Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 9/09 Generato dall'IA

Separating a geodesically divided lot from a servient estate does not extinguish the easement by operation of law.

Numero d'incarto III CZP 9/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that removing a geodesically separated lot from a registered title deed does not extinguish a registered easement. The applicant sought to separate a lot not covered by the easement's scope, arguing it should no longer be burdened. The court held that because the lots were only geodesically divided and remained one civil property under a single title, the separation constituted a legal partition of the burdened estate, thereby preserving the easement under Article 290 § 2 of the Civil Code.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 290 § 2 k.c.; Art. 46 § 1 k.c.; Art. 24 u.k.w.h.: Separating a geodesically divided lot from a registered estate does not extinguish a registered easement if the separation constitutes a legal partition of the burdened property.

Parole chiave

Generato dall'IA
easement by operation of law geodesic division of land registration of real rights partition of burdened estate Civil Code easement provisions

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 290 § 2 k.c.
"Czy w świetle treści przepisu art. 290 § 2 k.c. na nieruchomości stanowiącej
Art. 46 § 1 k.c.
własności”, wskazanego w art. 46 § 1 k.c. jako kryterium powstania i istnienia
Art. 24 u.k.w.h.
i art. 24 u.k.w.h., za trafne należy uznać
art. 290 § 2 k.c
"Czy w świetle treści przepisu art. 290 § 2 k.c.
art. 46 § 1 k.c
własności”, wskazanego w art. 46 § 1 k.c.
art. 24 u.k.w.h
i art. 24 u.k.w.h., za trafne należy uznać
art. 290 § 1 k.c
wykonywania służebności nie wywołuje skutku, który według art. 290 § 1 k.c.
art. 390 § 1 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 17 kwietnia 2009 r., III CZP 9/09

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Henryk Pietrzkowski

Sędzia SN Wojciech Katner

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Krzysztofa S. przy uczestnictwie Moniki

T., Adama T., (...) o wpis z urzędu w dziale III księgi wieczystej (...) służebności

gruntowej, po rozstrzygnięciu na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17

kwietnia 2009 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy we

Wrocławiu postanowieniem z dnia 14 października 2008 r.:

"Czy w świetle treści przepisu art. 290 § 2 k.c. na nieruchomości stanowiącej

wyodrębnioną działkę z nieruchomości wieczystoksięgowej utrzymuje się z mocy

prawa służebność gruntowa, mimo że wyodrębniana działka nie była objęta

zakresem wykonywania tej służebności?"

podjął uchwałę:

Jeżeli jedna księga wieczysta urządzona jest dla kilku geodezyjnie tylko

wyodrębnionych działek i niektóre z nich objęte są służebnością gruntową, to

odłączenie z księgi wieczystej działki nieobjętej zakresem wykonywania

służebności i założenie dla niej nowej księgi wieczystej nie powoduje

wygaśnięcia obciążenia jej tą służebnością.

Uzasadnienie

Wnioskodawca Krzysztof S. wniósł o odłączenie z księgi wieczystej działki nr

(...) i założenie dla niej nowej księgi wieczystej z wpisem prawa własności na jego

rzecz. W wyniku rozpoznania tego wniosku, referendarz sądowy w dniu 4 grudnia

2007 r. odłączył z księgi wieczystej wymienioną działkę i założył dla niej nową

księgę wieczystą z wpisem prawa własności na rzecz wnioskodawcy.

Jednocześnie, wobec odłączenia części nieruchomości i założenia dla niej odrębnej

księgi wieczystej, do działu III nowej księgi wieczystej przeniósł do współobciążenia

łącznego ograniczone prawa rzeczowe, tj. odpłatne służebności gruntowe,

polegające na prawie przejazdu i przechodu przez działki nr (...) na rzecz

każdoczesnego właściciela i posiadacza działek nr (...).

Po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na wpis referendarza sądowego Sąd

Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu postanowieniem z dnia 7 lutego

2008 r. utrzymał w mocy wpis referendarza.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu, rozpoznając apelację wnioskodawcy, powziął

wątpliwość, czy w świetle art. 290 § 2 k.c. na nieruchomości stanowiącej

wyodrębnioną działkę z nieruchomości wieczystoksięgowej utrzymuje się z mocy

prawa służebność gruntowa, mimo że wyodrębniona działka nie była objęta

zakresem wykonywania tej służebności, i zagadnienie to przedstawił do

rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Treść art. 290 § 2 k.c. w zasadzie nie budzi wątpliwości; wynika z niego, że w

razie podziału nieruchomości obciążonej służebnością gruntową, służebność ta

utrzymuje się na nieruchomościach powstałych w wyniku podziału także wówczas,

gdy wyodrębniona w wyniku podziału nieruchomość nie była poprzednio objęta

zakresem wykonywania służebności gruntowej, a zainteresowanemu właścicielowi

(właścicielom) nieruchomości obciążonej przysługuje roszczenie o zwolnienie od

służebności.

W dziale II jednej księgi wieczystej wpisano kilka działek; niektóre z nich są

objęte zakresem wykonywania służebności gruntowej, inne nie. Wątpliwość Sądu

Okręgowego nie dotyczy zatem wykładni art. 290 § 2 k.c., lecz tego, czy wszystkie

te działki należy traktować jako jedną nieruchomość i czy odłączenie z księgi

wieczystej działki nieobjętej zakresem służebności i założenie dla niej odrębnej

księgi wieczystej jest podziałem nieruchomości obciążonej, o którym mowa w art.

290 § 2 k.c.

Wykładnia pojęcia nieruchomości była przedmiotem licznych kontrowersji,

wynikających z niedostatecznego sprecyzowania pojęcia „odrębnego przedmiotu

własności”, wskazanego w art. 46 § 1 k.c. jako kryterium powstania i istnienia

nieruchomości gruntowej. Ponieważ ustawodawca nie określił wprost, o jakiej

formie wyodrębnienia części powierzchni ziemskiej mowa, na gruncie art. 46 § 1

k.c. i art. 24 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn.

tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. – dalej: "u.k.w.h.") możliwe są co

najmniej dwa sposoby rozumienia pojęcia nieruchomości gruntowej.

W pierwszym z nich przyjmowane jest fizyczne kryterium wyodrębnienia, czyli

to, czy grunty należące do tego samego właściciela są z zewnątrz otoczone

nieruchomościami innych właścicieli (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego

z dnia 23 września 1970 r., II CR 361/70, OSNC 1971, nr 6, poz. 97 i uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 28 marca 1988 r., III CZP 15/88, OSNC 1989, nr 7-8, poz.

123). W tym tzw. materialnoprawnym ujęciu nieruchomości jedna księga wieczysta

mogłaby obejmować kilka nieruchomości, zatem odłączenie z księgi wieczystej i

założenie nowej księgi wieczystej niekoniecznie musiałoby się wiązać z podziałem

nieruchomości.

W myśl drugiej propozycji, określanej jako ujęcie wieczystoksięgowe,

rozumienie pojęcia nieruchomości o wyodrębnieniu decyduje objęcie działki lub

większej liczby działek jedną księgą wieczystą (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 30 maja 2007 r., IV CSK 56/07, nie publ., uchwały Sądu Najwyższego z dnia

26 kwietnia 2007 r., III CZP 27/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 62 i z dnia 7 kwietnia

2006 r., III CZP 24/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 24 lub wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 30 października 2003 r., IV CK 114/02, OSNC 2004, nr 12, poz. 201). W tym

ujęciu kilka działek objętych jedną księgą wieczystą stanowi zawsze jedną

nieruchomość, nawet jeżeli działki nie graniczą ze sobą, a odłączenie chociażby

jednej z działek z księgi wieczystej równoznaczne jest z podziałem nieruchomości.

Zestawiając treść art. 46 § 1 k.c. i art. 24 u.k.w.h., za trafne należy uznać

wieczystoksięgowe rozumienie pojęcia nieruchomości, wyrażające się w formule

„jedna księga wieczysta – jedna nieruchomość”. Jednakże, jeżeli nieruchomość

składa się z dwóch lub więcej działek niegraniczących ze sobą i jest obciążona

służebnością gruntową w ten sposób, że niektóre z niegraniczących działek nie są

objęte zakresem wykonywania służebności, to ze względu na specyfikę służebności

można przyjąć, iż odłączenie z księgi wieczystej działki nieobjętej zakresem

wykonywania służebności nie wywołuje skutku, który według art. 290 § 1 k.c. wiąże

się z podziałem nieruchomości obciążonej.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy poszczególne działki są – jak się

wydaje – wyodrębnione tylko geodezyjnie. Nadanie działkom odrębnych numerów

geodezyjnych nie wywołuje skutków cywilnoprawnych; jeżeli takie działki objęte są

jedną księgą wieczystą to bez względu na sposób rozumienia pojęcia

nieruchomości składają się na jedną nieruchomość. W takim wypadku bez

znaczenia jest, że jedynie niektóre działki objęte są zakresem wykonywania

służebności. Odłączenie z księgi wieczystej działki wyodrębnionej tylko

geodezyjnie, nieobjętej zakresem wykonywania służebności, i założenie dla niej

nowej księgi wieczystej jest równoznaczne z podziałem nieruchomości obciążonej i

stosownie do art. 290 § 2 k.c. nie powoduje wygaśnięcia obciążenia odłączonej

części nieruchomości służebnością,

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1

k.p.c.).