Supreme Court dismisses legal question due to prior binding precedent on HOA lawyer fees.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to decide the legal question regarding the calculation of lawyer fees for HOA matters. The Court of Appeal raised the issue because it favored a higher fee schedule over a lower one without presenting serious doubts. The Supreme Court dismissed the question because the same legal issue had already been authoritatively resolved by a prior Supreme Court ruling.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 390 § 1 k.p.c.; Art. 61 § 1 ust. 1 u.s.n.; The Supreme Court will not decide a legal question if the matter has already been authoritatively settled by a prior Supreme Court ruling and the lower court does not present serious doubts or alternative interpretations.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 9/11
POSTANOWIENIE
Dnia 12 maja 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący)
SSN Mirosław Bączyk
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Aleksandry W. i Krzysztofa W.
przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. D. [...] w G.
o uchylenie uchwały,
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 12 maja 2011 r.,
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Apelacyjny
postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r.,
"Czy wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony (radcy
prawnego) w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej
w sprawie majątkowej należy ustalać na podstawie § 6
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia
przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez
radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349
ze zm.) w zależności od wartości przedmiotu sporu, czy też na
podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia stosowanego
w drodze analogii?"
odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd
Apelacyjny
przedstawił
do
rozstrzygnięcia
Sądu
Najwyższego
zagadnienie prawne, ujęte w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2010 r., w związku z
poważnymi wątpliwościami prawnymi, jakie powziął przy rozpoznawaniu apelacji w
sprawie z powództwa Aleksandry W. i Krzysztofa W. przeciwko Wspólnocie
Mieszkaniowej przy ul. D. [...] w G. o uchylenie uchwały nr 9/2008 z dnia 20 maja
2008 r. Według tej uchwały, w 2008 r. miały zostać wykonane określone prace
remontowe, których koszt miał wynieść 530.050 zł i miał zostać sfinansowany z
posiadanych środków na funduszu remontowym i z zaciągniętego kredytu. W
pozwie i apelacji nie wskazano wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata od pozwu
została ustalona na podstawie art. 27 pkt 9 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o
kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz.
594 ze zm., dalej: „u.k.s.c.”). Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od
powodów na rzecz pozwanej, reprezentowanej przez radcę prawnego, kwotę 7 200
zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie § 6 pkt 7
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę pranego ustanowionego z urzędu
(Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przyjmując, że sprawa ma charakter majątkowy,
a wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 200.000 zł.
Zdaniem
Sądu
Apelacyjnego,
wątpliwość
ujęta
w
przedstawionym
zagadnieniu prawnym, wynika z tego, że w u.k.s.c. określona jest jednolita, niska
(200 zł) opłata sądowa od pozwu (i od apelacji) o uchylenie jakiejkolwiek uchwały
wspólnoty mieszkaniowej bez rozróżnienia, czy dotyczy ona sprawy majątkowej,
czy niemajątkowej; w tej samej wysokości została ustalona, na podstawie art. 27
pkt 8 u.k.s.c. opłata sądowa od pozwu o uchylenie uchwały organu spółdzielni;
wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – radcy prawnego w sprawie
o uchylenie uchwały organu spółdzielni zostało ustalone w § 10 ust. 1 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego
z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm., dalej: „rozporządzenie”) w wysokości
180 zł; brak jest przepisu szczególnego o wysokości wynagrodzenia radcy
prawnego w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej, mimo
że istnieje podobieństwo obu rodzajów spraw. Ponadto, skoro rozpoznawana
sprawa ma charakter majątkowy, a w rozporządzeniu nie ma przepisu
szczególnego o wysokości wynagrodzenia radcy prawnego w tego rodzaju
sprawach, to można dojść do wniosku, iż należy je ustalić na podstawie § 6
rozporządzenia stosownie do wartości przedmiotu sporu. Jednakże z uwagi na
podobieństwo w określeniu przez ustawodawcę wysokości opłaty od pozwu w obu
rodzaju spraw, u podstaw czego leżało zapewnienie ochrony majątkowej członków
spółdzielni, (co było także podstawą ustalenia w rozporządzeniu umiarkowanego
wynagrodzenia radcy prawnego w takich sprawach), ta sama zasada powinna mieć
zastosowanie przy ustaleniu wysokości wynagrodzenia radcy prawnego w sprawie
o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej. Sąd Apelacyjny podkreślił,
że bardzo często członkami wspólnoty mieszkaniowej są niezamożni emeryci
i renciści, dla których poniesienie wysokich kosztów wynagrodzenia zastępstwa
procesowego przekracza możliwości finansowe i może stanowić barierę dostępu do
sądu. Uwzględniając powyższe Sąd wyraził przekonanie, że w sprawach
o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej powinna obowiązywać jednolita
zasada ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika procesowego na
podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stosowanego przez analogię.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie
zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić
to zagadnienie
do
rozstrzygnięcia
Sądowi
Najwyższemu.
Ze
względu
na
wymagania zawarte w tym przepisie przedstawienie do rozstrzygnięcia Sądu
Najwyższego zagadnienia prawnego może nastąpić wówczas, gdy zagadnienie to
budzi – w ocenie sądu odwoławczego – poważne wątpliwości. Nie jest
wystarczającą przesłanką, uzasadniającą przedstawienie zagadnienia prawnego,
gdy budzi ono jedynie wątpliwości sądu odwoławczego, które powinny być
wyjaśnione przez ten sąd we własnym zakresie w ramach sądowego stosowania
prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r.,
III CZP 68/05, Lex nr 175457). O poważnych wątpliwościach można mówić
wówczas, gdy możliwa jest różna wykładnia budzących wątpliwości interpretacyjne
przepisów, przy czym za każdą z możliwych interpretacji przemawiają doniosłe,
w ocenie sądu odwoławczego, argumenty prawne, gdy ponadto brak jest
wypowiedzi Sądu Najwyższego, odnoszących się do dostrzeżonego zagadnienia
prawnego, albo, w tym zakresie, orzecznictwo tego Sądu jest sprzeczne, czy też
brak jest jednolitego, i przekonującego sąd odwoławczy, stanowiska doktryny
dotyczącego przedstawionego zagadnienia prawnego (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 32/10, Lex nr 590616). Taki stan
rzeczy nie zachodzi wówczas, gdy wprawdzie sąd odwoławczy dostrzega
możliwość różnych rozwiązań sformułowanego zagadnienia prawnego, jednakże
nie dostrzega istotnych argumentów prawnych przemawiających za jednym
z możliwych rozwiązań. Przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia
Sądu Najwyższego nie może zmierzać jedynie do potwierdzenia i wsparcia przez
Sąd Najwyższy sposobu rozwiązania przedstawionego zagadnienia prawnego,
za którym opowiada się sąd odwoławczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 13 czerwca 2006 r., II UZP 6/06, Lex nr 189258, z dnia 17 września 2008 r.,
III CZP 84/08, Lex nr 470907, z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 32/10, Lex nr
590616).
Z uzasadnienia postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne do
rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego nie wynika, aby były spełnione przesłanki
określone w art. 390 § 1 k.p.c. Wprawdzie Sąd Apelacyjny wskazał na możliwe
kierunki wykładni przepisów mogących mieć zastosowanie do ustalenia wysokości
wynagrodzenia radcy prawnego w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty
mieszkaniowej,
jednakże,
zdaniem
tego
Sądu,
za
zastosowaniem
§
rozporządzenia przemawia tylko wykładnia językowa. Inne natomiast argumenty,
wynikające z zastosowania zasad wykładni systemowej oraz funkcjonalnej,
przemawiają za zastosowaniem § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W związku z tym
Sąd ten wyraził przekonanie, że właśnie ten przepis powinien mieć zastosowanie,
nie
wskazując
argumentów przemawiających
za
inną
wykładnią. W tych
okolicznościach nie można przyjąć, że Sąd Apelacyjny miał poważne wątpliwości
dotyczące sformułowanego zagadnienia prawnego, skoro stanowisko prawne tego
Sądu w zakresie przedstawionego zagadnienia prawnego było jednoznaczne.
Należy mieć także na uwadze to, że wątpliwość prawna Sądu Apelacyjnego
była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 25 czerwca
2009 r., III CZP 40/09 (OSNC 2010, nr 2, poz. 26), w której przyjęto, że podstawę
zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez radcę
prawnego w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej stanowi stawka
minimalna, przewidziana w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W uzasadnieniu tej
uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że rozporządzenie choć nie określa stawki
minimalnej w sprawach o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej, to
ze względu na charakter prawny wspólnoty mieszkaniowej najbliższej - stosunkom
wewnątrzspółdzielczym i cel jej działalności (z reguły niezarobkowy), do ustalenia
wysokości stawki minimalnej w sprawie
mieszkaniowej
powinno
mieć
o uchylenie uchwały wspólnoty
zastosowanie
unormowanie
dotyczące
wynagrodzenia radcy prawnego w sprawach o uchylenie uchwały spółdzielni.
Nie ma potrzeby udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne w sytuacji, w której
wykładnia wskazanych w nim przepisów została już dokonana przez Sąd
Najwyższy, a Sąd przedstawiający zagadnienie prawne nie powołał się na
możliwość odmiennej interpretacji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25
listopada 2005 r., I UZP 3/05, OSNP 2006, nr 15-16, poz. 253).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia
23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)
postanowił, jak w sentencji.