Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 89/08 Generato dall'IA

Supreme Court rules that designating the dominant estate is unnecessary for acquiring easement by prescription for enterprises.

Numero d'incarto III CZP 89/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court upheld the lower court's decision allowing an enterprise to acquire a servitude by prescription without specifying the dominant estate. The court noted that while the Civil Code previously required such designation for general servitudes, the new transmission servitude statute explicitly excludes this requirement. Consequently, the court determined that identifying the dominant estate is legally unnecessary for acquiring the specific type of servitude in question.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 285 k.c.; Art. 292 k.c.; Art. 305 k.c.: For acquiring a servitude corresponding to a transmission servitude by prescription on behalf of an enterprise, designating the dominant estate is not required.

Parole chiave

Generato dall'IA
prescription acquisition transmission servitude dominant estate designation enterprise rights Civil Code provisions

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 285 k.c.
rzecz., lecz art. 285 k.c., to zdaje się, iż – ze względu na jednoznaczność
Art. 292 k.c.
Na podstawie art. 292 k.c. w związku
Art. 305 k.c.
przepisy kodeksu cywilnego o służebności przesyłu (art. 305 1 - art.
Art. 305-1 k.c.
przepisy kodeksu cywilnego o służebności przesyłu (art. 305 1 - art.
Art. 305-4 k.c.
przepisy kodeksu cywilnego o służebności przesyłu (art. 305 1 - art.
Art. 551 k.c.
wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 551).
art. 285 k.c
rzecz., lecz art. 285 k.c., to zdaje się, iż – ze względu na jednoznaczność
art. 285 § 2 k.c
zarzucono, że pomija ono przewidzianą w art. 285 § 2 k.c.
art. 3051 k.c
osobistych – rodzaj służebności, zdefiniowany w art. 3051 k.c.
art. 49 § 1 k.c
wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 89/08

UCHWAŁA

Dnia 7 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z wniosku E. S.A. z siedzibą w P.

przy uczestnictwie K. O., M. O. i E.

O. sp. z o.o. w P.

o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 7 października 2008 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 4 czerwca 2008 r.,

"1. Czy w postanowieniu stwierdzającym nabycie służebności

w drodze zasiedzenia przez przedsiębiorstwo należy oznaczać

nieruchomość władnącą;

2. w przypadku pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie,

w oparciu o jakie kryteria powinna być wskazywana nieruchomość

władnąca ?"

podjął uchwałę:

Przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu (art.

305 - 305 k.c.) dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia

służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na

rzecz przedsiębiorstwa.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 marca 2008 r. Sąd Rejonowy w K. stwierdził, że

wnioskodawca – „E.” Spółka Akcyjna w P. nabyła przez zasiedzenie z dniem 31

grudnia 2006 r. służebność gruntową polegającą na nieodpłatnym korzystaniu:

eksploatacji, dokonywaniu kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji i

remontów, usuwaniu awarii lub wymianie urządzeń z nieruchomości stanowiącej

bliżej opisaną działkę – w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego i

niezakłóconego działania elementów napowietrznej linii energetycznej SN 15 kV,

posadowionych na tej nieruchomości.

Rozpoznając apelację uczestników postępowania K. O. i M. O. od

wymienionego postanowienia Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżone postanowienie

wydaje się odpowiadać linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, dopuszczającego

ustanowienie na rzecz przedsiębiorstwa służebności gruntowej, której treścią jest –

ogólnie mówiąc – prawo korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie

związanym z działaniem tego przedsiębiorstwa. Zwrócił jednakże uwagę, że w

sytuacji, gdy podstawą ustanowienie takiej służebności nie jest nieobowiązujący art.

175 pr. rzecz., lecz art. 285 k.c., to zdaje się, iż – ze względu na jednoznaczność

tego przepisu – do jej ustanowienia (i nabycia przez zasiedzenie) niezbędnym jest

wskazanie nieruchomości władnącej. Mając poważne wątpliwości w tym względzie

Sąd Okręgowy przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia

prawne przytoczone w sentencji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafnie Sąd Okręgowy wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia

17 stycznia 2003 r., III CZP 79/02 (OSNC 2003, nr 11, poz. 142), dopuszczającą

umowne ustanowienie na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego służebności

gruntowej i na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2006 r., II CSK

112/06 (Mon. Pr. 2006, nr 19, s. 1016), uznającej za możliwe nabycie

przez zasiedzenie przez przedsiębiorstwo energetyczne takiej służebności.

Nabycie przez przedsiębiorstwo służebności gruntowej w drodze zasiedzenia Sąd

Najwyższy dopuścił także w wyroku z dnia 31 maja 2006 r., IV CSK 149/05 (LEX

nr 258681).

Stanowisko to spotkało się tak z krytyką, jak i aprobatą. Przede wszystkim

zarzucono, że pomija ono przewidzianą w art. 285 § 2 k.c. przesłankę ustanowienia

służebności gruntowej, gdyż w istocie pozwala na ustanowienie służebności

mającej na celu zwiększenie użyteczności przedsiębiorstwa, a nie nieruchomości

władnącej lub jej oznaczonej części. Z drugiej strony podniesiono, że funkcjonalna

wykładnia art. 285 § 2 k.c. przemawia za trafnością tego stanowiska.

(zob. np. uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks

cywilny oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr VI/81).

Przedstawiając do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne Sąd Okręgowy

nie uczynił jego treścią wątpliwości, czy na podstawie art. 292 w związku

z art. 285 k.c. możliwe jest nabycie w drodze zasiedzenia przez przedsiębiorstwo

służebności gruntowej, lecz założył dopuszczalność takiej możliwości. Brak jest

dostatecznych podstaw, żeby kwestionować to stanowisko. Silnym argumentem

przemawiającym za nim jest – jak wskazano – wykładnia funkcjonalna art. 285 § 2

k.c. Należy ponadto zauważyć, że z dniem 3 sierpnia 2008 r. weszły w życie

przepisy kodeksu cywilnego o służebności przesyłu (art. 305 1 - art. 3054), dodane

przez ustawę z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731). Przepisami tymi

wprowadzony został nowy, trzeci – obok służebności gruntowych i służebności

osobistych – rodzaj służebności, zdefiniowany w art. 3051 k.c. Stosownie do tego

przepisu nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza

wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49

§ 1 k.c., prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać

w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem

tych urządzeń (służebność przesyłu). Na podstawie art. 292 k.c. w związku

z art. 3054 k.c. służebność przesyłu, gdy polega na korzystaniu z trwałego

i widocznego urządzenia, można nabyć przez zasiedzenie. Służebność przesyłu,

w

przeciwieństwie

do

służebności

gruntowej,

nie

została

powiązana

z nieruchomością władnącą. Ma ona na celu umożliwienie przedsiębiorcy

właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem, a zatem, które

wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 551). Ustanowienie służebności

przesyłu następuje na rzecz przedsiębiorcy, a jej nabycie w drodze zasiedzenia

następuje przez przedsiębiorcę, a nie na rzecz właściciela nieruchomości

władnącej lub przez takiego właściciela. Przy instytucji przesyłu kategoria

„nieruchomości władnącej” w ogóle nie występuje. Oznaczenie takiej nieruchomości

jest więc dla ustanowienia lub nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu

niepotrzebne.

Ustanowiona na rzecz przedsiębiorstwa (w znaczeniu podmiotowym)

służebność gruntowa lub nabyta przez przedsiębiorstwo w drodze zasiedzenia taka

służebność, jako prawo korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie

związanym z działaniem tego przedsiębiorstwa (art. 285 k.c.), odpowiada funkcji

i treści nowo kreowanej służebności przesyłu. Tak jak dla ustanowienia na rzecz

przedsiębiorcy lub nabycia przez przedsiębiorcę w drodze zasiedzenia służebności

przesyłu, tak i dla ustanowienia na rzecz przedsiębiorstwa lub nabycia

przez

przedsiębiorstwo

odpowiadającej

treści

w

drodze

służebności

zasiedzenia

przesyłu,

także

służebności

gruntowej

bezprzedmiotowe

jest

oznaczenie „nieruchomości władnącej”.

Kierując się przytoczonymi względami Sąd Najwyższy podjął uchwałę,

jak w sentencji.