespołu Arbitrów ujętego
w wyroku z dnia 27 lipca 2004 r.,
2)
zamazanie przez zamawiającego w piśmie Przedsiębiorstwa „D.(...)” z dnia
5 sierpnia 2004 r. adnotacji dotyczącej prawdopodobnie godziny jego złożenia,
3)
niezgodność
harmonogramu
rzeczowo-finansowego
ze
specyfikacją
istotnych warunków zamówienia.
Zapadły z odwołania spółki „R.(...)” wyrok Zespołu Arbitrów z dnia 9 września
2004 r. zaskarżyła zamawiająca Gmina. Sąd Okręgowy, odwołując się do treści art. 179
p.z.p., poddał w wątpliwość przysługiwanie zamawiającemu legitymacji do wniesienia
skargi, wyrażając przekonanie, że nie mieści się on w kręgu podmiotów w tym przepisie
wymienionych. Nie będąc zaś wykonawcą ani uczestnikiem konkursu, czy też
organizacją zrzeszającą wykonawców, zamawiający – jak zauważa Sąd Okręgowy – nie
doznaje uszczerbku w następstwie wadliwości zamówienia, zwłaszcza, że sam się tych
wadliwości dopuszcza. Przyznanie zamawiającemu prawa do kwestionowania wyroku
zespołu arbitrów oznaczałoby w istocie przyzwolenie na preferowanie któregoś ze
zgłaszających się wykonawców, gdy tymczasem w wyborze ofert powinien on się
kierować obiektywnymi kryteriami porównując zawarte w nich warunki cenowe,
jakościowe, możliwości terminowego wykonania itp. W przekonaniu Sądu Okręgowego
„Zamawiający ma możliwość przedstawienia swych motywów, czy też weryfikacji swej
decyzji w ramach rozpoznania protestu, natomiast w toku dalszego postępowania
odwoławczego winien poddać się rozstrzygnięciom organów powołanych do kontroli
jego decyzji”.
Sąd dostrzega jednakże ułomność takiego założenia, zwracając uwagę na zakres
pojęciowy zawartego w art. 179 p.z.p. wyrażenia „osoba, której interes prawny
w uzyskaniu zamówienia doznał lub może doznać uszczerbku” oraz doświadczenia
orzecznicze pod rządami ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych,
zwłaszcza na tle jej art. 79, wskazującego „dostawców lub wykonawców” jako tych,
których interes prawny mógł doznać uszczerbku w wyniku naruszenia przez
zamawiającego określonych w ustawie zasad udzielania zamówień.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo
zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 ze zm.), dalej powoływanej jako „p.z.p.”,
przewidziane w Dziale VI tej ustawy środki ochrony prawnej przysługują wykonawcom i
uczestnikom konkursu, a także innym osobom, jeżeli ich interes prawny w uzyskaniu
zamówienia doznał lub może doznać uszczerbku w wyniku naruszenia przez
zamawiającego przepisów ustawy. Ustęp 2 powołanego przepisu rozciąga to
uprawnienie na organizacje zrzeszające wykonawców wpisanych na listę prowadzoną
przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, o których mowa w ust. 3 art. 179 u.z.p.
Literalne brzmienie ustępu 1 i 2 powołanego artykułu mogłoby oznaczać, że
adresatami przewidzianych w ustawie środków ochrony są tylko te podmioty, które
wykażą zainteresowanie zamówieniem i ujawnią to zainteresowanie złożeniem ofert,
stając się uczestnikami konkursu. Otóż takie jego rozumienie jest poprawne o tyle tylko,
o ile dotyczy pierwszej fazy postępowania wywołanego wniesieniem protestu. Jeżeli
bowiem w myśl art. 180 ust. 1 u.z.p. wniesienie protestu może wywołać podjęta albo
zaniechana czynność przez zamawiającego, to temu zamawiającemu i podmiotom
zamówieniem zainteresowanym przypisane zostały przeciwstawne role; pierwszy
zamawiający inicjuje samo postępowanie, wykonawcy natomiast mogą zakwestionować
jego treść albo dać wyraz odmiennym oczekiwaniom – w obu wypadkach w formie
pisemnego protestu. Protest początkuje spór, zakreślając zarazem jego granice
przedmiotowe. Do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu, a więc do czasu
wyczerpania toku instancji, zamawiający nie może zawrzeć umowy (art. 182 ust. 1 i 2
u.z.p.), chyba ze zachodzi przypadek określony w art. 182 ust. 3 u.z.p.
Zamawiający może protest oddalić lub odrzucić, na co służy odwołanie (art. 184
ust. 1 u.z.p.), o czym Prezes Urzędu Zamówień Publicznych informuje zamawiającego
(art. 184 ust. 2 u.z.p.), nadając mu tym samym status przeciwnika wnoszącego
odwołanie i zarazem strony w postępowaniu odwoławczym. Ustawa nie różnicuje
uprawnień
zamawiającego
i
wnoszącego
odwołanie
w
toku
postępowania
odwoławczego, a wynik tego postępowania w równym stopniu dotyka każdego z nich.
Stąd też przewidziane w postępowaniu odwoławczym czynności przypisane zostały nie
wnoszącemu odwołanie a „stronie” (art. 186 ust. 4, 187 ust. 3, 188 ust. 1 - 3). W
konsekwencji skargę na wyrok zespołu arbitrów, podobnie jak i na postanowienie tego
zespołu, może wnieść strona, czyli zarówno wnoszący odwołanie do zespołu arbitrów
jak i jego przeciwnik (zamawiający). Ostatecznie wątpliwości w tym względzie usuwa
brzmienie art. 197 ust. 1 i 2 u.z.p., który instytucję skargi także łączy z pojęciem strony.
Wszystko to uzasadnia przekonanie, że zamawiającemu przysługuje skarga na
wydane przez zespół arbitrów orzeczenie. Takie też stanowisko Sąd Najwyższy wyraził
w uchwale z dnia 14 stycznia 2005 r., III CZP 71/04, odwołując się nadto do zawartej w
art. 78 Konstytucji RP zasady odwoływalności oraz dyrektywy Rady Wspólnot
Europejskich z dnia 21 grudnia 1989 r. w wprawie koordynacji przepisów ustawowych,
wykonawczych
i
administracyjnych
odnoszących
się
do
stosowania
procedur
odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty
budowlane (89/665/EWG). Zapatrywanie to jest aktualne także na tle rozpoznawanego
pytania prawnego i Sąd Najwyższy w obecnym składzie je podziela.
Z tych wszystkich względów i na zasadzie art. 390 § 1 k.p.c. należało orzec jak w
powołanej na wstępie uchwale.